با نزدیک شدن به فصل گرما، مسئولان محیط زیست خوزستان و جوامع محلی نسبت به خطر وقوع آتشسوزی در تالابهای این استان بهویژه تالاب هورالعظیم، هشدار دادند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، با افزایش دمای هوا و آغاز فصل گرما در خوزستان، نگرانیها درباره احتمال وقوع آتشسوزیهای گسترده در تالابهای استان بالا گرفته است.
سرپرست ادارهکل حفاظت محیط زیست خوزستان هشدار داد که تالابهای این استان بهویژه تالاب هورالعظیم که در مرز ایران و عراق قرار دارد، در ماههای آینده در معرض خطر جدی حریق قرار دارند. این هشدار در حالی مطرح میشود که آتشسوزیهای اخیر در بخش عراقی این تالاب، زنگ خطر را برای مقامات و ساکنان محلی به صدا درآورده است.
محمدجواد اشرفی با اشاره به آتشسوزیهای اخیر در هورالعظیم اظهار کرد: «از اواخر اسفندماه ۱۴۰۳ تا حدود هشتم فروردینماه ۱۴۰۴، بخش عراقی تالاب هورالعظیم بارها دچار حریق شد و نیزارهای این منطقه در آتش سوختند.
وی افزود: در حال حاضر به دلیل وجود رطوبت و سبزینگی نیزارها، احتمال وقوع آتشسوزی طبیعی در تالابها پایین است، اما شواهد نشان میدهد که حریقهای اخیر احتمالاً توسط عوامل انسانی ایجاد شدهاند.
تالاب هورالعظیم یکی از بزرگترین تالابهای منطقه خاورمیانه در سالهای اخیر به دلیل کاهش سطح آب ناشی از خشکسالی و مدیریت ناکافی منابع آبی با چالشهای متعددی مواجه شده است. این تالاب که بخشی از آن در خاک عراق قرار دارد، نقش حیاتی در تأمین معیشت جوامع محلی بهویژه دامداران و کشاورزان، ایفا میکند، اما آتشسوزیهای مکرر و دود ناشی از آن، زندگی ساکنان شهرهای اطراف از جمله هویزه، دشت آزادگان و حتی اهواز را تحت تأثیر قرار داده است.
اشرفی در ادامه توضیح داد: وزش باد در زمان آتشسوزی اخیر، دود و بوی نامطبوع را به سمت شهرهای خوزستان هدایت کرد، اما از آنجا که حریق در خاک عراق رخ داده بود، امکان مداخله مستقیم برای اطفای آن وجود نداشت.» به گفته وی، مقامات ایرانی از طریق وزارت امور خارجه با دولت عراق مکاتباتی انجام دادهاند تا این موضوع را پیگیری کنند، اما هنوز پاسخی رسمی دریافت نشده است.
در کنار تهدیدات زیستمحیطی، آتشسوزیها تأثیر مستقیمی بر زندگی مردمی دارد که به تالابها وابستهاند.
آتشسوزی در تالابهای خوزستان پدیده جدیدی نیست. در سالهای گذشته نیز این منطقه بارها شاهد حریقهای گسترده بوده است که اغلب به خشکسالی، کاهش سطح آب و سهلانگاری انسانی نسبت داده شدهاند.
به گفته اشرفی، با شروع فصل گرما و خشک شدن تدریجی نیزارها، خطر وقوع آتشسوزی بهطور چشمگیری افزایش مییابد.
وی هشدار داد: اگر اقدامات پیشگیرانه انجام نشود، ممکن است در روزها و ماههای آینده شاهد حریقهای گستردهتری باشیم.
علاوه بر هورالعظیم، تالاب میانگران در منطقه ایذه نیز اخیراً دچار آتشسوزی شد.
اشرفی در این باره گفت: این آتشسوزی در محیطی رخ داد که هنوز آب داشت، اما احتمالاً عوامل انسانی در آن دخیل بودند.
به گفته وی، به دلیل صعبالعبور بودن منطقه، امکان دسترسی سریع برای اطفای حریق وجود نداشت و آتش پس از یک روز و نیم با تلاش نیروهای محیط زیست مهار شد. در این حادثه حدود ۱۶ هکتار از نیزارهای تالاب میانگران از بین رفت.
چالشهای پیشرو
کارشناسان محیط زیست معتقدند که تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و مدیریت ناپایدار منابع آبی از عوامل اصلی تشدید وضعیت تالابها در خوزستان هستند.
تالاب هورالعظیم که زمانی یکی از غنیترین اکوسیستمهای منطقه بود، در دهههای اخیر به دلیل سدسازیهای متعدد در بالادست و کاهش ورودی آب از رودخانههای کرخه و دجله با افت شدید سطح آب مواجه شده است. این شرایط، نیزارها را به سوختی آماده برای آتشسوزی تبدیل کرده است.
اشرفی تأکید کرد: برای جلوگیری از فاجعه زیستمحیطی در ماههای آینده، همکاری بینالمللی با عراق و همچنین افزایش نظارت بر فعالیتهای انسانی در اطراف تالابها ضروری است.
وی افزود: ما در حال برنامهریزی برای تقویت تیمهای اطفای حریق و افزایش تجهیزات هستیم، اما بدون مدیریت منابع آبی و همکاری منطقهای، این تلاشها کافی نخواهد بود.
آتشسوزی تالابها نهتنها اکوسیستم محلی را تهدید میکند بلکه کیفیت هوا در شهرهای اطراف را نیز به شدت تحت تأثیر قرار میدهد. دود غلیظ ناشی از حریقهای اخیر، مشکلات تنفسی را برای ساکنان خوزستان تشدید کرده و بار دیگر توجهها را به بحران زیستمحیطی این استان جلب کرده است. فعالان محیط زیست هشدار دادهاند که در صورت تداوم این روند، حیات وحش تالابها و معیشت هزاران نفر از ساکنان محلی در معرض خطر جدی قرار خواهد گرفت.