بودجه و اعتبار کالابرگ الکترونیکی تا پایان سال تامین شده است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقایان جعفر قادری ، پیمان فلسفی و ابوالقاسم جراره نمایندگان مجلس شورای اسلامی با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری، موضوع" همکاری مجلس و دولت برای بهبود معیشت مردم " را بررسی کردند و به پرسش‌ها در این باره پاسخ دادند. متن کامل این گفت‌و‌گو به شرح زیر است.

سوال: امشب راجع به همکاری مجلس و دولت برای بهبود معیشت مردم صحبت می‌کنیم نگاه مکمل و هم جهت قوای مقننه و مجریه در جهت بهبود اقتصاد ایران الان دیگر انتخاب نیست یک ضرورت انکار ناپذیر است و این گفت‌و‌گو فرصتی است تا از چرایی‌ها و چگونگی‌ها بگوییم و از لزوم هماهنگی در سیاستگذاری‌ها تا شفافیت در اجرا از اولویت بندی نیاز‌های اساسی مردم تا نظارت موثر بر نتایج. آقای قادری از عملکرد مجلس بخواهیم شروع کنیم راجع به موضوعات معیشتی مردم، مهم‌ترین اقداماتی که در مجلس برای بهبود معیشت مردم تا الان اتفاق افتاد به ویژه در چند ماه و چند هفته اخیر چه بوده است؟

قادری: آخرین اقدامی که توسط دولت انجام شد بحث تغییر ارز ترجیحی بود که با توجه به اینکه بخشی از نهاده‌های تولیدی و بخشی از اقلامی که به نوعی به معیشت مردم ارتباط پیدا می‌کرد قبلاً از طریق ارز ترجیحی تامین مالی می‌شد و اعتباراتی که امسال در بودجه پیش بینی شده بود حدود ۱۲ میلیارد دلار و با توجه به عملکردی که داشتیم متاسفانه به علت کاهش قیمت نفت و مشکلاتی که برای وصول درآمد‌های نفتی داشتیم عملاً تا به حال حدود ۸ میلیارد دلار بیشتر از درآمد‌های نفتی محقق نشده بود که البته ۶ میلیارد که ۲ میلیارد هم از منابع بانک مرکزی برداشت شده و نهایتاً جمع‌بندی این بود که اگر این بحث ادامه پیدا کند ممکن است تا پایان سال کل درآمد حاصل از صادرات نفت سهم دولت نتواند پاسخگو باشد که نهایتاً جمع‌بندی دولت این بود و نهایتاً این تصمیمی که گرفته شد ما از زمانی که این تصمیم گرفته شد به عنوان یک امر پذیرفته شده در مجلس سعی کردیم آثار و پیامد‌های منفی این موضوع را کمک کنیم و همراهی کنیم که کمتر شود و در بودجه هم با توجه به آن چیزی که دولت پیش‌بینی کرده بود میزان افزایش حقوق‌ها ۲۰ درصد باشد کمیسیون تلفیق نهایتاً لایحه دولت را رد کرد و جمع‌بندی که بین مجلس و دولت انجام شد با آن مکاتبه‌ای که آقای رئیس جمهور داشتند پذیرش کتبی که توسط سازمان برنامه و بودجه انجام شد بنا شد میزان افزایش از ۴۳ درصد تا ۲۱ درصد باشد یعنی آنهایی که حقوقشان حداقل است ۴۳ درصد افزایش حقوق در سال آینده داشته باشند آنهایی که بالاترین حقوق را دارند ۲۱ درصد که این می‌تواند یک بخشی از قدرت خرید مردم را ترمیم کند در این شرایط رکود تورمی که هستیم جمع‌بندی مجلس این بود که اگر در این شرایط ما بیاییم این دو واحد درصدی که به مالیات بر ارزش افزوده اضافه شده اضافه کنیم فشار‌هایی را متوجه مردم می‌کند که نهایتاً این هم مجلس در کمیسیون تلفیق با دولت به جمع‌بندی رسیدند که حذف کنند، همینطور در مجموع ارقامی که تحت عنوان کمک یارانه در بخش‌های مختلف دارد پرداخت می‌شود اگر اشتباه نکنم حدود ۱۴۱۰ همت بود که اتفاقاً دیروز ما در کمیسیون اقتصادی مجلس حدود دو ساعت و خرده‌ای با حضور رئیس سازمان هدفمندی یارانه‌ها، نمایندگان بانک مرکزی، وزارت تعاون، وزارت جهاد و وزارتخانه‌های ذیربط جزئیات را بررسی کردیم و برنامه‌هایی که برای سال آینده دولت پیش‌بینی شده اینها را چه بخشی را که می‌خواهد به عنوان طرح رزاق کمک کند به برخی از استان‌های ساحلی و همینطور آن چیزی که تحت عنوان پرداخت‌های نقدی می‌خواهد باشد که این مضاف بر آن کالا برگ است، آن چیزی که الان به عنوان حذف ارز ترجیحی آمده یک عدد جدایی از پرداخت‌های نقدی که از قبل وجود داشته و برنامه‌هایی که دارد یا نحوه پرداخت کمک یارانه نان که به چه شکل می‌خواهد پرداخت بشود همه اینها جزئیاتش آمده بود که حدود ۱۴۱۰ همت است که جزئیاتش را از نظر منابع و مصارف بررسی کردیم و امروز هم ما از ساعت ۲ تا ۷ شب حدود ۵ ساعت با حضور وزیر تعاون و معاونین وزیر جهاد و وزیر اقتصاد و نمایندگانی از بانک مرکزی و دستگاه‌های دیگر راجع به بحث حذف ارز ترجیحی و آثار و پیامد‌هایی که دارد و مدل‌هایی که دوستان ما در مرکز پژوهش‌ها رویش کار کرده بودند که چه کار کنیم که آثار و پیامد‌های منفی این طرح کاهش پیدا کند مفصل رویش بحث کردیم.

