امروز سلیقه مخاطب در تئاتر تغییر کرده است، به طوریکه عمده نمایش های روی صحنه مشهد جُنگ، کمدی و موزیکال هستند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، کارگردان تئاتر «زهرماری» وضعیت تئاتر در مشهد را از لحاظ کیفی دچار افت دانست و گفت: سلیقه مخاطب تغییر کرده است، به طوریکه عمده نمایش های روی صحنه مشهد جُنگ، کمدی و موزیکال هستند.
سعید توکلی روز دوشنبه در نشستی با خبرنگاران افزود: در واقع استفاده از موسیقی و طنز حربهای برای کشاندن مخاطب به سالن شده است تا تئاتر فروش خوبی داشته باشد، این در حالی است که ایرانی ها قصه را دوست دارند و به دنبال دیدن قصه در تئاتر هستند، تئاتر حرفهای، کمدی و هزل و موسیقی نیست.
وی ادامه داد: تداوم نمایش های روی صحنه تئاتر مشهد که بیشتر به جُنگ می مانند فقط سلیقه مخاطب را خراب خواهد کرد.
کارگردان تئاتر «زهرماری» با بیان اینکه این نمایش تاکنون ۶ میلیارد ریال فروش بلیت داشته است، گفت: به باور کارشناسان «زهرماری» یک اثر واقعی از تئاتر است که تماشاگر با تماشای آن احساس میکند که تئاتر دیده است.
توکلی در خصوص ممیزیها و صدور مجوز برای تئاتر در مشهد افزود: به نظر من تئاتر مشهد به لحاظ ممیزی و نظارت و دریافت مجوز درخشانترین روزهای خود را می گذراند، افراد بهتری در شورای نظارت بر تئاتر قرار گرفته اند، هرچند گرفتن مجوز برای تئاتر «زهرماری» مشکلاتی داشت و با گفتگو با اعضای شورای نظارت توانستیم مجوز اجرای آن را بگیریم اما باز هم شرایط نسبت به گذشته خیلی بهتر شده است.
او گفت: به عقیده من هیچ مسئولی مانع اجرای تئاتر در شهر مشهد نمیشود اما خود اهالی و دست اندرکاران تئاتر برای اجرای آثار همدیگر سنگ اندازی میکنند، بیشتر دعواها و حواشی از بین خود اهالی تئاتر برمی خیزد و از این لحاظ مشهد شرایط مناسبی ندارد.
کارگردان تئاتر «زهرماری» افزود: در سال ۱۳۹۶ نمایش «سه خواهر» در مشهد روی صحنه رفت که برای من درخشان ترین اثر و به معنای واقعی تئاتر بود، من هنرمندان حرفه ای تئاتر این شهر که به سمت کارهای جنگ و موزیکال رفته اند را درک میکنم، زیرا در هر صورت شرایط اقتصادی کشور بسیار سخت شده و زندگیها پرهزینه است، در واقع دیگر نمی شود کار تئاتر را صرفا برای دل خودت اجرا کنی، باید تئاتری روی صحنه ببری که مخاطب داشته باشد و بتواند کفاف هزینه های زندگی ات را بدهد.
انحصارگرایی در حمایت از تئاتر
توکلی با انتقاد از انحصارگرایی برخی دستگاه های اجرایی در حمایت از تئاتر گفت: در همه جای دنیا حمایت از فعالیت های فرهنگی - هنری با شهرداری ها است، انتظار ما توزیع عادلانه از سوی شهرداری در حمایت از فعالیت های فرهنگی - هنری در شهر است، چرا حمایت ها باید از افراد خاص در حوزه تئاتر باشد.
وی افزود: چقدر دنیای هنر تئاتر در مشهد کوچک شده است که رقابت بین اهالی تئاتر به تعداد تماشاگران آن رسیده است، در سینمای کشور هم وضعیت همین است، برخی از پول هایی که در سینما داده می شود، در حد استعداد و توان آن بازیگر نیست.
این کارگردان تئاتر گفت: تئاتر مشهد در دهه ۹۰ بیش از ۱۰ و ۱۲ نماینده در ویترین تئاتر ایران (جشنواره بین المللی تئاتر فجر) داشت، اما از سال ۱۴۰۲ به بعد نماینده ای در جشنواره فجر نداشته است زیرا تئاتر مشهد به سمت جُنگ رفته است و جُنگ در جشنواره فجر خریدار ندارد، آنقدر سطح فعالیت های تئاتر در مشهد پایین آمده است که به جشنواره فجر نمی رود زیرا هنرمند تئاتر مشکل معیشتی دارد.
