آقای عباس عراقچی وزیر امور خارجه تاکید کرد: در ایران، اعتماد به نفس کامل وجود دارد و در برابر تهدیدهای آمریکا کاملاً آمادهایم.
به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، آقای سید عباس عراقچی در مصاحبه اختصاصی با شبکه المنار لبنان، درباره اوضاع کنونی ایران گفت: پس از تجاوز ۱۲ روزه به کشورمان، نیروهای مسلح ما به میزان بسیار زیادی بازسازی شدند و قابلیتهای نظامیمان احیا شد و اکنون وضعیت ما بسیار بهتر از پیش از آغاز آن جنگ است
مشروح مصاحبه رئیس دستگاه سیاست خارجی با این شبکه به این شرح است:
مجری: حال و روز ایران چگونه است؟ ایران که زیر فشار تحریمهای خفهکننده اقتصادی قرار دارد، اعتراضهایی استثنایی را تجربه میکند و این موضوع نیاز به توضیح دارد. ایران امروز در چه وضعی است؟
وزیر امور خارجه: بسم الله الرحمن الرحیم. ابتدا از شما برای دعوت به برنامه تان تشکر میکنم و بسیار خوشحالم که میتوانم با بینندگان شما صحبت کنم.
وضع ایران در مجموع خوب است. البته مشکلهایی هم وجود دارد. این مشکل ها، نتیجه تحریمها و همچنین نقاط ضعف اقتصادی موجود است. همانطور که اشاره کردید، در ایران تظاهرات و اعتراضهایی رخ داده و این در هر حکومتی که بر پایه حاکمیت مردم و دموکراسی بنا شده، طبیعی است یعنی مردم بتوانند اعتراض و شکایت خود را بیان کنند و این کاری است که اکنون در ایران، جریان دارد.
البته در کنار اعتراضهای مردمی، برخی عناصر هم اقدامهای آشوبطلبانه انجام میدهند؛ به مکانهای عمومی حمله و آتشافروزی میکنند. به نظر ما این تحرکات، نیاز به بررسی و تأمل جدی دارد.
مقامات رژیم صهیونیستی در توئیتها و مصاحبههای مختلف، اعتراف کردهاند که عناصر موساد در تهران و ایران حضور دارند و در این تظاهرات، نقش ایفا میکنند. خودشان این را میگویند. آقای پمپئو، رئیس پیشین سازمان جاسوسی آمریکا "سیا" با انتشار توئیتی، سال نو میلادی را به ایرانیان و به مأموران موساد که کنار مردم ایران در خیابانها حضور دارند، تبریک گفت. صریحتر از این اعتراف نمیشود استناد کرد که نشان میدهد مأموران سیا و موساد دخالت دارند.
البته آنان در توصیف امور، اغراق هم میکنند، اما همین باعث شده پاسخگویی دولت به شکایتها و اعتراضهای معقول مردم در برخی موارد، دشوار شود. اخیرا در آمریکا، پلیس مهاجرت به زنی ۳۷ ساله شلیک کرد و او را کشت، اما رئیسجمهور این کشور، خیلی سریع گفت " پلیس از خود دفاع کرده است " این استاندارد دوگانه در برخورد با مسائل، بسیار برجسته است؛ در حالی که پلیس ایران که در مواجهه با معترضان، سلاح ندارد، رفتارش زیر سؤال میرود، اما در آمریکا پلیس، آشکارا کسی را میکشد و آن را دفاع از خود مینامند.
دولت ایران و دولت جناب دکتر پزشکیان، تلاش میکنند با خرد با موضوع اعتراضها و آشوبها برخورد کنند؛ یعنی به اعتراضها و شکایتهای واقعی مردم، گوش دهند و برای آنها راهحل پیدا کنند و همزمان با کسانی که اقدامهای تخریبی و آتش افروزی انجام میدهند، برخورد مناسب شود.
مجری: جناب وزیر، شما میگویید ایران امروز، قویتر شده یا در حال ترمیم است؛ یعنی قابلیتهای هستهای یا موشکی اش را بازسازی کرده. اینجا سؤال درباره تهدیدهای مستقیم آقای ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مطرح میشود. در هر حال، تهدید مستقیم جنگ وجود دارد، اما شما میگویید ایران، اکنون بهتر از گذشته است.
آقای عراقچی: درباره برنامه هستهای صلح آمیز باید بگویم بله؛ برخی ساختمانها تخریب شدند و برخی ماشین آلات و تجهیزات سانتریفیوژها آسیب دیدند، اما فناوری و دانش هستهای را نمیتوان با بمباران هوایی نابود کرد. این فناوری از جانب دانشمندان خودمان در ایران به دست آمده، نه چیزی که از خارج وارد کرده باشیم تا با چند حمله هوایی از بین برود. این علم و دانش وجود دارد و قابل نابودی نیست. تأسیسات هستهای ما آسیب دیده و الان هیچ برنامهای برای بازسازی آنها نداریم تا زمانی که تهدیدهای امنیتی و مسائل ایمنی، برطرف شود.
