یک فعال فرهنگی گفت: رمان «ماتیخان» اثر عبدالرحمن اونق یکی از برجستهترین روایتهای مستند و ادبی درباره ظلمهای پهلوی اول است.
محمدعلی مرادیان در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صداوسیما افزود: این اثر با نگاهی انسانی و مبتنی بر واقعیت تاریخی، پرده از جنایات پنهان علیه اقوام ایرانی، بهویژه ترکمنها، برمیدارد و نشان میدهد چگونه رضاخان با شعار «امنیت» و «نوسازی»، فرهنگها و مردمان اصیل ایران را قربانی سیاستهای خشن خود ساخت.
وی افزود: رمان "ماتیخان" تنها یک داستان ادبی نیست؛ بلکه سندی زنده از بخش فراموششده تاریخ معاصر ایران است. آقای عبدالرحمن اونق، نویسنده ترکمن این اثر، داستان را براساس روایت پدربزرگش ــ از نظامیان اعزامیِ دوره رضاخان نوشته؛ مردی که خود شاهد واقعهای دردناک در روستای خایرخوجه گلستان بود؛ جایی که رژیم پهلوی به بهانه کشف حجاب و نظم، به مردم شریف آن منطقه ظلم و تعرض کرد.
مرادیان گفت: در شخصیت ماتیخان، نویسنده نماد صلحطلبی ترکمنها را زنده کرده است؛ مردی که در بحرانیترین روزها، مردمش را دعوت به آرامش و گفتوگو میکند. اما وقتی میبیند حرمت زنان و فرزندان این سرزمین شکسته میشود، سکوت را کنار میگذارد و از جان برای حفظ عزت قبیلهاش میگذرد. در نگاه من، "ماتیخان" تصویری صادقانه از انسان ایرانی است؛ کسی که اگرچه عاشق صلح و زندگی است، اما هیچگاه در برابر بیعدالتی سر تسلیم فرود نمیآورد.
این فعال فرهنگی با بیان اینکه از دل این اثر، حقیقت بزرگتری بیرون میآید افزود:پهلویها نهتنها به اقوام، بلکه به تمامیت خاک ایران وفادار نبودند. اگر تاریخ را مرور کنیم، میبینیم در همان دوره رضاخان بخشهایی از سرزمین ایران، چون آرارات و دشت فیروزه، بخشیده شد. پاسگاهها و مرزبانیهای آن دوران که با شعار امنیت ساخته شد، در واقع ابزار سلطه و سرکوب مردم بومی بودند.
وی گفت: رمان "ماتیخان" با نگاهی دقیق و شریف، به ما یادآوری میکند که ترکمنها، و در گسترهای بزرگتر، همه اقوام ایرانی، همواره مردمانی اهل هنر، صلح و انسانیت بودهاند. ظلمی که بر آنان رفت، نهتنها زخم تاریخی است، بلکه هشداری اخلاقی برای امروز ماست؛ تا مبادا حقیقت را با نیت قدرت تحریف کنیم.
مرادیان افزود: من معتقدم این رمان باید بیش از پیش خوانده و معرفی شود. چنین آثاری به جوانان کمک میکنند تاریخ معاصر ایران را از زاویه مردم ببینند، نه از نگاه قدرت. دوره پهلوی پر از درس و عبرت است ــ دورهای که باید بازخوانی شود، بیتحریف و بیاغراق، تا ما قدر آزادی و عزت امروزمان را بهتر بدانیم.»
کتاب «ماتی خان» همچنین برگزیده دور دوم جایزه ادبی شهید اندرزگو بوده است.