توکلی با انتقاد از تعطیلی های زیاد در حوزه نمایش های کشور افزود: در همین هفته اجرای تئاتر از امروز تا روز جمعه تعطیل می شود، در حالی که در سینما فیلم ها حتی فیلمهای طنز اجازه نمایش دارند. این مهم ناشی از آن است که تئاتر در این کشور متولی دولتی ندارد، هنرمندان تئاتر هیچ کمکی از هیچ منبعی دریافت نمی کنند مگر تعداد انگشت شماری که حمایت از هنر تئاتر داشته باشند.
سعید توکلی با اشاره به مهاجرت هنرمندان تئاتر مشهد به تهران گفت: بسیاری از هنرمندان از این شهر به تهران رفته اما طاقت نیاورده و بازگشته اند، زیرا شرایط در تهران به گونه دیگری است و کار تئاتر دشوار شده است.
شرایط دشوار تهیه کنندگی در تئاتر
تهیه کننده تئاتر «زهرماری» در این نشست خبری با بیان اینکه شرایط تهیه کنندگی در تئاتر بسیار سخت شده است گفت: برای یک اثر هنری چند ۱۰۰ میلیون تومان هزینه می شود و در بهترین شرایط اجرا، فقط معادل هزینه ای که انجام شده، برگشت خواهیم داشت، همین موضوع باعث شده که تهیه کنندگان در تئاتر به تعداد انگشتان دست برسند.
محمد طحان افزود: تهیه کننده ای که سالن نداشته و ناگزیر به پرداخت کرایه سالن برای اجرای تئاتر باشد، زمانی که میزان فروش بلیت و تعداد مخاطب را در نظر بگیرید، بردن تئاتر روی صحنه برای او به هیچ وجه توجیه اقتصادی نخواهد داشت مگر فقط عشق به کار تئاتر باشد.
وی گفت: در این شرایط سخت تئاتر، شاید هنرمندان چاره ای جز رفتن به سمت تئاتر موزیکال نداشته باشند، تا شاید بتوانند مخاطب بیشتری جذب کنند، این نمایش یک اثر واقعی تئاتر است، داستان، بازیگری و کارگردانی آن قوی بوده و به واقع یک تئاتر است.
تهیه کننده تئاتر «زهرماری» دلیل پایین آمدن سطح تئاتر مشهد را اینگونه توضیح داد که بازیگران حرفه ای در این شهر انتظار دریافت دستمزدی دارند که به حق نیز هم است اما کارگردان توان پرداخت آن را ندارد، بنابراین از بازیگران آماتور یا هنرجو بهره می گیرد و در نهایت همین موضوع سطح کیفی تئاتر را پایین می آورد، در نتیجه مخاطب نه تئاتر خوبی می تواند ببیند و شهر نیز نمی تواند نماینده ای در جشنواره فجر داشته باشد.
وی با انتقاد از توزیع نشدن عادلانه حمایت ها و امکانات بین اهالی تئاتر در مشهد افزود: چرا باید کار یک عده خاص هر سال روی بیلبوردهای تئاتر شهر باشد، عده ای خاص در جشنواره ها حضور یابند و بودجه ساخت بگیرند، مگر عیار یک نمایش را چه چیزی تعیین می کند، تئاتر باید از این انحصار خارج شود.
تئاتر «زهرماری» به نویسندگی «احمد سُلگی و رضا بهاروند»، به کارگردانی «سعید توکلی» و تهیه کنندگی «محمد طحان» است که در آن سعید توکلی، محمد طحان، گلناز نصیری، سعید باصری، علی کارآموزیان و احمدطاهونچی ایفای نقش دارند. این اثر اجرای بیست و ششم خود را در تماشاخانه «مایان» مشهد پشت سر گذاشته است و علاقه مندان می توانند با مراجعه به سایت گیشات نسبت به تهیه بلیت اقدام کنند.
تئاتر «زهرماری» یک اثر نمایشی اجتماعی است که با لحن طنز به مشکلات و چالش های اجتماعی اقشار پایین تر از طبقه متوسط می پردازد. نمایش با اینکه ممکن است جنبه های کمدی نیز داشته باشد، در واقع یک اثر تلخ اجتماعی است که می تواند مخاطب را به تأمل وادار کند.