اما درباره قابلیتهای موشکی، اولاً آسیب جدی در طول جنگ به آنها وارد نشد و همه آسیبها اکنون ترمیم شده است.
وضع نظامی و دفاعی ما بسیار بهتر از گذشته است. نقاط ضعف خودمان و دشمن را شناختیم، ضعفهای خود را برطرف کردیم و کاملاً آماده دفاع از خود هستیم.
نکتهای را حتماً باید اضافه کنم: آمادگی کامل برای جنگ به معنی خواستن جنگ نیست، بلکه برای جلوگیری از جنگ باید آمادگی کامل برای نبرد داشت. این کاری است که در ایران انجام دادیم و فکر میکنم عاملی که باعث شد آمریکا و رژیم صهیونیستی در روز دوازدهم جنگ، درخواست آتشبس کنند، همین آمادگی و توانایی پاسخ ایران بود. عاملی که مانع تکرار این تجربه از جانب آنها میشود، همچنان آمادگی نیروهای مسلح ما است.
مجری: شما گفتید در جنگ ۱۲ روزه علیه ایران، نقاط ضعفی را شناسایی کردید. این نقاط چه بودند؟ بارزترین نقاط ضعفی که در جمهوری اسلامی ایران ظاهر شد و تلاش کردید آنها را ترمیم کنید، کدامها بودند؟
رئیس دستگاه سیاست خارجی: به هر حال در هر جنگی ممکن است نواقص و نقاط ضعفی وجود داشته باشد و نقاط قوتی هم باشد که باید شناسایی شوند. موشکها و تسلیحات ما برای نخستین بار در جنگ واقعی آزمایش شدند و هیچ سلاحی نیست که نقاط ضعفش، جز در جنگ واقعی آشکار نشود.
ما این تجربه را به دست آوردیم. موشکهایمان استفاده شد و همه نقاط ضعفی که ممکن بود وجود داشته باشد، شناسایی و برطرف شد. همچنین، نقاط ضعف امنیتی و دیگر نقاط ضعف هم مشخص و رفع شدند. در این جنگ، همه چیز شناسایی و ترمیم شد. همچنین، قدرت نقاط قوت خودمان و ضعف دشمن را شناختیم و برای آن فکر و برنامهریزی کردیم.
مجری: آیا فکر میکنید یکی از نقاط ضعفی که ایران و محور مقاومت با آن مواجه بودند، مسئله غافلگیری یا ابتکار عمل و جسارت اسرائیلیها بود؟ اگر با موضوع غافلگیری و جسارت اسرائیل موافقید، ایران، چگونه با آن برخورد میکند؟ آیا این را به جنگ پیش دستانهای که شورای امنیت ملی یا شورای دفاع ایران مطرح کرد مرتبط میدانید؟
آقای عراقچی: باید بگویم جنگ چه در لبنان و چه در ایران از نظر استراتژیک، غافلگیرکننده نبود، اما از نظر تاکتیکی بله، غافلگیریهایی رخ داد و این همان نقاط ضعفی است که به آن اشاره کردید.
اما از نظر استراتژیک غافلگیر نشدیم و کاملاً آماده بودیم. علتش این است که همان روز نخست که رژیم صهیونیستی جنگ را آغاز کرد، از عصر همان روز پاسخ دادیم. با وجود ضربههایی که در روز نخست به فرماندهان ما وارد شد، نیروهای مسلح، آمادگی خود را حفظ و با قدرت زیادی دفاع کردند و در نهایت، طرف مقابل را وادار به درخواست آتش بس کردند.
اگر غافلگیری واقعی رخ داده بود، به شکست ایران منجر میشد، اما ایران شکست نخورد و آنها به اهدافشان نرسیدند. در لبنان هم همین اتفاق افتاد؛ با وجود ضربهها به حزبالله، حزبالله ۶۶ روز جنگید و دشمن را وادار به آتشبس کرد؛ بنابراین به نظر من هیچ غافلگیری راهبردی، رخ نداد، اما غافلگیریهای تاکتیکی بود و فکر میکنم واشنگتن و تل آویو هم از نحوه مقاومت و مقابله ایران و حزبالله، شگفتزده شدند.