سوال: آقای فلسفی الان اقداماتی که اتفاق افتاده به نظر شما چقدر می‌تواند به بهبود معیشت مردم کمک کند؟

فلسفی: آقای دکتر قادری مقدمه خوبی را ارائه کردند و من فکر می‌کنم وظیفه ذاتی مجلس و دولت مشخص است ما از یک طرف با قانونگذاری مناسب می‌توانیم به دولت محترم کمک کنیم و از طرفی با نظارت دقیق بر اجرای قوانینی که مجلس به تصویب رسانده حالا ما در چند مرحله نقش خودمان را ایفا کردیم هم در مرحله تدوین قانون برنامه هفتم پیشرفت پیش‌بینی‌های خوبی به عمل آمده برای اینکه بتوانیم کشور را روی مقام قانون پیش ببریم اموراتش را و در قانون بودجه سالیانه هم این پیش‌بینی‌ها به طور دقیق‌تر و عملیاتی‌تر دیده می‌شود و در بودجه ۱۴۰۴ یک سری پیش‌بینی‌ها به عمل آمده بود و در لایحه بودجه ۱۴۰۵ هم که توسط دولت محترم پیشنهاد شد به مجلس رفت و برگشت‌هایی داشتیم در این روز‌های اخیر و دو سه هفته گذشته از زمانی که بودجه به مجلس توسط ریاست محترم جمهور تقدیم شد ارتباط تنگاتنگ و تعامل خیلی فشرده در روز‌ها و هفته‌های گذشته بین دولت و مجلس شکل گرفت و یک همکاری خوبی انصافاً  شاهد بودیم البته مجلس در وهله اول ایراداتی را به لایحه وارد کرد ضمن اینکه نقاط قوتی هم داشت لایحه ۱۴۰۵، اما آن بخش‌هایی که یک مقدار بیشتر به معیشت مردم و حقوق کارمندان کارکنان دولت و مباحث مربوط به مالیات آنچه که مربوط به بازاریان و اصناف می‌شد نیاز به بازنگری داشت و نظر مجلس چیز دیگری بود که رئیس جمهور محترم هم با نامه‌ای که به مجلس دادند پذیرفتند که این اصلاحات انجام شود کمیسیون تلفیق و دولت روی این موضوع متمرکز شدند و پیش‌بینی‌های نسبتا خوبی به عمل آمده که من فکر می‌کنم انشاالله اگر دولت محترم به خوبی هم اجرا کند و در مسیر اجرا به درستی عمل کند اتفاقات خوبی می‌افتد. همین بحث برداشتن ارز ترجیحی یا حرکت به سمت تک نرخی شدن ارز به نظر من یک اتفاق خوبی است که باید دیر یا زود در کشور می‌افتاد منتها نحوه عمل به این موضوع و توزیع آنچه که از آزادسازی این اعداد و ارقام حاصل می‌شود بین مردم، بین گروه‌های مختلف آسیب پذیر، بین مصرف کنندگان و تولید کنندگان که هر کدام از اینها قانون دارد و دولت محترم حتماً باید نگاهش مبتنی بر قانون باشد ما هم قانون هدفمندی یارانه‌ها را داریم به عنوان یک بستر و ریلی که در گذشته پیش روی دولت قرار دارد و مجلس و هم قانون برنامه هفتم تکلیف را روشن کرده است.

