برای گسترش صلح ، نیازمند آموزش و فرهنگ هستیم

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما،حسین سیمایی صراف در ششمین همایش بین‌المللی صلح و حل منازعه در دانشکده مطالعات جهان، گفت: در عصر حاضر و طبق اسناد حقوق بشری، موازین و کنوانسیون‌های حقوق بشری صلح یک حق و یکی از حقوق بنیادین بشر است.
به گفته وی صلح صرفاً به معنای عدم جنگ نیست بلکه صلح علاوه بر عدم جنگ به معنای زندگی در پرتو حق و عدالت است.
وزیر علوم با بیان اینکه عوامل مختلفی صلح بشریت و صلح جهانی را تهدید می‌کند، گفت: آنچه که امروز می‌خواهم به آن بپردازم پاسخ به این سئوال است که آیا جنگ مذهبی مشروع است یا خیر؟ یعنی جنگ برای تحمیل عقیده، این موضوع یک امر انتزاعی نیست.
وی افزود: بشر صد‌ها جنگ مذهبی را تجربه کرده است و هنوز کسانی هستند که جنگ مذهبی را تئوریزه و پشتیبانی می‌کنند و برخی نظریه‌پردازان می‌گویند گاهی صلح را باید به بهای جنگ بدست آورد.
سیمایی با اشاره به نظریه‌های مربوط به جنگ و صلح مذهبی ازدیدگاه اندیشمندان اسلامی، گفت: بر حسب یک قرائت نسبتا مشهور بین اهل سنت و شیعه، جنگ برای ترویج عقیده جایز و مشروع است از این قرائت به اسم جهاد ابتدایی نام برده می‌شود.
سیمایی صراف با بیان اینکه جهاد ابتدایی یک قرائت رایج بین اندیشمندان اسلامی است، گفت: بر اساس این قرائت می‌توان غیر مسلمانان را در هم کوبید مگر اسلام بیاورند، اما با غیر اهل کتاب به هیچ وجه نمی‌توان سازگار بود. به این ترتیب در واقع جهاد یک جنگ بی پایان است. اما این نظر چالش‌های فراوانی در میان اندیشمندان اسلامی پیدا کرد.
وزیر علوم افزود: گفتمان حقوق بشر، یک گفتمان قدرتمند و گفتمان مسلکی است، متکلمین اسلامی، فیلسوفان، اندیشمندان و نواندیشان اسلامی نمی‌توانستند در برابر گفتمان حقوق بشر ساکت و بی‌طرف بمانند و به هر حال باید یک راه حلی پیدا کنیم.
به گفته وی نظریه جهاد ابتدایی با برخی از آموزه‌های مسلم اسلامی مثل آزادی مغایرت داشت. اینکه مردم را مجبور کنیم که یا مومن یا کافر باشند مغایر با آزادی در دین اسلام است.
سیمایی صراف با اشاره به اینکه مواجهه با گفتمان حقوق بشر و مواجهه با آیات قرآن کریم، نواندیشان را به این فکر وا داشت که می‌توان یک قرائت دومی را ارائه کرد، گفت: مرحوم علامه طباطبایی می‌گوید که جنگ برای گسترش عقیده جایز نیست. توحید یک حق بشری است و بشر حق دارد برای دفاع از این حق بجنگد و موانع رسیدن به توحید را باید برداشت و این نظریه یک گام بزرگ رو به جلو بود. مرحوم شهید مطهری هم این نظر را داشت، اما در واقع این نظریه هم با انتقاد مواجه شد.
وی با بیان اینکه طبق مشاهدات بعدی علامه طباطبایی هم خود ظاهرا در این نظریه دو دل بود و جهاد و جنگ برای ترویج توحید و رسیدن به این حق را تجویز نمی‌کرد، گفت: بنابراین نظریه جهاد ابتدایی و جهاد برای گسترش توحید هم جواب نداد و اندیشمندان معاصر ما به این نتیجه رسیدند که ما در منابع دینی هیچ مجوزی برای جنگ مذهبی و شروع به جنگ برای ترویج و تحمیل و تبلیغ عقیده نداریم.
وزیر علوم ، تحقیقات و فناوری با اشاره به اینکه در قرآن هم به دفعات کلمه جهاد آمده است، اما این آیات شریفه دلالت بر شروع جنگ آغاز جنگ مذهبی ندارند و نواندیشان در تحلیل جدید خود جنگ ابتدایی را قبول ندارند، گفت: با وجود این قرائت، قرن‌ها ما نظریه جهاد ابتدایی را داشتیم که جنگ با غیرمسلمان را تجویز می‌کرد. در تاریخ برخی از متفکران گفتند که زمینه‌های اجتماعی در رواج این قرائت خیلی موثر بوده است و به اعتقاد آنها اقدام به کشورگشایی کردند.
