مدیریت بهینه منابع آب، بهویژه در بخش کشاورزی و صنعتی، همواره یکی از جدیترین و مهمترین مسائل مدیریتی در جهان است. امروزه، برخی کشورهای پیشرفته برای مدیریت منابع آبی، اقدام به شیرینسازی آب دریا، بازچرخانی آب و یا بهکارگیری آخرین دستاوردهای فناوری مدرن کردهاند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، امین خرمیان، عضو هیات علمی گروه هیدرولوژی و منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز اظهار کرد: زمانی که میزان بارش باران، بیش از میانگین در دوره در نظر گرفته شده باشد، «ترسالی هواشناسی» و زمانی که بارشها کمتر از میانگین در دوره مورد انتظار باشد، «خشکسالی هواشناسی» رخ میدهد.
وی با بیان اینکه اثر خشکسالی، در حجم منابع آبی پشت سدها و جریان آب رودخانهها خود را نشان میدهد، افزود: ترسالی و خشکسالی دو پدیده تکرارشونده هستند که به صورت دورهای رخ میدهند. بنابراین، وقوع یک سال پر بارش، پس از یک دوره خشکسالی، لزوماً نشاندهنده خروج از خشکسالی و ورود به ترسالی نیست. این پدیدهها میتواند متغیر باشد؛ به این معنا که ممکن است، شاهد دو سال خشکسالی و یک سال ترسالی و یا دو سال ترسالی باشیم.
عضو هیات علمی گروه هیدرولوژی و منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به کاهش منابع آبی در دسترس کشورمان ادامه داد: منابع آبی موجود در کشور عمدتاً از طریق بارشهای جوی تامین میشود که در سالیان گذشته، به دلیل افزایش مصارف آب در زمینه کشاورزی، صنعتی و خانگی، منابع آبی در دسترس، بهصورت چشمگیری کاهش یافتهاند؛ بنابراین، دلیل اصلی کاهش منابع آبی، کاهش و یا افزایش بارندگی نیست، بلکه این مساله تحتتاثیر افزایش مصارف آب است.
خرمیان بیان کرد: مصرف بیرویه آب در سالهای گذشته، پدیدهای به نام خشکسالی «انسانساخت» ایجاد کرده است. در این پدیده، ممکن است با وجود میانگین بارش مناسب و یا نرمال در طول یک سال -بهدلیل افزایش مصرف آب- کماکان با کمآبی روبهرو باشیم.
وی اضافه کرد: استانهای پایین دست رودخانهها و حوضههای آبریز مانند خوزستان، بیشتر با شرایط کمآبی مواجه هستند که عموماً این پدیده به خشکسالی هواشناسی نسبت داده میشود، در صورتیکه خشکسالی ایجاد شده «انسانساخت» است.
عضو هیات علمی گروه هیدرولوژی و منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز، با اشاره به وضعیت بارشی امسال در کشورمان، متذکر شد: بهبود نسبی بارشها در ماههای اخیر میتواند وضعیت منابع آبی در دسترس را بهتر کند، اما همچنان مشکل کمبود آبی به دلیل افزایش مصارف وجود دارد؛ در حالی که بیشترین مصرف آب کشور در بخش کشاورزی است، اما مصرف آب در بخش صنعت و آشامیدنی نیز افزایش بسیاری داشته است.
خرمیان پیشبینی وضعیت تابستان سال ۱۴۰۵ مبتنی بر مدلهای معتبر هواشناسی را زودهنگام دانست و گفت: احتمالاً، تابستان ۱۴۰۵ به دلیل کسری ذخایر آبی از سال گذشته کماکان پرتنشتر خواهد بود.
وی با اشاره به وضعیت بارشهای استان خوزستان، بیان کرد: خوزستان، امسال پاییز نسبتا نرمالی را از نظر ریزش جوی داشته است، اما باید دید در ادامه چگونه خواهد بود. البته براساس پیشبینی مرکز (IRI) دانشگاه کلمبیا، احتمالاً زمستان نرمالی را سپری خواهیم کرد.
عضو هیات علمی گروه هیدرولوژی و منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز، مدیریت مصارف آبی را امری ضروری دانست و اظهار کرد: توجه مدیریت آب، باید از مدیریت منابع در دسترس به مدیریت مصارف تغییر پیدا کند.
استادیار گروه هیدرولوژی و منابع آب دانشگاه شهید چمران اهواز با بیان اینکه سیاستگذاری مدیریت آب در دهههای گذشته، تمرکز بر توسعه هیدرولیکی با اقداماتی نظیر احداث سدها و شبکههای آبیاری و زهکشی با هدف افزایش میزان آب در دسترس بوده است، افزود: با افزایش سدها و شبکههای آبیاری، مصارف بیشتری تعریف شد، بهگونهای که مصارف تعریف شده آب در وضعیت کنونی، بیش از منابع موجود است.
خرمیان، مدیریت مصارف و بهینهسازی آن را یکی از راهکارهای برونرفت از مشکلات این حوزه دانست چراکه مصارف کنونی در کشاورزی، صنعت و خانگی به شکل بهینهای انجام نمیگیرد.