سوال: آقای جراره چالش اصلی الان در اقتصاد ما شاید بشود مهمترین آن بحث تورم است یعنی اگه بتوانیم تورم را مهار کنیم در پس آن اتفاقات خیلی مهمی خواهد افتاد، مجلس در بحث کنترل تورم می‌تواند نقش آفرینی کند و اگر می‌تواند تا الان چه کرده است؟

جراره: نکاتی که همکاران فرمودند نکات مهمی بود که من یک مقدمه هم در این خصوص عرض کنم که ما تمام تلاشمان از روز اول بعد از اتفاقی که برای رئیس جمهور شهید افتاد و ما یک مدتی هم در شرایط بی‌دولتی بودیم عزم مجلس و توان مجلس این بود که تمام همکاری لازم را با دولت انجام بدهد یعنی ما بستر همکاری را از اول دولت شروع کردیم یعنی اتفاق خوبی که در مجلس افتاد که به تمام کابینه دولت شاید کم سابقه باشد به تمام کابینه دولت رای داد یعنی با اینکه شاید نگاه سیاسی متفاوتی هم حاکم در مجلس بود، اما به این سمت رفت که ما باید همکاری کنیم باید کشور به سمتی برود که با این تعامل و همکاری مشکلات مردم رفع شود مردم سال‌ها است درگیر موضوعات مختلف اقتصادی هستند الان در این دولت متاسفانه مشکلات خیلی شدیدتر شده است، نگاه مجلس قطعاً این بوده که از روز اول همکاری کند با شعاری هم که آقای رئیس جمهور دادند از باب وفاق، از باب تعامل، از باب اینکه برنامه من قانون پیشرفت هفتم است و بنا است این ملاک عمل قرار بگیرد و در این مسیر حرکت کنیم تمام تلاش ما این بود که به این سمت حرکت کنیم یعنی برویم به این سمت که در مجلس به دولت کمک کنیم؛ لذا در حوزه قانون هم به همین سمت رفتیم یک نمونه می‌شود به این اشاره کرد که در قانون اشاره به بحث ارز شده است که ارز باید یک قیمت شناور مدیریت شده داشته باشد که فشار به مردم نیاید یعنی هم دولت توان و امکان لازم و مدیریت در حوزه ارزی کشور داشته باشد و هم از این طرف نیاز‌هایی که در کشور وجود دارد چه در سبد زندگی مردم و در خانوار و چه در فضای اقتصاد کشور باید بتواند این تعادل را ایجاد کند و هم نیاز با توجه به کمبود ارزی که داریم و شرایط اقتصادی را همه مردم می‌دانند ما نماینده مردم هستیم و باید حرف مردم را بزنیم و نگرانی‌های مردم را بگوییم، مردم نگران هستند معیشتشان، مسائل و مشکلاتشان درگیر این فضا است از آن طرف به دولت هم اجازه داده شده که این ارز را مدیریت کند حتما کار دولت سخت است، چون منابع ما محدود است از آن طرف نیاز‌ها هم که نامحدود حالا بسته به مدیریت ما دارد که ما اولویت بندی کنیم کاری که مجلس در کنار کمک‌هایی که به دولت کرده و می‌خواهد بکند و تا الان هم واقعاً این اتفاق افتاده است نگاهش این است که این ارز باید برود جایی قرار بگیرد که اولویت‌های مردم را پوشش بدهد حالا یک بخش آن مشخص است ارز مربوط به دارو، ارز مربوط به کالای اساسی اینجا مجلس نگاهش این بوده که این کار را دنبال کند و انجام بدهد، ما قطعاً همین نگاه را داریم در این فضا اگر دولت