روند نمونهبرداری و تعیین دقیق علت مرگ فوکها با مشکل مواجه شده است.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: لاشهها معمولاً با تأخیر به سواحل میرسند و به دلیل تجزیه بافتها، روند نمونهبرداری و تعیین دقیق علت مرگ با مشکل مواجه شده است. با این حال، دامپزشکی کشور با همکاری سازمانهای مرتبط بهصورت شبانهروزی در حال بررسی علت این تلفات است.
در هفتههای اخیر، لاشه ۲۵ قلاده فوک خزری در سواحل ایران کشف شده است؛ گونهای در معرض انقراض که تنها پستاندار دریای خزر محسوب میشود. کارشناسان محیط زیست با ابراز نگرانی از روند رو به افزایش مرگ این گونه نادر، درباره پیامدهای آن برای محیط زیست منطقه هشدار دادهاند.
فوک خزری؛ پستاندار بومی در خطر انقراض:
فوک خزری تنها گونه پستاندار دریای خزر و یکی از کوچکترین انواع فوک در جهان است. این گونه انحصاری دریای خزر است و در هیچ نقطهای از جهان غیر از این دریا یافت نمیشود.
طول بدن فوکهای بالغ به حدود ۱٫۵ متر و وزن آنها به ۶۰ تا ۸۰ کیلوگرم میرسد. این جانوران بیشتر در آبهای شمالی خزر (نزدیک سواحل قزاقستان و روسیه) زادآوری میکنند و در زمستان روی یخها نوزاد به دنیا میآورند.
فوک خزری به دلایل متعددی در فهرست گونههای در معرض انقراض اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار گرفته، از جمله:آلودگی شدید آبهای خزر، کاهش منابع غذایی (ماهیها)، شکار غیرقانونی، بیماریهای ویروسی مانند ویروس دیستمپر.
جمعیت این گونه طی ۱۰۰ سال گذشته از حدود یک میلیون به کمتر از ۷۰ هزار قلاده کاهش یافته است.
نگرانیها از ادامه روند تلفات؛ لزوم اقدامات فوری منطقهای
کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که مرگومیر مکرر فوکهای خزری صرفاً یک پدیده محلی نیست، بلکه نشانهای از بحران زیستمحیطی بزرگتری در حوضه دریای خزر است. کاهش کیفیت آب، ورود آلایندههای صنعتی و نفتی، تردد بیضابطه شناورها، و بیثباتی زیستگاههای طبیعی فوکها همگی در مرگ این گونه نقش دارند.
از سوی دیگر، کمبود امکانات پیشرفته برای نمونهبرداری، تأخیر در دسترسی به لاشهها و نبود آزمایشگاههای تخصصی تشخیص بیماریهای دریایی، روند بررسی علت تلفات را کند و دشوار کرده است.
ضرورت همکاریهای منطقهای
از آنجا که فوک خزری گونهای مشترک میان پنج کشور حاشیه خزر است، نجات آن نیازمند همکاریهای منطقهای، تبادل دادهها و اجرای سیاستهای حفاظتی هماهنگ میان ایران، روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان است. بیتوجهی به وضعیت این گونه نهتنها به معنای از دست رفتن یکی از نمادهای طبیعی خزر است، بلکه به هم خوردن تعادل زیستی در این پهنه آبی را نیز بهدنبال خواهد داشت.
فوک خزری؛ شاخص سلامت دریای خزر
فوکها بهعنوان شکارچیان رده بالای زنجیره غذایی، شاخص سلامت اکوسیستمهای دریایی محسوب میشوند. مرگ این پستانداران دریایی میتواند هشدار جدی درباره وضعیت کلی محیط زیست دریای خزر باشد. نجات فوک خزری، در واقع حفاظت از سلامت کل این زیستبوم پیچیده است.