همزمان با تشدید آلودگی هوا و افزایش تعطیلیهای مقطعی مدارس در فصل زمستان، پیگیری سند نظام آموزش مجازی و میزان آمادگی زیرساختهای آن، بار دیگر به یکی از مطالبات اصلی جامعه آموزشی کشور تبدیل شده است.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، با آغاز روزهای سرد زمستان و همزمان با تشدید پدیده وارونگی دما و افزایش آلودگی هوا که در برخی روزها به سطح هشدار و حتی خطرناک میرسد، از یکسو و سرمای هوا و بارش برف و باران در برخی مناطق کشور از سوی دیگر، ضرورت توجه جدیتر به آموزش مجازی و فراهم بودن زیرساختهای آن بیش از گذشته احساس میشود.
تجربه همهگیری کرونا نشان داد که آموزش مجازی در شرایط اضطراری به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل میشود؛ ضرورتی که در آن مقطع زمانی با اتکا به ظرفیتهای موجود اجرایی شد و حتی در برخی مراکز آموزشی به الگویی نسبتاً پایدار و در مواردی کاملاً پایدار تبدیل شد.
سند نظام آموزش مجازی به کجا رسید؟
بر همین اساس، طراحی نظام آموزش مجازی در حوزه آموزش و پرورش، که دستگاه متولی آن وزارت آموزش و پرورش و دستگاههای همکار در این زمینه شامل دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران هستند، به عنوان یکی از اقدامات کلان ذیل «سند راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی» در نظر گرفته شده است.
با این حال، پرسش اساسی این است که این سند تا چه مرحلهای پیش رفته و آیا زیرساختهای لازم و کافی برای اجرایی شدن آن فراهم شده است یا خیر؟ این پرسشی است که دی ماه پارسال خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما آن را از وزیر آموزش و پرورش مطرح کرده بود.
اظهارات متفاوت وزیر آموزش و پرورش، یک بار آری، یک بار خیر!
کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در پاسخ به این پرسش اظهار کرد: «در حوزه راهبری، در حد لازم با این سند آشنایی دارم. آموزش و پرورش در حوزه راهبری و مدیریت شبکه شاد چندین سال سابقه کار دارد و این حوزه مورد اهتمام وزارت آموزش و پرورش است. تمام اسنادی که لازم بوده، در این حوزه با کمک دستگاههای ذیربط تدوین شده است.»
وزیر آموزش و پرورش درباره تحویل پیشنویس اسناد زیرمجموعه سند راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی نیز گفت: «اگر سندی نوشته یا پیگیری نشده باشد، حتماً پیگیری میکنیم تا آن را تکمیل کرده و تحویل دهیم.»
این در حالی است که او در گفتوگویی تازه با خبرنگار صدا و سیما در حیاط دولت، از وجود سند «نظام آموزش مجازی» اظهار بیاطلاعی کرده و بیان داشت: «آموزش مجازی از سالهای قبل دنبال میشده، همه چیز درباره آن روشن است و هیچ مشکلی در این زمینه وجود ندارد.»
اظهارات متفاوت وزیر آموزش و پرورش درباره وضعیت سند نظام آموزش مجازی، در شرایطی مطرح میشود که با تداوم آلودگی هوا، سرمای هوا و احتمال تعطیلیهای مقطعی مدارس، توجه به آموزش مجازی و شفافسازی درباره اسناد بالادستی و میزان آمادگی زیرساختها، بیش از پیش مورد انتظار افکار عمومی و جامعه آموزشی کشور است. این در حالی است که دلیریان، سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی نیز از عدم ارسال پیش نویس سند نظام آموزش مجازی از سوی وزارت آموزش و پرورش خبر میدهد.
آموزش و پرورش، متولی سند نظم آموزش مجازی
حسین دلیریان، سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی، در پاسخ به پیگیریهای خبرگزاری صدا و سیما با اشاره به جایگاه این موضوع در اسناد بالادستی گفت: «سند راهبردی جمهوری اسلامی ایران در فضای مجازی مقرر کرده که یک نظام جامع تحت عنوان نظام جامعه آموزش مجازی در کشور ایجاد شود.»
