روایت موسیقایی از شاهنامه با کنسرت رستمزاد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، کنسرت ارکستر موسیقی ملی ایران با عنوان «رستمزاد» با آهنگسازی و رهبری میهمان امیر پورخلجی و روایت باران نیکراه در تالار وحدت اجرا شد.

این اثر که برای ارکستر زهی نوشته شده در قالب ۱۷ پرده موسیقایی به روایت بخشی از داستان‌های شاهنامه پرداخت؛ مسیر روایی «رستمزاد» از تولد زال آغاز و با زایش رستم پهلوان نامدار حماسه فردوسی، به پایان رسید.

«اوورتور»، «رستمزاد برای راوی و ارکستر» (در هفده پرده) شامل «پرولوگ»، «آغاز داستان»، «خواب دیدن سام نریمان»، «پادشاهی دادن سام زال را»، «دیدار زال و مهراب کابلی»، «مهر پیوستن رودابه به زال»، «رفتن پرستندگان رودابه به دیدن زال زر»، «رفتن زال به نزد رودابه»، «نخستین دیدار زال و رودابه»، «نامه نوشتن زال به نزدیک‌ پدرش سام»، «آگاه شدن سیندخت و مهراب از شیفتگی زال و رودابه»، «آگاهی یافتن منوچهر از کار زال و رودابه»، «رفتن سام به جنگ مهراب»، «فرستادن سام، زال را با نامه، به نزد منوچهر»، «رسیدن زال به نزد منوچهر و آزمودن زال»، «پاسخ منوچهر به‌ سام و پیوند زال و رودابه» و «رستمزاد» از بخش‌های این کنسرت بود.

زال یا دستان از قهرمانان اسطوره‌ای شاهنامه فردوسی؛ پسر سام و پدر رستم است، زال در پارسی به معنای سپیدمو است. سام از آن که پسرش با موی سپید و در رخسار پری یا دیو به دنیا آمده بود ناخرسند بود، به همین دلیل او را در پای البرز کوه که سیمرغ بر آن آشیان داشت رها کرد. سیمرغ نوزاد را یافت و به آشیانه خود برد و بزرگ کرد، به این واسطه سیمرغ تا پایان زندگی یاور زال و پسرش رستم بود.

فردوسی داستان عاشقانه زال و رودابه؛ زال پسر سام و رودابه دختر مهراب کابلی را در شاهنامه روایت کرده است، زال پس از آنکه پدرش پادشاهی زابلستان را به او می‌سپارد برای سرکشی به شهرها و کشورهای تابعه از سیستان بیرون می‌رود تا به کابل می‌رسد. پس از آشنایی با مهراب که پادشاه کابل و از نبیرگان آژی دهاک (ضحاک) بوده به گونه‌ای شگفت شیفته و دلباخته دختر مهراب می‌شود. از آن سو هم رودابه دخت مهراب با شنیدن ویژگی‌های زال از زبان پدرش، هنگامی که با سیندخت سخن می‌گفت، شیفته و دلباخته زال می‌شود. پس از آن با میانجی شدن غلام زال و چند کنیز از سوی رودابه پیش درآمدهای دیدار این دو فراهم شد. با وجود مخالفت‌های دربار، سرانجام با پافشاری و پیگیری‌های زال و بخت بلند (‌که ستاره شناسان خبر آن را به منوچهر شاه می‌دهند) این پیوند سرمی‌گیرد.

«رستمزاد» تلاشی برای پیوند موسیقی ارکسترال با ادبیات کلاسیک فارسی و بازتابی نوین از میراث ماندگار فردوسی در عرصه موسیقی ملی بود؛ ارکستر ملی ایران شب گذشته با کنسرت «رستمزاد»، اجرایی متفاوت و روایتی از شاهنامه فردوسی را پشت سر گذاشت، این کنسرت فرصتی برای آشنایی عموم مردم به خصوص نسل جوان با داستان‌های شاهنامه با زبان موسیقی بود که این روزها جامعه به داستان‌های حماسی و شجاعانه همچون شاهنامه بیشتر نیاز دارد.

در سال‌های اخیر در آثار نمایشی و موسیقایی بیشتر به داستان رستم و سهراب، جنگ‌های آنان و مواجهه رستم و سهراب پرداخته شده و به داستان‌ها و روایت‌های دیگر شاهنامه کمتر پرداخته شده است، کنسرت «رستمزاد» نشان داد که سایر داستان‌های شاهنامه نیز ظرفیت اجرای آثار موسیقایی را دارند و شایسته است که بیشتر به آنها پرداخته شود، هر چند که چنین آثاری مخاطبان خاص‌ خود را دارد.