به آنچه که قانون تعیین کرده عمل کند یک بخشی از اینها قابل حل است یعنی ما الان عرض کردم مهمترینش که خود دولت هم ما به همین هم تاکید می‌کنیم که تاکید دولت بر برنامه هفتم است ما می‌گوییم همان برنامه هفتم را بروید اجرا کنید در آنجا هم به این موضوعات مفصل اشاره شده مسیر‌ها و موضوعات گفته شده اگر دولت برود در این فضا و این مسیری که مجلس با تعاملی که با آن داشته این مسیر را دنبال کند قطعاً می‌تواند بخشی از مسائل کشور را حل کند. الان نقد کنم در کنار اینکه نگاه ما این است که کشور متعلق به مردم است این کشور متعلق به همه ما است و همه نگاهمان این است که کشور را باید حفظ کنیم، نگاه من این است که مسائل و مشکلات کشور را در تعامل با همدیگر حل کنیم وفاق یعنی همین حرفی که آقای رئیس جمهور می‌زند اتفاقاً ما در مجلس عملیاتی کردیم، انتظار هم داریم که در این فضا دولت تمام تلاشش را بکند که مشکل و نگرانی مردم را حل کند، اشاره هم شد در شرایطی که شاید بخشی از این تصمیم، تصمیم درستی از این منظر که وقتی ارز را نشود خوب مدیریت کرد رانت‌هایی به وجود می‌آید قطعاً وقتی که این آزادسازی شکل بگیرد رانت‌ها از بین می‌رود این حتماً یک مزیت خوب است حتماً یک فرصت خوب است، اما در کنار اینکه دست رانت خواران، امضا‌های طلایی و سوء استفاده در حوزه‌های ارزی کوتاه می‌شود باید توجه کنیم که نیاز‌های مردم دچار چالش نشود. یکی از نکاتی که من فکر می‌کنم باید به آن توجه کنیم این است که باید با مردم حرف بزنیم اعتقادم این است که دولت باید مردم را اقنایی راضی نگه دارد، مردم توجیه بشوند مردم که خدایی نکرده مثلاً مشکلی با این نظام و حکومت کشور که ندارند کسی که دوست ندارد کشورش به چالش بیفتد، اما وقتی ما به مردم توضیح نمی‌دهیم یا کم توضیح می‌دهیم یا مردم قانع نمی‌شوند نگرانی در دل مردم به وجود می‌آید بله کسی حاضر نیست کشورش دچار، ما کاری به آن اغتشاشگران و بر هم زنندگان نظم نداریم آن را حتماً دولت و همه مردم با آنها مخالف هستند، اما مردم باید در این موضوع قانع بشوند که الان مثال می‌زنم فرض کنید من یک کالا را خدمت شما عرض کنم الان ما قیمت را آزادسازی کردیم شما می‌بینید با کمبود یک بخشی از اقلام رو‌به‌رو هستیم الان روغن پیدا نمی‌شود خوب مردم چه تقصیری دارند، باید چه کار کنند اینها برنامه‌ریزی‌هایی است که دولت باید انجام بدهد و مجلس هم از دولت می‌خواهد، شما باید برنامه‌ریزی مناسبی انجام بدهید ما حتماً با شرایطی که در گذشته‌ها بود کسی که مسئول این موضوعات بود اتفاقی در کشور می‌افتاد بعد اعلام می‌کرد من که خواب بودم، خبر نداشتم حتماً پذیرفته نیست باید با مردم حرف بزنید باید با مردم گفت‌و‌گو کنید و ما هم در مجلس بنایمان این است که در مسیری قدم برداریم که به دولت کمک کنیم و سعی کنیم انشالله نگرانی‌های دولت را هم رفع کنیم.

