در سالهای اخیر، روند ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی در سنین پایینتر رو به افزایش است؛ موضوعی که زنگ خطری جدی برای سلامت جامعه به شمار میرود.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ یکی از عوامل مهم و نگرانکننده در این میان، بالا بودن سطح کلسترول خون در جوانان است. برخلاف تصور رایج که کلسترول بالا را مختص میانسالی و سالمندی میداند، شواهد علمی نشان میدهد ریشه بسیاری از بیماریهای قلبی از دوران جوانی شکل میگیرد و بیتوجهی به آن میتواند پیامدهای جبرانناپذیری در سالهای بعد زندگی به همراه داشته باشد.
دکتر جواد کجوری، فلوشیپ اقدامات مداخلهای قلب و عروق و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به نقش کلسترول در بدن گفت: کلسترول یک ماده چرب ضروری است که توسط کبد تولید میشود و برای ساخت سلولهای سالم، تولید برخی هورمونها و کمک به هضم غذا اهمیت دارد.
وی افزود: زمانی که سطح کلسترول خون، بهویژه LDL یا همان کلسترول بد، افزایش مییابد، این چربی در دیواره رگها رسوب کرده و بهتدریج موجب تنگی و سختی عروق یا آترواسکلروز میشود؛ وضعیتی که زمینهساز بروز حمله قلبی، سکته مغزی و سایر بیماریهای جدی قلبیعروقی است.
این متخصص قلب و عروق با اشاره به عوامل مؤثر در افزایش کلسترول در جوانان اظهار کرد: عامل ژنتیکی یکی از مهمترین دلایل است. برخی افراد بهصورت ارثی مستعد کلسترول بالا هستند، مانند مبتلایان به هیپرکلسترولمی خانوادگی که حتی با رعایت سبک زندگی سالم نیز ممکن است سطح کلسترول بالایی داشته باشند.
سبک زندگی ناسالم؛ عامل قابل پیشگیری
دکتر کجوری سبک زندگی ناسالم را از مهمترین عوامل قابل تغییر دانست و گفت: مصرف بیش از حد غذاهای پرچرب، اشباع و ترانس مانند فستفودها، گوشت قرمز، لبنیات پرچرب، شیرینیها و غذاهای فرآوریشده، در کنار مصرف کم میوه، سبزیجات و غلات کامل، نقش مهمی در افزایش LDL و کاهش HDL یا کلسترول خوب دارد. کمتحرکی و نداشتن فعالیت بدنی منظم نیز این وضعیت را تشدید میکند.
وی اضافه کرد: چاقی و اضافهوزن، بهویژه چربی شکمی، ارتباط مستقیمی با اختلال در چربی خون دارد. همچنین سیگار کشیدن، دیابت و فشار خون بالا از دیگر عوامل تشدیدکننده کلسترول بالا محسوب میشوند.
عوارض بلندمدت و اهمیت تشخیص زودهنگام
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اینکه کلسترول بالا اغلب در درازمدت بدون علامت است، گفت: جوانان ممکن است هیچ نشانهای نداشته باشند، اما رسوبات چربی بهتدریج در عروق آنها تجمع پیدا میکند. این روند اگر کنترل نشود، در دهههای بعدی زندگی به شکل بیماریهای جدی قلبیعروقی بروز خواهد کرد.
وی تشخیص زودهنگام را کلید پیشگیری دانست و افزود: کلسترول بالا با یک آزمایش خون ساده یا پروفایل چربی قابل تشخیص است. در افرادی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس یا کلسترول بالا دارند، انجام اولین آزمایش در دوران نوجوانی توصیه میشود.
راهکارهای پیشگیری و درمان
دکتر کجوری اصلاح سبک زندگی را مؤثرترین راه پیشگیری عنوان کرد و گفت: پیروی از رژیم غذایی سالم، بهویژه رژیم مدیترانهای شامل میوهها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، ماهی و چربیهای سالم مانند روغن زیتون، مغزها و دانهها، در کنار محدود کردن مصرف فستفودها، غذاهای فرآوریشده، نوشیدنیهای شیرین و چربیهای اشباع، نقش مهمی در کنترل کلسترول دارد.
وی تأکید کرد: فعالیت بدنی منظم حداقل ۳۰ دقیقه در روز یا سه بار در هفته هر بار ۶۰ دقیقه، حفظ وزن مناسب و ترک سیگار از مؤثرترین اقدامات برای کاهش کلسترول و حفظ سلامت قلب است. در مواردی که تغییر سبک زندگی کافی نباشد یا زمینه ژنتیکی قوی وجود داشته باشد، درمان دارویی نیز تجویز میشود.
سرباری کلسترول؛ شاخصی مهم برای آینده قلب
این متخصص قلب با اشاره به مفهوم «سرباری کلسترول» گفت: حاصلضرب میزان LDL خون در مدتزمانی که این چربی بالا بوده، سرباری کلسترول نام دارد. اگر این عدد از ۷۰۰۰ میلیگرم عبور کند، خطر بروز بیماریهای قلبی بهطور قابل توجهی افزایش مییابد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اندازهگیری کلسترول از سالهای ابتدایی زندگی، بهویژه در دهه دوم عمر، اهمیت زیادی دارد. تشخیص زودهنگام و کنترل مناسب کلسترول خون میتواند نقش مؤثری در کاهش بار بیماریهای قلبی و افزایش کیفیت زندگی افراد ایفا کند.