سرطان کولورکتال یکی از شایعترین انواع سرطان در سراسر جهان است که متأسفانه در سالهای اخیر، روند افزایشی را در جوامع مختلف، از جمله ایران داشته است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، «وحید محمدکریمی» فوق تخصص خون و سرطان بالغین و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز به مناسبت فرارسیدن هفته ملی مبارزه با سرطان، در خصوص سرطان روده بزرگ (کولورکتال) به تشریح ابعاد علمی، پیشگیرانه و درمانی این بیماری پرداخت. این بیماری که از سلولهای سرطانی در روده بزرگ (کولون) یا راست روده (رکتوم) منشأ میگیرد، اغلب در ابتدا به صورت پولیپهای خوشخیم ظاهر شده و در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، میتواند به مراحل تهاجمی و متاستاتیک (گسترش به سایر نقاط بدن) پیشرفت کند.
عوامل مؤثر در بروز سرطان روده بزرگ
این فوق تخصص خون و سرطان بالغین در ادامه به عوامل مؤثر در بروز این بیماری اشاره کرد و گفت: عوامل متعددی در ابتلا به سرطان روده بزرگ نقش دارند که میتوان آنها را به دو دسته عوامل غیرقابل تغییر و عوامل قابل تغییر تقسیم کرد؛ سن بالای ۵۰ سال، سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان روده بزرگ یا پولیپهای آدنوماتوز، بیماریهای التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو و برخی سندرمهای ژنتیکی ارثی، از مهمترین عوامل غیرقابل تغییر محسوب میشوند.
دکتر محمدکریمی ادامه داد: در مقابل، سبک زندگی ناسالم، مانند رژیم غذایی کمفیبر و پرچرب، مصرف گوشت قرمز و فرآوریشده، چاقی و اضافه وزن، کمتحرکی و عدم فعالیت بدنی منظم، مصرف سیگار و الکل، از عوامل قابل تغییر هستند که با اصلاح آنها میتوان ریسک ابتلا را به میزان قابل توجهی کاهش داد.
شناخت علائم، کلید تشخیص زودهنگام
وی یکی از چالشهای اساسی در مواجهه با سرطان روده بزرگ را عدم وجود علائم مشخص در مراحل اولیه عنوان کرد و گفت: بسیاری از بیماران در ابتدای بیماری هیچ علامتی ندارند یا علائم آنها بسیار خفیف و غیر اختصاصی است. با این حال، توجه به برخی نشانهها میتواند بسیار راهگشا باشد.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز توصیه کرد که در صورت بروز علائمی ناشی از تغییر در الگوی اجابت مزاج اسهال یا یبوست طولانیمدت، وجود خون در مدفوع به رنگ روشن یا تیره، احساس درد یا گرفتگی مزمن در ناحیه شکم، کم خونی ناشی از فقر آهن، کاهش وزن بیدلیل، احساس دفع ناکامل، و خستگی و ضعف مداوم بهویژه اگر برای مدت طولانی ادامه یابند، باید جدی گرفته شده و فرد به پزشک مراجعه کند.
دکتر محمدکریمی با بیان اینکه غربالگری، یکی از مؤثرترین راهکارها برای تشخیص زودهنگام و نجات جان بیماران است، افزود:: بهترین راه برای مبارزه با سرطان روده بزرگ، تشخیص آن در مراحل اولیه است، زمانی که درمان مؤثرتر بوده و شانس بهبودی کامل بسیار بالاست.
روشهای غربالگری سرطان روده بزرگ
به گفته وی، روشهای مختلفی برای غربالگری وجود دارد که مهمترین آنها کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی و تستهای بررسی خون مخفی در مدفوع (FOBT) است، توصیه میشود افراد با ریسک متوسط از سن ۴۵ یا ۵۰ سالگی، تحت نظر پزشک، غربالگری را آغاز کنند. برای افرادی که سابقه خانوادگی یا عوامل خطر بالاتری دارند، ممکن است نیاز به شروع زودهنگامتر و فواصل کوتاهتر غربالگری باشد.
این متخصص با اشاره به پیشرفتهای چشمگیر در حوزه درمان سرطان، افزود: خوشبختانه علم پزشکی در زمینه درمان سرطان روده بزرگ دستاوردهای قابل توجهی داشته است. جراحی، همچنان ستون اصلی درمان تومورهای قابل برداشتن است.
دکتر محمدکریمی ادامه داد: شیمیدرمانی، پرتودرمانی و ایمونوتراپی نیز در سالهای اخیر نقش بسیار مهمی در کنترل بیماری، کاهش عوارض و بهبود بقای بیماران ایفا میکنند. انتخاب روش درمانی به مرحله بیماری، وضعیت عمومی بیمار و ویژگیهای مولکولی تومور بستگی دارد و این تصمیم در جلسات تومور بورد با حضور تیم تخصصی اتخاذ میشود.
پیشگیری، قدرتمندترین سلاح در مقابل سرطان
وی، ضمن تأکید بر نقش حیاتی پیشگیری، در ابتلا به سرطانها گفت: در هفته ملی مبارزه با سرطان، لازم است بر اهمیت سبک زندگی سالم تأکید کنیم؛ مصرف میوهها، سبزیجات و غلات کامل سرشار از فیبر، کاهش مصرف گوشت قرمز و غذاهای فرآوریشده، حفظ وزن سالم، فعالیت بدنی منظم و ترک سیگار مهمترین گام برای مقابله با این سرطان است.