سوال: آقای قادری بحث ارز، بحث چالش برانگیزی بود به نظر شما دولت چه اقداماتی را باید انجام بدهد که بتواند بازار را متعادل کنترل کند، این تک نرخی شدن یک بخشی از ماجرا است ولی آن طرف ارزی که به صورت آزاد و غیر رسمی دارد معامله می‌شود باز با این متفاوت است حتی برای کنترل و مهار آن آیا دولت راهکار یا ابزاری دارد مجلس می‌تواند کمک کند؟

قادری: در بحث ارز اگر برویم به سمت تک نرخی شدن ارز خیلی از مسائل و مشکلات را می‌تواند حل کند، شفافیتی که به دنبال دارد، رانت‌هایی که حذف می‌کند و همینطور حمایتی که از تولید داخلی می‌کند کسری تراز ارز را یک مقدار مسائل و مشکلاتش را حل می‌کند ولی باید توجه داشته باشیم که برخی از اقلام و کالا‌هایی که باید حتماً مورد حمایت قرار بگیرد کالا‌های اساسی و ضروری و کالا‌های یارانه‌ای که در گذشته با ارز یارانه‌ای در اختیار مردم قرار می‌گرفته باید اینها به نوعی حتماً تکلیفش روشن بشود. من اشاره کردم که الان از درآمد‌های ارزی که نصیب دولت می‌شود فقط درآمد‌های نفتی است، پتروشیمی‌ها، فولاد، سیمانی‌ها و صادرات غیر نفتی که ارزش متعلق به دولت نیست فقط آن چیزی که متعلق به دولت است ارز حاصل از صادرات نفت و میعانات گازی و بخشی از فرآورده‌های نفتی که مربوط به پالایشگاه دولتی است بنابراین آن هم که طبق ساز و کار‌هایی که در قانون برنامه آمده یا در قوانین دائمی آمده بخش عمده‌ای می‌رود در اختیار صندوق توسعه ملی قرار می‌گیرد، یک بخشی سهم وزارت نفت است و عملاً آن چیزی که تهش برای دولت می‌ماند ما در سال‌های گذشته از ۱۷، ۱۸ میلیارد دلار شروع کردیم اشاره کردم در سال جاری فکر می‌کنم حدود ۱۱ یا ۱۲ میلیارد دلار باید از این محل برای کالا‌های یارانه‌ای اختصاص داده شود به هر حال هر سال با توجه به افزایش سهم صندوق توسعه ملی، سهم دولت کاهش پیدا می‌کند منتهی این ایراد و اشکالی که وجود داشت عملاً در چند ماه گذشته دولت آمد در کنار ارز ترجیحی، مرکز مبادله ارز و طلا راه انداخت و دید این فاصله‌اش با ارز آزاد زیاد است دوباره آمد تالار دوم را راه انداخت که بعضی از کالا‌هایی که یک مقدار ضروری‌تر نیستند یا حتی نیاز ارزی برای مسافرانی که می‌خواهند از کشور خارج بشوند از آن محل تامین بشود و نهایتاً این فاصله‌ای که وجود داشت بین حتی تالار دوم و ارز آزاد و وقتی که تفاوت‌ها با ارز آزاد زیاد باشد همه می‌روند در صف وارد کنندگان قرار می‌گیرند کسی انگیزه‌ای برای صادرات ندارد یکی از اشکالاتی که در طول سال‌های گذشته داشتیم صادر کننده بحثش این بود که من با هزار مشقت با مواد اولیه‌ای که با قیمت ارز آزاد تهیه می‌کنم می‌روم و صادراتی را انجام می‌دهم و ارز را در اختیار دولت می‌گذارم و دولت حالا با رانت‌هایی که ایجاد می‌شود در اختیار تعدادی تولید کننده قرار می‌گیرد خوب چرا این مابه التفاوت بین ارز دولتی و ارز آزاد که مبنای قیمت گذاری کالای وارداتی وارد کننده قرار می‌گیرد نصیب وارد کننده بشود این یکی از اشکالات است که فکر می‌کنم الان اگر دولت مراقبت نکند ممکن است دوباره این فاصله بیشتر بشود؛ بنابراین ما باید به سمتی برویم که هر کسی کالایی را صادر کرد ارزش در اختیار خودش باشد فقط آن کالا‌هایی که دولت نیاز دارد یا خودش وارد کند یا امتیاز واردات را به دیگری واگذار کند که رانتی را به وارد کننده و به ضرر صادر کننده ایجاد نکند.

