چهارمین نشست از سلسله نشستهای بازاندیشی سنوات دوره کارشناسی با حضور جمعی از استادان برجسته رشتههای مهندسی، علوم پایه و کشاورزی دانشگاههای کشور، مدیران آموزشی و کارشناسان حوزه سیاستگذاری آموزش عالی در محل مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ رئیس مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی گفت: بازآرایی سنوات دوره کارشناسی، نه یک تصمیم دستوری است؛ بلکه یک پرسش علمی و ضرورت حرفهای است. ما در مؤسسه موظفیم ابعاد این موضوع را با رویکرد تطبیقی، بارشهای فکری و سیاستپژوهی بررسی کنیم تا در نهایت، گزارشی علمی، مستدل و متقنی در اختیار وزارت علوم قرار گیرد.
علی خورسندی، افزود: این پروژه در سه مسیر موازی در حال اجرا و تکمیل است؛ نخست، مطالعه تطبیقی در دانشگاههای کشورهای موفق در ارائه دوره کارشناسی نظیر استرالیا، بریتانیا، ترکیه، کانادا، آمریکا، مالزی و سنگاپور است که توسط کارگروه تخصصی در موسسه انجام شده است؛ دوم، برگزاری نشستهای تخصصی است که با حضور اساتید برجسته رشتههای مختلف برای درک واقعیتها و نیازهای جامعه و انتظارات دانشگاههای ایران در موسسه برگزار میشود. سوم، مجموعه پنلهایی است که انجمن آموزش عالی ایران با همکاری موسسه در حال برگزاری آن است. خروجی این سه مسیر، ترکیبی از دادههای تطبیقی، یافتههای علمی و تجربههای میدانی است که گزارش سیاستی آن برای وزارت علوم و مقام عالی وزارت ارسال میشود.
دکتر خورسندی تأکید کرد: هدف ما اصلاح و بازآرایی دورههای کارشناسی با تکیه بر افزایش کیفیت و استانداردهای بهروز آموزش عالی است. ما نمیخواهیم آموزش عالی را الزاما کوتاه و یا فشردهتر کنیم؛ حتی بنا نداریم یک نسخه ثابت برای همه رشتهها طراحی کنیم؛ بلکه متناسب با حوزههای مختلف تخصصی میخواهیم دوره کارشناسی را بازآرایی و کارآمدتر کنیم.
دکتر تقیخانی، استاد دانشگاه صنعتی شریف و رئیس انجمن مهندسی شیمی ایران، گفت: در دنیا، طول دوره کارشناسی متفاوت است، اما در رشتههای مهندسی کمتر از چهار سال نیست. در نظام ABET آمریکا، این حداقل برای اعتباربخشی بینالمللی است. اگر طول دوره کاهش پیدا کند، ممکن است مدارک کارشناسی مهندسی ایران در سطح جهانی با چالش اعتبار مواجه شوند.
وی افزود: در بسیاری از رشتههای ایران تعداد واحدها بیش از میانگین جهانی است. به جای کاهش زمان دوره کارشناسی، باید محتوا و واحدهای درسی بازطراحی شوند تا دانشجو در همان چهار سال، آموزش مؤثرتر و بهروزتری ببیند..
دکتر احمد شعبانی، رئیس پژوهشگاه شیمی و مهندسی شیمی ایران و رئیس سابق دانشگاه شهید بهشتی، گفت: تکرار محتوا و حجم بالای دروس غیرضروری، بویژه دروس عمومی، از چالشهای آموزش عالی ماست. باید زمان یادگیری را مؤثر کنیم.
رئیس پژوهشگاه شیمی و مهندسی شیمی ایران افزود: در برخی رشتهها میتوان ۲۰ تا ۳۰ واحد از دروس عمومی و اختیاری کاست، اما این اقدام باید مبتنی بر تحلیل علمی و در چارچوب بازنگری درسی باشد، نه تصمیم اداری، کاهش سنوات، اگر بدون اصلاح محتوا باشد، به افت کیفیت منجر میشود.
دکتر شریعتی نیاسر، معاون سابق آموزشی وزارت علوم، گفت: پیش از آنکه بپرسیم کاهش سنوات چگونه امکانپذیر است، باید بپرسیم چرا باید چنین کاری انجام دهیم. آیا مسئله ما طول دوره تحصیل است یا کیفیت آموزش عالی؟
در ادامه نشست، وزیر سابق علوم، تحقیقات و فناوری، ضمن تقدیر از ابتکار مؤسسه در برگزاری این نشستها گفت: اینکه مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی توانسته است بحثی همچون بازنگری در سنوات تحصیلی را به یک گفتوگوی ملی تبدیل کند، نشاندهنده بلوغ نهادی و نقش راهبردی این مؤسسه در سیاستگذاری آموزش عالی است.
جعفر توفیقی، ادامه داد: تحول آموزش عالی نیازمند گفتوگوی مستمر میان دانشگاهیان، سیاستگذاران و جامعه است. این نشستها فرصتی است تا تصمیمگیریها بر پایه داده، تجربه و خرد جمعی انجام شود؛ نه بر اساس سلیقه یا فشار بیرونی.
دکتر کلباسی، معاون آموزشی دانشگاه ملی مهارت، گفت: دانشگاه ملی مهارت بر اساس نیاز بازار کار طراحی شده است. دانشجویان ما معمولاً دارای مهارت پایه هستند و به همین دلیل میتوان دورههای تحصیلی را بدون افت کیفیت فشردهتر برگزار کرد.
وی افزود: ما طول دوره کاردانی را به یک و نیم سال و کارشناسی را به سه سال و نیم کاهش دادهایم و محور آموزش را بر پروژههای عملی و کارورزی قرار دادهایم. این مدل میتواند پایلوت مناسبی برای رشتههای مهارتی باشد، اما نباید به رشتههای نظری تعمیم یابد.
دکتر کافی، رئیس پیشین دانشگاه فردوسی مشهد، گفت: در رشتههای کشاورزی، یادگیری در محیط واقعی اهمیت بنیادین دارد. کوتاه کردن دوره به معنای حذف تجربه عملی دانشجو است. ما باید زمان را نه کم، بلکه مؤثرتر کنیم.
در جمعبندی پایانی نشست، دکتر علی خورسندی گفت: این نشستها برای ما ضمن اینکه تمرین گفتوگو در خصوص ایدهها و مسائل بومی و ملی در آموزش عالی است؛ گامی در مسیر تولید دانشهای سیاستی است. مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی تلاش میکند سناریوها و ادبیات علمی جدیدی در زمینه سیاستگذاری آموزش عالی ایجاد کند.