سید عباس صالحی گفت: ایران از معدود تمدنهایی است که در یک پیوستگی چند هزار ساله، هسته معنایی هویت خود را بر کتاب بنا کرده و انقلاب اسلامی نیز بازگشتی به همین ریشه تمدنی بوده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، آقای صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در آیین چهلوسومین جایزه کتاب سال، با خیرمقدم به رئیسجمهور و گرامیداشت ایام دهه فجر، کتاب را رکن هویت تاریخی و تمدنی ایران دانست و اظهار داشت: ایران چه پیش از اسلام و چه پس از آن، تمدنی کتابمحور بوده و شواهد تاریخی فراوانی این پیوند عمیق را تأیید میکند.
وی با اشاره به جایگاه کتاب در ایران باستان و کاربرد واژه «گنجور» برای کتابدار، افزود: این تعبیر نشان میدهد که ایرانیان کتاب را گنج تمدنی خود میدانستند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: در دورههایی که امکانات کتابت محدود بود، ایرانیان با بهرهگیری هوشمندانه از عناصر طبیعی مانند سنگ، سفال، پوست، چرم و اوراق گیاهی، فرهنگ نوشتن را زنده نگه داشتند.
عباس صالحی افزود: میراث علمی ایران پیش از اسلام، دانشگاه جندیشاپور است که نمونهای برجسته از تمدن کتابمحور ایرانی است و آثار پزشکی آن دوران، از جمله دایرهالمعارفهای طبی است و تأثیر مستقیمی بر دانش پزشکی پس از اسلام و آثار دانشمندانی، چون زکریای رازی داشته است.
وی گفت: پس از ورود اسلام به ایران، پیوند ایرانیان با این دین نیز از آن جهت عمیق شد که اسلام خود را با کتاب معرفی کرد و ایرانیان با کتابت و تألیف، نقش مهمی در شکوفایی تمدن اسلامی در حوزههای علوم دینی، انسانی و طبیعی ایفا کردند.
وزیر فرهنگ با بیان اینکه هویت ملی ایرانیان در هزار سال پس از اسلام نیز با کتابهایی، چون شاهنامه، مثنوی، گلستان، بوستان و دیوان حافظ حفظ و بازتولید شده است، افزود: سخن از همزاد بودن کتاب و تمدن ایرانی، سخنی دقیق و مستند است.
وی گفت: در ۳۷ سال پیش از انقلاب، مجموع عناوین کتابها حدود ۵۰ هزار عنوان بود، اما پس از انقلاب اسلامی تاکنون بیش از یکونیم میلیون عنوان کتاب چاپ اول و چاپ مجدد منتشر شده که بخش قابل توجهی از آنها آثار مؤثر و مفید هستند.
وزیر با اشاره به رشد کمی و موضوعی تألیف افزود: در دهه نخست انقلاب حدود ۴ هزار عنوان کتاب در حوزه علوم کاربردی منتشر شده بود، اما این رقم در دهه چهارم به حدود ۸۸ هزار عنوان رسیده است.
عباس صالحی گفت: همچنین سهم زنان مؤلف از ۸ درصد در دهه اول انقلاب به حدود ۴۰ درصد در سالهای اخیر افزایش یافته که نشاندهنده حرکت به سمت عدالت جنسیتی در حوزه تألیف است.
وی در بخشی از سخنان خود بر ضرورت پیوند عمیقتر میان نویسندگان و مسائل واقعی جامعه تأکید کرد و اظهار داشت: نظام حکمرانی و مؤلفان باید نسبت خود را با ابرمسائل اجتماعی، از جمله هویت ملی و انسجام اجتماعی، تقویت کنند.
وزیر همچنین انسداد گفتوگو و نقد را مانعی برای پویایی جامعه دانست و افزود: جامعهای که گفتوگوی دوسویه در آن شکل نگیرد، دچار انسداد اجتماعی میشود و نخبگان و نویسندگان باید پیشگام گسترش فرهنگ نقد و گفتوگو باشند.
وی در پایان، بر لزوم جهانیشدن دانش ایرانی، گسترش انتشار بینالمللی آثار علمی و فرهنگی کشور و توجه به منزلت و معیشت نویسندگان تأکید کرد و از حضور رئیسجمهور و دستاندرکاران برگزاری جایزه کتاب سال قدردانی به عمل آورد.
جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران هر ساله در دهه فجر با هدف شناسایی و معرفی کتابهای برتر، کمک به اعتلای سطح دانش و فرهنگ مکتوب جامعۀ اسلامی، حفظ استقلال و هویت فرهنگی و حمایت و تشویق پدیدآورندگان متعهد و متخصص برگزار میشود.