او افزود: «گنجانده شدن این بند در سند راهبردی بر اساس نیازهایی صورت گرفت که در آن مقطع در کشور احساس میشد و همچنین با نگاه به آینده و ضرورت فراهم شدن دسترسیها و خدمات آموزشی مبتنی بر فضای مجازی تدوین شده است.»
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه متولی تدوین پیشنویس این سند وزارت آموزش و پرورش است، تصریح کرد: «قرار شد وزارت آموزش و پرورش مبتنی بر نیازهای فعلی و آینده، پیشنویس این سند را تهیه کند و در کنار این وزارتخانه، سه دستگاه دیگر نیز در طراحی و تدوین آن همکاری داشته باشند.»
دلیریان با اشاره به شرایط کنونی کشور اظهار داشت: «در فضایی که امروز در آن زیست میکنیم، بسیاری از امور و خدمات مبتنی بر فضای مجازی شده و یکی از حوزههایی که میتواند به فضای حقیقی کمک کند و حتی در توسعه عدالت آموزشی مؤثر باشد، استفاده از فضای مجازی برای پیگیری امور آموزشی دانشآموزان، دانشجویان و سایر مدلهای آموزشی است.»
او با یادآوری تجربه دوران کرونا گفت: «جایی که مردم بیش از سایر مواقع به این نیاز پی بردند، ایام کرونا بود؛ زمانی که مدارس و دانشگاهها بهصورت مجازی برگزار شد و این بستر فراهم شد تا از فضای مجازی بهعنوان یک فرصت جدید در حوزه آموزش استفاده شود.»
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی با تأکید بر ماهیت سند راهبردی فضای مجازی خاطرنشان کرد: «سند راهبردی یک سند جامع و مادر است و یکی از اقداماتی که باید در آن انجام شود، همین سند نظام جامعه آموزش مجازی است؛ سندی که در صورت تصویب و ابلاغ، چارچوبها را مشخص میکند، تقسیم کار ملی انجام میدهد و وظایف و مأموریت دستگاهها را روشن میسازد.»
مرکز ملی فضای مجازی: پیش نویسی از وزارت آموزش و پرورش دریافت نکردهایم
دلیریان درباره آخرین وضعیت تدوین این سند تصریح کرد: «وزارت آموزش و پرورش متولی تهیه و تدوین پیشنویس این سند است و سه دستگاه دیگر نیز وظیفه همکاری دارند، اما تا این لحظه پیشنویس این سند به دست مرکز ملی فضای مجازی نرسیده است.»
او ادامه داد: «امیدواریم این پیشنویس هرچه سریعتر در اختیار ما قرار بگیرد تا کمیتههای کارشناسی تشکیل شود و بررسیهای کارشناسی و حقوقی با کمک دستگاه متولی، دستگاههای همکار و سایر دستگاههای مرتبط انجام شود.»
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی همچنین یادآور شد: «در صورتی که این سند در کمیسیون مربوطه تصویب شود، تصویب آن به منزله تصویب در شورای عالی فضای مجازی خواهد بود و کمیسیون میتواند مستقیماً سند را برای اجرا به دستگاهها ابلاغ کند.»
او با اشاره به تعاملات میان دستگاهها گفت: «تعامل خوبی با همه دستگاهها از جمله وزارت آموزش و پرورش وجود دارد و امیدواریم این وزارتخانه هرچه سریعتر پیشنویس سند را تدوین و ارائه کند، چرا که تاکنون چیزی به دست ما نرسیده است.»
دلیریان در پایان، با اشاره به تعطیلی مدارس به دلیل آلودگی هوا و شرایط جوی، تأکید کرد: «اگر این سند به تصویب نهایی میرسید، میتوانست موجب ارتقای کیفیت آموزش مجازی، تدریس منظمتر معلمان و در نهایت افزایش سطح علمی و سواد دانشآموزان شود؛ حتی در شرایطی که تعطیلیهای ناگزیر ادامه دارد.»