به گفته وی متفکران اسلامی برای تئوریزه کردن اقدام خلفا در کشورگشایی به آیات جهاد در قرآن متوسل شدند.
سیمایی صراف با اشاره به اینکه مرحوم شیخ طوسی را به عنوان اولین فقیه تدوین کننده باید نام برد، گرچه تقسیم جهاد ابتدایی و جهاد دفاعی آورده است، اما عبارات مثل عبارت اهل سنت و برگرفته از عبارات المقصود سرخسی است، گفت: عبارات مرحوم علامه حلی در تذکره مثال عبارات المغنی است؛ بنابراین فقهای ما هم در این بخش همانطور که در خیلی از جا‌های دیگر اتفاق افتاده کپی کردند و آن اندیشه را انتقال دادند و البته فقهای بعدی هم پیروی کردند و شاهد هستیم که آرا و اقوال به جای اینکه تابع ادله باشند بیشتر تابع زمینه‌ها هستند.
وی افزود: از نظر فقه امامیه جهاد ابتدایی فقط در صورت اذن امام جایز است. برادران اهل سنت این واکنش را نشان دادند و جهاد ابتدایی را محدود به اذن امام کردند که اذن امام یعنی چیزی که نمی‌شود و وجود ندارد پس اصلا امکان جهاد ابتدایی ندارید.
وزیر علوم ، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه در قرآن آمده است بشتابید به سمت صلح، صلح خوب است، گفت: همچنین در جای دیگری آمده است بعضی آدم‌ها از صلح بدشان می‌آید. در بحث حقوق اقلیت‌ها قرآن می‌فرماید: خداوند اجازه می‌دهد که شما با کسانی که از در جنگ وارد نشدند و شما را آواره نکردند و از سرزمینتان بیرون نکردند با آنها نیکی کنید، احسان و عدالت بورزید. "
وی با اشاره به اینکه ما برای گسترش صلح نیازمند به آموزش و فرهنگ هستیم، گفت: در کنار صلح مفهوم دیگری به نام امنیت مشترک وجود دارد یعنی ملت‌ها به تنهایی نمی‌توانند به امنیت دست پیدا کنند و نیازمند همدلی، همبستگی و همکاری هستند.
سیمایی صراف گفت: امید است برای ریشه کن کردن بی عدالتی، فاجعه انسانی، بی رحمی، قساوت و ستم بی حد و حصر در غزه همه ملت‌های مسلمان و همه انسان‌ها بیش از پیش منسجم شوند تا بر این رژیم سفاک و خونخوار غلبه کنند.

ششمین همایش بین‌المللی «صلح و حل منازعه» به مدت سه روز از امروز (دوشنبه ۵ خرداد تا چهارشنبه ۷ خرداد ۱۴۰۴) در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با همکاری انجمن ایرانی مطالعات جهان برگزار می‌شود.
چند سال است که دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران موضوع مطالعات صلح و حل منازعه را در دستور کار خود قرار داده است.
تأسیس مرکز مطالعات صلح و حل منازعه، رشته مطالعات بین المللی صلح و حل منازعه در مقطع دکتری با امکان جذب دانشجویان داخلی و خارجی و تأسیس دبیرخانه دائمی همایش بین المللی صلح و حل منازعه برنامه‌های اجرایی در این چند سال برگزاری همایش بود.
در برگزاری همایش بین المللی مطالعات صلح و حل منازعه، شخصیت‌های علمیِ داخلی و بین المللی متخصص در صلح و حل منازعه، سازمان یونسکو، انجمن ایرانی مطالعات جهان، و انجمن علمی مطالعات صلح ایران همکاری دارند.
این همایش با رویکرد میان رشته‌ای و در دو حوزه اصلیِ مطالعات صلح و حل منازعه برگزار می‌شود.
فراخوان کنفرانس، طیف وسیعی از موضوعات و رویکرد‌های متنوع به مطالعات صلح و حل منازعه را پوشش می‌دهد.
رویکرد کنفرانس کاربردی و مسأله محور است. فهم بهتر مفاهیم و نظریه‌های صلح و ارائه ابتکارات جدید در ابعاد نظری و راهکار‌های عملیاتی حل منازعه در قالب مقالات نوآورانه و تبادل تجارب سازنده، مهمترین هدفی است که دبیرخانه کنفرانس بین المللی مطالعات صلح و حل منازعه آن را پیگیری می‌کند.