رئیس مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر، کاهش بارندگی و افزایش تبخیر را عامل اصلی افت تراز آب دریای خزر دانست و تاکید کرد حتی در سالهایی که ورودی آب رودخانهها مانند ولگا بالاتر از میانگین بود، روند کاهش ادامه داشته است.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، بنیهاشمی رئیس مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر در ادامه افزود: مطالعات آیندهپژوهی نشان میدهد تا سال ۲۰۵۰، تراز آب دریای خزر در شرایط خوشبینانه حدود ۱.۸ متر و در شرایط بدبینانه تا ۴ متر کاهش خواهد یافت. ادامه این روند پیامدهای گسترده زیستمحیطی و اقتصادی، از جمله برای تالاب میانکاله، خلیج گرگان و فعالیت بنادر شمالی به همراه خواهد داشت.
بنیهاشمی بر ضرورت برنامهریزی و اتخاذ تدابیر سازگاری با شرایط کنونی دریای خزر تاکید کرد و گفت: برنامه ملی «سازگاری با نوسانات حدی دریای خزر» در دست تدوین است و پس از تصویب به دستگاههای مرتبط ابلاغ خواهد شد.
کارشناسان و مسئولان محیطزیست، تغییرات اقلیمی، افزایش دما، تشدید تبخیر و کاهش بارندگی در پهنه دریای خزر را مهمترین عوامل این پدیده میدانند و معتقدند کاهش آبدهی رودخانهها، از جمله ولگا، تنها بخش کوچکی از ماجرا است و حتی افزایش ورودی آب رودخانهها نتوانسته روند افت تراز آب را متوقف کند.
بررسیها نشان میدهد که دریای خزر در دهههای ۶۰ و ۷۰ خورشیدی با پدیده پیشروی آب مواجه بود و این روند خساراتی به تأسیسات و سواحل وارد کرد، اما از سال ۱۳۷۵ وارد دورهای از پسروی مستمر شد. روند طبیعی کاهش آب دریای خزر در سالهای نخست حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر در سال بود، اما از سال ۱۳۸۶ شدت آن افزایش یافت و در سالهای اخیر به کاهش سالانه بیش از ۲۳ سانتیمتر رسیده است.
پایینترین تراز آب دریای خزر در ۵۰۰ سال اخیر در سال ۱۳۵۶ ثبت شده بود و پیشبینی میشود امسال این رکورد شکسته شود. رئیس مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر با تاکید بر نقش تغییرات اقلیمی در این روند گفت: «در سالهایی که ورودی آب رودخانهها بالاتر از میانگین بود نیز کاهش تراز آب ادامه داشته و بیشترین سهم کاهش آب مربوط به افزایش تبخیر و کاهش بارشهاست.»
مطالعات آیندهپژوهی نیز نشان میدهد که تا سال ۲۰۵۰، در خوشبینانهترین سناریو تراز آب دریای خزر حدود ۱.۸ متر کاهش خواهد یافت، در شرایط میانه تا ۳ متر و در بدبینانهترین شرایط تا ۴ متر کاهش پیشبینی شده است. این موضوع پیامدهای گستردهای برای محیط زیست و اقتصاد منطقه دارد. تالاب میانکاله و خلیج گرگان در معرض خشکی شدید قرار دارند و فعالیت بنادر شمالی، صنایع وابسته به دریا و حتی تولید برق در نیروگاه نکا ممکن است تحت تأثیر این روند قرار گیرد.
مسئولان محیط زیست بر لزوم برنامهریزی و اقدامات سازگارانه برای مدیریت وضعیت کنونی تاکید دارند. برنامه ملی «سازگاری با نوسانات حدی دریای خزر» از سال گذشته در دست تدوین است و پس از تصویب به دستگاههای مرتبط ابلاغ خواهد شد تا از خسارتهای احتمالی پیشگیری شود.