وزیر امور خارجه درباره حاکم شدن قانون جنگل بر نظام بین الملل با استمرار اقدامهای غیرقانونی آمریکا، هشدار داد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای سید عباس عراقچی در مصاحبه اختصاصی با شبکه المنار لبنان گفت: اینکه کشوری به خودش اجازه دهد هر کاری در هر جایی انجام دهد و هیچ اهمیتی به جامعه جهانی و حقوق بینالملل ندهد، بسیار خطرناک است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، بخش دوم پاسخهای آقای عراقچی به خبرنگار شبکه المنار لبنان به این شرح است:
مجری: همه به تصمیم شورای عالی امنیت ملی ایران درباره نحوه برخورد با تهدیدهای احتمالی اشاره کردند. آیا میتوان از جنگ پیشدستانه ایرانی صحبت کرد؟
آقای عراقچی: چنین چیزی در برنامه ایران وجود ندارد. ما مانند رژیم صهیونیستی و آمریکا، متجاوز نیستیم و حمله نمیکنیم. فقط از خود دفاع میکنیم و این دفاع، مشروع است. این سیاست ماست؛ ما اهل تجاوز و آغاز جنگ نیستیم، اما از خودمان بسیار خوب دفاع میکنیم.
مجری: آیا تهدیدهای آمریکایی و اسرائیلی را جدی میگیرید؟ این احتمال با درصد بالایی وجود دارد، جناب عراقچی یا به پیامهای آرامش بخشی که وزارت خارجه روسیه یا رئیسجمهور این کشور به ایران منتقل کردهاند تکیه میکنید؟ این پیامها چقدر دقیق بودند؟ آیا همانطور که رسانههای اسرائیلی گفتند، پیامهای اطمینان بخش به ایران منتقل شده است؟
رئیس دستگاه سیاست خارجی: ما هم بهطور کلی از طریق رسانهها از تماسهایی که وجود داشت مطلع شدیم و البته دوستانمان در روسیه هم برخی اطلاعات را به ما منتقل کردند.
مجری: آیا اوضاع در حال نوسان است؟ میخواهم از شما پاسخ روشنی بگیرم، جناب عراقچی و شما به شیوه دیپلماتیک سعی میکنید پاسخ دهید. بین معامله بزرگ، سازش بزرگ یا جنگ بزرگ، اوضاع به کدام سمت میرود؟ آیا احتمال میدهید به سمت سازش و معامله بزرگ با ایران پیش برود که روی کل منطقه و محور مقاومت تأثیر گذارد، یا جنگ بزرگ؟
آقای عراقچی: هیچکدام. ما آمادگی داریم به سمت توافقی عادلانه و شرافتمندانه حرکت کنیم. نمیدانم اسمش را معامله بزرگ بنهیم یا چیز دیگری، اما توافقی مبتنی بر احترام متقابل، منافع مشترک و با روشی که هر دو طرف از آن سود ببرند. اگر چنین توافقی در افق باشد، ما آماده مذاکره هستیم، اما هنوز متقاعد نشدهایم که آمریکا هم برای چنین روشی آماده باشد. آنان در پی صلح از طریق زور هستند در حالی که صلح از طریق دیپلماسی و گفتوگو به دست میآید. هر زمان پذیرفتند که صلح از راه گفتوگو ایجاد میشود و مذاکره با دیکته متفاوت است، مذاکرهای شرافتمندانه میتواند شکل بگیرد.
مجری:، اما آقای ترامپ صریح بود، جناب عراقچی؛ گفت شما مذاکره و گفتوگوی بدون پیششرط میخواهید، اما خودش شروطش را گذاشت: نه غنیسازی هستهای، نه قابلیت موشکی با بردهای معین و این که ایران باید رابطهاش را با همه متحدان یا کل محور مقاومت در منطقه قطع کند، وگرنه درهای جهنم باز میشود. بین شروطی که ایران میخواهد و شروطی که ترامپ میگذارد، اوضاع به کدام سمت میرود؟
وزیر امور خارجه: همانطور که قبلا هم گفتم، نمیشود نتیجه مذاکره را پیش از مذاکره تعیین کرد؛ این دیکته، زیاده خواهی و طمع است. مذاکره در شرایطی انجام میشود که هر دو طرف با روش منافع متقابل وارد شوند. ما البته درباره مسائل موشکی و مسائل منطقه، مذاکره نمیکنیم و دلیلش روشن است. موشکهای ما دفاعی است و هیچ کشوری درباره امنیت و دفاع از خود، سازش نمیکند.
مسائل منطقه هم مربوط به خود منطقه است. ما چطور میتوانیم در امور حزبالله دخالت کنیم؟ مسائل حزبالله در لبنان باید در این کشور حل شود. گروههای مختلف لبنانی باید با هم صحبت کنند و مسائل را میان خودشان حل کنند. ما نمیتوانیم به جای حزبالله یا دیگر گروههای مقاومت یا به جای هر گروه دیگری، تصمیم بگیریم. تصمیم با خودشان است؛ بنابراین ما نمیتوانیم درباره دیگران مذاکره کنیم. منطق ما روشن است: هیچ مذاکرهای با کسی درباره منطقه، برنامه موشکی و برنامههای دفاعیمان نداریم.
