رئیس مرکز اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور گفت: سازمان جهانی هواشناسی نیز این روش را نه تأیید و نه رد میکند و از کشورها میخواهد در قالب پروژههای تحقیقاتی دقیق و بلندمدت آن را بررسی کنند. اجرای پراکنده و نمایشی بارورسازی – بدون منطقه شاهد، پایش دقیق و نمونههای کافی – اقدامی غیرعلمی است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، احد وظیفه، رئیس مرکز اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در حاشیه نمایشگاه صنعت آب پیرامون بارورسازی ابرها اظهار کرد: سازمان جهانی هواشناسی نیز این روش را نه تأیید و نه رد میکند و از کشورها میخواهد در قالب پروژههای تحقیقاتی دقیق و بلندمدت آن را بررسی کنند. اجرای پراکنده و نمایشی بارورسازی – بدون منطقه شاهد، پایش دقیق و نمونههای کافی – اقدامی غیرعلمی است.
در بخش دیگری از نشست، وضعیت آب شرب تهران و کلانشهرها بررسی شد. کارشناسان اعلام کردند که ظرفیت اسکان آبی تهران بسیار کمتر از جمعیت فعلی است و این شهر در حال مصرفسازی مداوم است؛ بهگونهای که بیش از یک میلیارد و صد میلیون مترمکعب آب مصرف میکند، در حالیکه تنها حدود ۶۰ میلیون مترمکعب از بارش خود قابلیت استفاده دارد. در جلسه تأکید شد که انتقال آب از طالقان یا حتی جنوب کشور نمیتواند پاسخگوی شکاف بزرگ میان منابع و مصرف تهران باشد و هزینه تولید و انتقال آبشیرینکنها نیز بسیار بالا است.
همچنین نسبت به بارگذاری سنگین جمعیتی و ساختوسازهای انبوه در تهران بدون الزامات بازچرخانی آب انتقاد و اعلام شد که پروژههای بزرگ ساختمانی با وجود هزینههای بالای ساخت، هنوز ملزم به استفاده از سیستمهای بازچرخانی آب نیستند، در حالیکه این رویکرد در بسیاری از کشورها الزامی و متداول است.
شهر اسفنجی؛ رویکرد جهانی و وضعیت معکوس تهران
رضا حاجیکریم، رئیس فدراسیون صنعت آب نیز با اشاره به مفهوم «شهر اسفنجی» توضیح داد: این رویکرد در دنیا بر جذب و نگهداشت آب در سفرههای زیرزمینی استوار است؛ رویکردی که در تهران و بسیاری از کلانشهرهای کشور دقیقاً برعکس آن عمل شده است. تهران، فاضلاب بخشهای شمالی شهر را جمعآوری میکند و دهها کیلومتر دورتر، در مناطق جنوبی یا تصفیهخانههای بزرگ، تخلیه میکند. این روند موجب تخلیه سفرههای زیرزمینی شمال تهران و در نتیجه تشدید پدیده فرونشست شده است؛ پدیدهای که امروز منطقه ۱۸ را تهدید میکند.
وی تأکید کرد: یکی از اقدامات حیاتی برای کاهش فرونشست، توسعه «تصفیهخانههای پراکنده» و «بازچرخانی نقطهای» است. بهعنوان نمونه، در برخی مجتمعهای تجاری بزرگ در شمال تهران تنها در برجهای خنککننده، روزانه صدها هزار لیتر آب تبخیر میشود و هیچ الزام قانونی برای بازچرخانی این حجم از آب وجود ندارد. همچنین بسیاری از مجتمعهای بزرگ مسکونی بدون هرگونه ضابطه مشخص در زمینه بازیافت و استفاده مجدد از آب ساخته شدهاند.
تعرفه و جریمه، مرز اختیارات دولت و قانونگذار
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب نیز در ادامه این جلسه پیرامون افزایش تعرفه و یا جریمه افراد پرمصرف، مطرح کرد: تعیین جریمه بر عهده قانونگذار است. کارگزار دولت اجازه ندارد خودش برای شهروند جریمه تعیین کند. تعرفه را میتوانیم براساس قوانینی که اجازه میدهد تغییر دهیم، اما جریمه زمانی قابل اجراست که نمایندگان مردم در مجلس تصویب کنندکه به چه دلیل و با چه سازوکاری شهروند جریمه شودیا اختیار این کار را به دولت بدهند.
بزرگزاده خاطرنشان کرد: در موضوع مصرف زیاد، میدانیم که رفتار برخی شهروندان درست نیست، اما تا زمانی که قانون با صراحت اجازه ندهد، نمیتوانیم مثلاً صرفاً به دلیل «بد مصرفی» آب کسی را قطع کنیم یاجریمههای سنگین اعمال کنیم.
در ادامه جلسه، مقایسهای نیز میان شرایط آب ایران و کشورهای جنوب خلیجفارس مطرح شد. بر اساس این تحلیل، کشورهای دارای منابع آبی بسیار محدود – در مجموع حدود چهار و نیم میلیارد مترمکعب – توانستهاند با مدیریت مصرف و سازگاری، اقتصاد و زندگی خود را حفظ کنند، در حالیکه ایران با حدود ۱۰۰ میلیارد مترمکعب منابع تجدیدپذیر، با چالش جدی در تأمین آب روبهرو است؛ موضوعی که بهعنوان نمونهای روشن از ناکارآمدی الگوی مصرف بیان شد.
در جمعبندی نشست، بر ضرورت گذار از «تأمینمحوری» به «مدیریت تقاضا»، کاهش مصرف، اصلاح شیوههای توسعه شهری، تقویت سازوکارهای بازچرخانی و ارتقای اعتماد عمومی به علم و سیاستگذاری تأکید شد.
شرکتکنندگان اعلام کردند که در شرایط فعلی، آینده آب ایران نه با پروژههای پرهزینه و رؤیافروشانه، بلکه با سازگاری، برنامهریزی علمی و مدیریت دقیق مصرف قابل حفظ است.