حاج شیخ محمد کوهستانی، عارف و فقیهی که نامش در میان بزرگان اجتهاد درخشید، زندگی خود را وقف خدا کرد و سرانجام در جوار امام رضا (ع) آرام گرفت.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مازندران، در یک روز بارانی، مهمان خانهای شدم که از کودکی نام صاحب آن را با احترام شنیده بودم. آقاجان کوهستانی، عالمی وارسته که نامش همراه با صلوات بر پیامبر در خانهها زمزمه میشد.
خانهای ساده، با چند تکه حصیر، منبری که مأمن خستگان از گناهان روزانه بود، و دیوارهای گلی که هنوز عطر سخنان این عارف بزرگ را در خود حفظ کرده است. این فضای روحانی، یادآور زهد، مراقبت نفس، و کرامات این مرد خدا بود.
محمد کوهستانی در سال ۱۳۰۸ قمری در روستای کوهستان، شهرستان بهشهر، استان مازندران به دنیا آمد. پدرش شیخ محمدمهدی مازندرانی از شاگردان حبیبالله رشتی بود.
وی در کودکی پدر خود را از دست داد و مادرش او را به مکتبخانهای در کوهستان فرستاد. پس از مدت کوتاهی به حوزه علمیه بهشهر رفت و سپس راهی حوزه مشهد شد. در ادامه تحصیلات، ابتدا وارد حوزه علمیه بابل و سپس حوزه علمیه نجف گردید.
پس از سالها تحصیل و کسب درجات علمی، او در سال ۱۳۴۷ قمری (برابر با ۱۳۰۸ شمسی) به زادگاه خود بازگشت. یکی از مهمترین عوامل بازگشت وی به وطن، درخواست مادرش بود که در نامهای نوشته بود:
"پسرم. اکنون در حالتی هستم که دوری تو مرا بیتاب کرده؛ بدان حد که در حال نماز، به یادت میافتم… و اشک از دیدگانم جاری میگردد. از این رو، دوست دارم هر چه زودتر بازگردی."
از حاج شیخ محمد کوهستانی بسیار گفتهاند؛ از پارسایی، خلوص نیت، مراقبت از حلال و حرام، و دوری از تجملات دنیوی. او مردی بود که نه در پی شهرت بود و نه در دام دنیا گرفتار شد. زندگیاش سراسر عبادت، پرهیزکاری و تربیت شاگردانی بود که بعدها مسیر علم و عرفان را ادامه دادند.
پارسا و زاهدی که در هر کلامش تنها خدا را میدید، هیچ سخنی نمیگفت مگر برای رضای حق، و هیچ گامی برنمیداشت مگر در راه بندگی و هدایت. از حرام و حلال به شدت پرهیز میکرد، و لحظهای از مراقبت نفس غافل نمیشد.
حاج شیخ محمد کوهستانی تنها عارف و زاهد نبود؛ او از بزرگان فقه و اجتهاد نیز به شمار میرفت. علمای برجستهای مانند حضرات آیات میرزا حسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقاضیاءالدین عراقی، در گواهی اجتهادش او را فاضل کامل و مفتاح رموز تحقیق نام بردهاند.
همین مقام علمی باعث شد که شاگردان و ارادتمندان بسیاری تربیت شوند و از محضر او بهره ببرند. او نه فقط در سلوک فردی، بلکه در مباحث علمی و اصول فقهی نیز سرآمد دوران خود بود.
حاج شیخ محمد کوهستانی در هشتم اردیبهشت ۱۳۵۱، پس از عمری بندگی و پارسایی، آسمانی شد. پیکر پاکش را در حرم مطهر امام رضا (ع)، در رواق دارالسیاده به خاک سپردند. مکانی که برازنده چنین عبد صالح خدا بود، جایی که پارسای کوهستان در جوار امام رئوف آرام گرفت.
نام و سیره این عارف و فقیه فرزانه تا همیشه الگوی معرفت، وارستگی و عبودیت خواهد بود، و خانه سادهاش همچنان مأمن دلهای خسته و تشنه حقیقت است.
سید رضا کریمی گزارش می دهد