اما درباره برنامه هستهای، همیشه آماده مذاکره بودیم تا اعتماد ایجاد شود که برنامه هستهای ما صلحآمیز است و برای همیشه صلحآمیز خواهد ماند. این سیاست ما بوده و در این زمینه، آماده توضیح و مذاکره هستیم و البته در قبال اعتمادسازی، انتظار داریم تحریمها برداشته شود.
مجری: وقتی ترامپ در این مرحله صحبت میکند، پرونده هستهای ایران و اسرائیل را پشت سر گذاشته؛ میگوید هستهای ایران بمباران و نابود شد و این، برگ سوخته است. حالا این بحث را مطرح میکند و برگ قابلیت موشکی ایران را رو میکند.
آقای عراقچی: موضوع هستهای تمام نشده، این پرونده، هنوز پشت سر ما قرار نگرفته و هنوز باز است. همانطور که گفتم ساختمانها و تجهیزات، ممکن است آسیب دیده باشند، اما فناوری سر جایش است. پس چرا هنوز روی غنیسازی صفر درصد، اصرار دارند؟ بله، مواد ما هم موجود است. مواد غنیشده شصت درصد، بیست درصد و سه ممیز شش دهم درصد، موجود است. مواد ما هست و قابلیت هستهای ایران همچنان پابرجاست. البته برنامه هستهای ما صلح آمیز است و صلحآمیز خواهد ماند. اگر کسی شک دارد، آمادهایم مذاکره و با رفع تردیدها، اعتمادسازی کنیم. در مقابل البته باید حق ما در غنیسازی برای انرژی هستهای صلحآمیز به رسمیت شناخته و تحریمها هم برداشته شود.
مجری: قبل از اینکه پرونده مذاکرات هستهای ایران را ببندیم، آیا مذاکراتی پشت صحنه، مستقیم یا غیرمستقیم با آمریکاییها در این مرحله وجود دارد یا درها، کاملاً بسته است؟ در عمان، تحرکاتی در جریان بود و میانجیگری انجام شد. آیا ولیعهد عربستان محمد بن سلمان، پیامی به آمریکاییها درباره این پرونده فرستاد؟ یا پرونده مذاکره با آمریکا اکنون کاملاً تعطیل است؟
رئیس دستگاه سیاست خارجی: کشورهای مختلفی تلاش میکنند میانجی شوند، پیام میآورند و منتقل میکنند. تماس مستقیم و تبادل پیام بین من و آقای ویتکاف همچنان ادامه دارد.
مجری: این شاید پرتوی از امید باشد. یعنی تماسها با ویتکاف هنوز ادامه دارد؟
آقای عراقچی: بله. از همان روز نخست مذاکرات، تبادل پیام بین من و آقای ویتکاف به طور مستقیم وجود داشته و هنوز هم هست. تبادل پیام به معنی مذاکره نیست، اما زمینه لازم برای مذاکره را ایجاد میکند. این زمینه وقتی ایجاد میشود که آمریکا روش مذاکراتی خود را اصلاح کند و آماده مذاکره از موضع برابر باشد.
کشورهایی مثل عمان و دیگران که میخواهند با حسن نیت، میانجی شوند از نظر ما محترم هستند. عمان، قبلاً این کار را کرده است و در آینده هم میتواند انجام دهد، اما به نظر من، محل مذاکره، شکل مذاکره و ابزار مذاکره، همه فرع هستند؛ اصل، این است که آمریکا روش خود را اصلاح کند و آماده مذاکره بر پایه منافع متقابل باشد.
مجری: جناب وزیر، پرسشم این است: ایران چه برداشتی از اتفاقهای ونزوئلا دارد؟ وقتی از ونزوئلا صحبت میکنیم، دوست نزدیک جمهوری اسلامی ایران است. ایران این صحنه را چگونه دید؟ دکترین مونرو یا دکترین دونرو که حالا بحثش داغ شده؛ و زبان قلدری، اگر تعبیر درستی باشد؟
وزیر امور خارجه: قرائت و برداشت ما مشابه قرائت اکثر جامعه جهانی است. اقدام آمریکا کاملاً غیرقانونی، مغایر منشور ملل متحد، حقوق و قواعد بینالمللی است. این در واقع به معنی نابود کردن همه دستاوردهای جامعه بشری در هشتاد سال گذشته برای ایجاد صلح از طریق قانون، گفتوگو و مذاکره است.
اینکه کشوری به خودش اجازه دهد هر کاری در هر جایی انجام دهد و هیچ اهمیتی به جامعه جهانی و حقوق بینالملل ندهد، بسیار خطرناک است. شما دیدید که اکثریت قریب به اتفاق کشورهای جهان این اقدام را محکوم کردند و آن را غیرقابل قبول دانستند.