سوال: منظورتان آن ارز حاصل از صادرات نیست که، مثلاً به نظر شما پتروشیمی‌ها ارزشان در اختیار خودشان باشد؟

قادری: در اختیار خودشان باشد ولی کالایی که مورد نیاز دولت است وارد کنند یا خودشان واگذار کنند، چون ببینید وارد کننده‌ای که کالایی را وارد می‌کند اینها را بر مبنای ارز آزاد قیمت گذاری می‌کند بله یک سری کالا‌های یارانه‌ای است که آنها هم اگر می‌خواهد در اختیار مردم قرار بگیرد دولت باید از طریق کوپن الکترونیک به گونه‌ای برخورد کند که این زنجیره توزیع تا آخر تحت کنترل دولت باشد و امکان تخطی از این زنجیره وجود نداشته باشد، بنابراین من فکر می‌کنم الان با این شرایطی که پیش آمده باید به گونه‌ای برخورد شود که انگیزه برای صادرات بیشتر شود و انگیزه برای واردات کمتر شود و ما به جای اینکه برویم و وابستگی‌هایمان به خارج بیشتر بشود الان ببینید اقلامی که در طول سال‌های گذشته ما ارز ترجیحی به آنها اختصاص دادیم مثل دانه‌های روغنی الان وابستگی مان چقدر است فکر می‌کنم بالای ۹۰ تا ۹۵ درصد وابستگی داریم نه اینکه امکان تولید در داخل کشور نداریم، نه اینکه شرایط آب و هوایی ما اجازه نمی‌دهد ولی وقتی شما میایید ارز یارانه و ارز ترجیحی را اختصاص می‌دهید با قیمت بسیار پایین در بازار داخلی این کالا را در اختیار مصرف کننده یا تولید کننده که از این مواد اولیه به عنوان نهاده واسطه استفاده می‌کند قرار می‌دهید طبیعی است که تولید کننده داخلی نمی‌تواند با این قیمت رقابت کند بنابراین می‌رود در حوزه‌های دیگر، معمولاً کشاورزان ما در طول سال‌های گذشته رفتند به سمت تولیداتی که اصلاً ضرورتی ندارد و محصولات آب بری مثل هندوانه که به عنوان صدور آب مجازی از آن یاد می‌کنند بنابراین در کشور‌های پرآبی که اطراف ما هم هستند در کشور‌های آسیای میانه اینها هم در عین حال که منابع آبی فراوان دارد ولی هیچ وقت نمی‌آیند آبشان را صرف تولید هندوانه یا محصولات این چنینی بکنند آنها می‌روند محصولاتی که جنبه استراتژیک داشته باشد و بتواند بخش عمده‌ای از نیاز‌های خودشان و صادرات را تامین کند بنابراین من فکر می‌کنم این کاری که انجام شد منتها باید الزامات این حرکت به سمت نظام تک نرخی را حتماً رعایت کنیم یا این بحثی که در کنار آن هم حذف ارز ترجیحی داشتیم یک الزاماتی دارد ما بلافاصله تولید کنندگان ما الان نسبت به گذشته نیاز به نقدینگی بیشتری دارند که حتماً دولت باید پیش‌بینی کند که منابع مالی را از طریق ابزار‌ها و روش‌ها و شیوه‌های جدید مثل اوراق گام یا ال سی داخلی یا افزایش سرمایه بانک‌هایی مثل بانک صنعت و معدن، بانک کشاورزی که می‌تواند تسهیلات را در اختیار تولید کننده صنعتی و کشاورزی قرار بدهد و همینطور در ماه‌های اول با توجه به اینکه قیمت کالا اضافه می‌شود حتی تولید کنندگان مرغ اگر نهاده در اختیارشان قرار بگیرد تولید در ماه‌های اول مصرف وقتی کاهش پیدا می‌کند باید امکان ذخیره کردن داشته باشیم یا تولید شیر تقریباً همین وضعیت را پیدا می‌کند اینها را باید حتما پیش بینی کنیم...

خبر تکمیل می شود ----------------