این در واقع، یعنی قانون جنگل؛ این که کسی که قدرت بیشتری دارد به خودش اجازه دهد هر که را بخواهد ترور کند، هر جایی را بمباران کند و یا ربایش و دزدی دریایی انجام دهد. اگر این روش ادامه پیدا کند، نظام بینالمللی واقعاً در معرض فروپاشی قرار میگیرد. آمریکا، اخیرا اعلام کرد از ۶۶ سازمان بینالمللی خارج میشود. این یعنی نابود کردن همه عرفهای موجود در روابط بینالملل و تبدیل روابط مبتنی بر قانون به مناسبات مبتنی بر زور که این بسیار خطرناک است.
مجری: واکنش جامعه جهانی شما را شگفتزده کرد، جناب عراقچی؟ این که جز بیانیه چیزی ندیدیم و نشنیدیم؟ واکنش روسیه یا چین که از متحدان ونزوئلا هستند چطور بود؟ آیا ایران از پذیرش جنون ترامپ از جانب جامعه جهانی شگفتزده شد؟
آقای عراقچی: واکنش جامعه جهانی در محکوم کردن این اقدام تا حدی غافلگیرکننده بود و از نظر من تعداد کشورهایی که اقدام آمریکا را محکوم کردند و غیرقابل قبول دانستند، بیش از حد انتظار بود. مواضع روسیه و چین طبیعی است و به سیاستهای خودشان مربوط میشود؛ آنها بر اساس منافع خود تصمیم میگیرند. از نظر من غافلگیرکننده نبود و همان چیزی بود که انتظارش را داشتیم.
مجری: آیا این صحنه در ونزوئلا برای ایران معنی خاصی دارد؟ به ویژه که رسانهها و کمپینهای تبلیغاتی و فشار روانی میگویند صحنه بعدی ایران است. آیا ربطی میان اینها میبینید یا فکر میکنید صحنه ونزوئلا برای ایران منتفی است؟
رئیس دستگاه سیاست خارجی: من تعجب میکنم، چون برنامه این بود که اول ایران و بعد ونزوئلا. در ایران شکست خوردند. میخواستند همان کار را در ایران انجام دهند؛ فکر میکردند میتوانند ایران را در سه روز، وادار به تسلیم کنند و نتوانستند. پس به ونزوئلا رفتند. اگر به یاد داشته باشید در روز سوم جنگ، رئیسجمهور آمریکا توئیتی درباره تسلیم بیقید و شرط منتشر کرد. این انتظارشان بود و محقق نشد؛ بنابراین فکر میکنم اول ایران را امتحان کردند و شکست خوردند، بعد به ونزوئلا رفتند.
مجری: اوراق قدرت ایران امروز در سطح نفوذ خارجی چیست؟ اگر بخواهیم درباره ایران از داخل و چالشها، ایران در صحنه بینالمللی و منطقهای و موضوع نفوذ ایران صحبت کنیم، بزرگترین برگهای قدرت ایران چیست؟
آقای عراقچی: ایران، کشور بزرگی در منطقه است با جمعیت بسیار زیاد و امکانات و منابع فراوان. همیشه، بازیگر اصلی منطقه بوده و هنوز هم هست. ما هم تلاش کردیم نقش قدرتمندی برای صلح ایفا کنیم. صلح و ثبات منطقه همیشه تا حد زیادی، مدیون ایران و سیاستهایش بوده و ما به این نقش ادامه میدهیم.
در طول جنگ دوازده روزه میتوانستیم طور دیگری عمل کنیم، اما ثبات منطقه برای ما از همه چیز مهمتر بود. دوستانمان در منطقه، میزان خویشتنداری ما را دیدند تا جنگ گسترش پیدا نکند. کاری که تل آویو میخواست انجام دهد و برای گسترش جنگ به کل منطقه، تلاش میکرد، اما ما با خویشتنداری و سیاستهای درست، مانع آن شدیم.
مجری: این سیاستهای درست بعد از جنگ ۱۲ روزه مثلاً به معنی تحکیم روابط با عربستان و روابط بیشتر با کشورهای منطقه بود؟ به ویژه که روابط ایران و عربستان از لحظه میانجیگری چین و ابتکار چینی، پیشرفت و توسعه پیدا کرد و بعد از آن هم ادامه یافت. از زمان میانجیگری و ابتکار چین، روابط ایران و عربستان پیشرفت و توسعهای چشمگیر داشت و این روند ادامه یافت. اکنون این رابطه در چه مرحلهای قرار دارد؟ سیاست ایران در این زمینه چیست؟
وزیر امور خارجه: ما سیاست حُسن همسایگی را در پیش گرفتهایم؛ یعنی ایجاد روابط بسیار خوب و مبتنی بر اعتماد با همه کشورهای منطقه و همسایگان. ما در این سیاست، کاملاً جدی هستیم.
عملکرد دولت ایران در یک سال و نیم گذشته، نشاندهنده اهمیت ویژهای است که برای همسایگان قائلیم؛ تلاش برای ایجاد اعتماد، کاهش تنش و برقراری روابط صلحآمیز. یکی از مهمترین کشورهای منطقه، عربستان سعودی است.
ما تلاش زیادی کردیم تا روابط پایدار، مبتنی بر احترام و منافع متقابل با عربستان داشته باشیم. به ابتکار چین هم خوشآمد گفتیم و اکنون تماسهای مان با دولت عربستان ادامه دارد. من هر از گاهی تماس تلفنی دارم و گاهی سفر میکنیم و درباره امنیت و ثبات منطقه که برای همه ما مهم است، مشورت میکنیم. همین ارتباط را با مصر هم ایجاد کردهام، هرچند هنوز روابط رسمی برقرار نشده، اما حجم تماسهای من با وزیر خارجه مصر از بسیاری کشورهای دیگر بیشتر است؛ چون مصر هم کشوری بزرگ و قدرتمند در منطقه است. همینطور با ترکیه، پاکستان، امارات، کویت و دیگر کشورها، روابط مان را گسترش دادیم. در شمال هم با کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز و البته عراق نیز همین طور است.
مجری: وقتی صحبت از امارات شد، روابط ایران با امارات و عربستان چگونه است؟ تهران چگونه میان این دو کشور، توازن برقرار میکند، بهویژه با توجه به تقابل شدید در جنوب یمن که پتانسیل تشدید دارد؟ ایران چگونه توازن ایجاد و چه نقشی میان این دو کشور ایفا میکند؟
آقای عراقچی: ببینید، ما سیاست خودمان را داریم. درپی برقراری روابط خوب و حُسن همجواری بسیار مطلوب با هر دوی این کشورها و همه کشورهای منطقه هستیم، اما این به معنی همنظر بودن در همه مسائل نیست. اختلافنظر هم داریم، ولی تلاش میکنیم این اختلافها را از طریق گفتوگو، رفع کنیم.
درباره یمن، موضع ما کاملاً روشن است: ما از یمنِ متحد و یکپارچه حمایت میکنیم، مخالف تجزیه این کشور هستیم و میخواهیم صلح و آرامش در سراسر این سرزمین از طریق گفتگوی یمنی - یمنی برقرار شود.
در سوریه هم اختلافنظر داریم. در یمن هم با هر دوی این کشورها، اختلافنظر داریم. ما درپی ایجاد توازن نیستیم؛ ما با همه، روابط خوب داریم و اساساً تنش و اختلاف میان همسایگان مان، ما را نگران میکند، چون ثبات منطقه را به خطر میاندازد. همانطور که از جنگ افغانستان و پاکستان بسیار نگران شدیم و با هر دو طرف، صحبت کردیم که بتوانیم در برقراری صلح در منطقه کمک کنیم. هر جا مشکلی وجود داشته است، تلاش کردیم عامل صلح و ثبات باشیم.
مجری: حالا به محور آخر این گفتوگو میرسیم؛ یعنی رابطه و سفر شما به لبنان. درباره همه کشورهای عربی صحبت کردیم، اما به روابط ایران و سوریه اشارهای نشد. آیا نشانهای از گشایش روابط جدید با دولت جدید سوریه وجود دارد؟
رئیس دستگاه سیاست خارجی: در حال حاضر هیچ رابطهای با سوریه نداریم. عجلهای هم برای برقراری رابطه نداریم. منتظر میمانیم تا دولت جدید سوریه به ثبات برسد و خودشان تصمیم بگیرند که چه نوع رابطهای با ایران میخواهند؛ رابطهای که برای شان مفید باشد.
در عین حال ما از وحدت، ثبات و تمامیت ارضی سوریه حمایت میکنیم و مخالف تجزیه و مخالف اشغال آن سرزمین هستیم و خواستار پایان اشغالگری رژیم صهیونیستی. مواضع ما با بسیاری از کشورهای منطقه و حتی با خود دولت موجود در سوریه در موضوع استقلال، تمامیت ارضی و وحدت ملی آن کشور، کاملاً همراستاست.
مجری: حالا به آخرین محور این گفتوگو میرسیم. این سفر، چه تفاوتی با سفرهای قبلی داشت؟ آیا ادامه همان مسیر است؟
آقای عراقچی: دیدارهای من در لبنان به طور مستمر، ادامه داشته است. ما مانند دیگر کشورهای منطقه، خواستار استقلال کامل و حفظ تمامیت ارضی و وحدت ملی لبنان هستیم. این سیاست ما در لبنان، بیش از هر جای دیگر اهمیت دارد. وحدت ملی در این کشور به علت حضور طوایف و گروههای مختلف، بسیار مهم است.بسیار مهم است که لبنان بتواند الگویی از همزیستی مسالمتآمیز میان گروهها و طوایف مختلف را از درون خود، نشان دهد و به الگویی جهانی تبدیل شود؛ همانطور که در گذشته مسیحیان و مسلمانان (چه سنی و چه شیعه) و دیگر گروهها با هم در صلح زندگی میکردند. امیدواریم این وضع، ادامه یابد.
ما خواستار حفظ تمامیت ارضی، پایان اشغال و استقلال کامل لبنان هستیم. فکر میکنم لبنان در این مسیر در حال حرکت است و امیدواریم توطئهها و تهدیدهای رژیم صهیونیستی پایان یابد. شاید در نحوه مقابله با توطئهها و تهدیدهای رژیم صهیونیستی، اختلافنظر داشته باشیم، اما در نهایت، این تصمیم لبنانیهاست. فکر میکنم لبنان به سمت بلوغ سیاسی بیشتری حرکت میکند، هرچند مشکلها در این کشور، هنوز بسیار است.
مجری: یک موضوع کاملاً لبنانی است، اما آیا در سیاست و دیپلماسی تصادفی وجود دارد؟ سفر شما دقیقاً در همان روزی بود که جلسه هیئت وزیران لبنان برای تکمیل مرحله اول توافق جنوب و ورود به مرحله دوم برگزار شد؛ آن هم در زمان سیاسی بسیار حساس. آیا این سفر، پیامی از جانب ایران داشت؟ یا صرفاً سفر یک هیئت اقتصادی بود؟
وزیر امور خارجه: در حقیقت ابتکار این دیدار از طرف همکارم آقای یوسف رجی بود. او نخستین بار، ایده گفتوگو میان وزرای خارجه دو کشور را مطرح کرد و خواستار این گفتوگوها در کشوری بیطرف شد. من پاسخ دادم که همیشه آمادهام، اما برای پیشبرد روابط دوجانبه، نیازی به کشور ثالث نیست. ما دو کشور دوست هستیم و روابط دیپلماتیک داریم. چند بار صحبت کردیم و در نهایت گفتم: من از شما در تهران استقبال میکنم، اما اگر مایل نیستید، من آمادهام به بیروت بیایم. او هم استقبال کرد؛ بنابراین زمانبندی این دیدار در اصل از طرف لبنان بود.
مجری: هیچ بعد سیاسی برای این زمانبندی قائل نیستید؟ خیلی از لبنانیها، با تأمل یا حتی انتقاد؛ سیاستِ دست دوستی دراز کردن، گفتگوی مودبانه و کلام زیبا و دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران، بهویژه از جانب شما، به سمت وزیر خارجه لبنانی را که مواضع سیاسیاش علیه مقاومت و علیه جمهوری اسلامی ایران شناخته شده، زیر سؤال میبرند. چرا با این ادب دیپلماتیک با چنین مواضعی روبهرو میشوید؟
آقای عراقچی: دیپلماسی باید بر پایه احترام و احترام متقابل باشد. من تاکنون دو بار آقای رجی را ملاقات کردهام؛ یک بار در بیروت و بار دیگر فکر کنم در دوحه. دیدارهای مان همیشه محترمانه بوده است. او را همکار خوبی میدانم و معتقد هستم باید دیپلماسی محترمانهای میان ما وجود داشته باشد. البته اختلافنظرهای زیادی داریم، بهویژه با آقای رجی، اما این ماهیت دیپلماسی است. دیپلماسی یعنی گفتوگو درباره اختلافنظرها. اگر در همه چیز توافق داشتیم، نیازی به گفتوگو نبود. من با آرامش با او گفتوگو میکنم. گفتوگوهای مان همیشه محترمانه بوده و مطمئنم دیدار بعدی هم گفتگویی خوب و محترمانه خواهد بود.
مجری: مخالفت یا کارشکنی آقای وزیر خارجه رجی در خصوص تأیید اعتبارنامه سفیر شیبانی حل شده؟ آیا راه برای سفیر جمهوری اسلامی ایران در لبنان باز شده؟
رئیس دستگاه سیاست خارجی: بله، چند روز پیش دولت لبنان به ما اطلاع داد که با اعتبارنامهها موافقت کرده و موافقتنامه (آگرمان) برای آقای شیبانی صادر شده است؛ بنابراین فکر میکنم ایشان ظرف حدود دو ماه آینده انشاءالله در سفارت مستقر شوند.
مجری: موضوع هیئت اقتصادی بزرگی که شما ریاست آن را بر عهده داشتید چیست؟ چه چیزی با خود به لبنان آوردید و واکنش دولت و نهادهای رسمی لبنان چگونه بود؟ آیا مانعی وجود داشت یا وارد مرحله جدیدی شدهایم؟
آقای عراقچی: ایران و لبنان، روابط قدیمی و بسیار طولانی دارند. هر دو کشور، تمدن باستانی و فرهنگی غنی دارند و از گذشتههای دور، روابط اقتصادی نزدیکی میان شان وجود داشته است. مدتی است که جنبههای سیاسی بر روابط اقتصادی و فرهنگی غلبه کرده است. در این سفر درپی فعال کردن دیگر ابعاد همکاری، بهویژه اقتصادی هستیم. لبنان با مشکلهای اقتصادی مواجه است و ایران هم مشکلهای اقتصادی دارد. معتقدیم، تجارت و همکاری میان دو کشور به نفع هر دو ملت خواهد بود.جالب است که پارسال که یکی از سختترین سالها برای منطقه بود و هر دو کشور درگیر جنگ بودند، حجم تجارت رسمی میان دو کشور بیش از ۱۱۰ میلیون دلار بود. این موضوع را با وزیر اقتصاد محترم لبنان مطرح کردم و ایشان هم بسیار استقبال کردند که روابط دو کشور مانند روابط عادی میان دو کشور دیگر در جهان پیش رود؛ بنابراین کمیته اقتصادی مشترک دو کشور سالها تشکیل نشده بود. توافق کردیم که در نخستین فرصت، این کمیته تشکیل و راههای گسترش همکاری اقتصادی بررسی شود.
جلسه بسیار خوبی هم با فعالان اقتصادی لبنانی داشتم. فکر میکردم شاید ۷–۸ نفر بیایند، اما حدود ۷۰ نفر از تجار و فعالان اقتصادی آمدند. اطلاعات خوبی از بازار ایران و ظرفیتهای اقتصادی دو کشور داشتند و موانع را مطرح کردند. جلسه بسیار خوبی بود. ظرفیتهای بسیار بزرگی در روابط اقتصادی دو کشور میبینم.
مجری: بیش از ۳۰–۴۰ دقیقه با شما صحبت کردیم و به نظر میرسد شما تمایل به خوشبینی دارید؛ چه در ایران، چه در منطقه و چه در لبنان. از بازسازی، اعداد اقتصادی و همکاری اقتصادی صحبت میکنید، اما در لبنان ما با صحبت از جنگ وجودی علیه یک مؤلفه لبنانی، از تجزیه لبنان و منطقه مواجهایم. از سوی دیگر نتانیاهو طبق رسانههای اسرائیلی از چراغ سبز آمریکا برای جنگ با لبنان سخن گفته است، ایران تصویر لبنان را میبیند؟
وزیر امور خارجه: هرگز نباید تهدید رژیم اشغالگر علیه کل منطقه را نادیده گرفت. در دو سال گذشته، این رژیم به هفت کشور منطقه، به ویژه ایران و لبنان، حمله کرد. سیاست تهاجمی دارد و عملاً چراغ سبز کامل آمریکا را برای هر کاری در منطقه دریافت کرده است. این باعث تهدید کل منطقه و ثبات همه شده و کل کشورهای منطقه اکنون نگراناند. حتی قطر هم از این حملهها در امان نماند و حمله به آن ناگهانی بود.
این نشان داد رژیم صهیونیستی درپی گسترش آتش جنگ به کل منطقه است. بعد هم نتانیاهو از «اسرائیل بزرگ» صحبت و عملاً همه کشورهای منطقه را تهدید کرد. با این حال مقاومتِ بسیار سختی در لبنان و ایران دیدند. نه در لبنان به اهداف نهاییشان رسیدند و نه در ایران؛ بنابراین همیشه باید در قبال سیاستها و تهدیدهای اسرائیل هوشیار بود. اما به نظرم آنها هم مانند ما از جنگ، درس گرفتند و فهمیدند که با جنگ علیه ایران و لبنان به اهدافشان نمیرسند و تجربه شکستخوردهای بود و اگر تکرار شود، همان نتیجه شکستخورده را خواهد داشت.
مجری: اگر تصمیم به جنگ بگیرند، چه چیزی این بار متفاوت است؟ آیا جنگ با لبنان یعنی جنگ با کل منطقه؟ آیا جنگ با ایران یعنی جنگ بزرگ که کل منطقه درگیر آن میشود؟
آقای عراقچی: به نظرم نمیتوان از قبل درباره سناریوهای مختلف جنگ صحبت کرد. اجازه دهید اگر جنگی رخ داد، آن زمان دربارهاش حرف بزنیم.
مجری: میخواهم این گفتوگو را با پرسشی به پایان برسانم که هر لبنانی، مقامِ مسؤول یا رسانهای از خودش میپرسد «جنگ میشود یا نمیشود». شما به لبنانیها در این باره چه میگویید؟
رئیس دستگاه سیاست خارجی: بهترین راهِ جلوگیری از جنگ، آمادگی برای جنگ است. فکر میکنم این آمادگی چه در لبنان و چه در ایران وجود دارد و همین آمادگی، بزرگترین مانع در برابر جنگ خواهد بود.