مدیر گروه جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با تأکید بر نقش حیاتی مراجعه زودهنگام بیماران در شناسایی و درمان تومورهای سیستم عصبی مرکزی گفت: بسیاری از این تومورها با تشخیص در مراحل اولیه، قابل درمان مؤثر با جراحی، رادیوتراپی یا شیمیدرمانی هستند و میتوان با هوشیاری درباره علائم مغزی و نخاعی، از پیشرفت سرطان جلوگیری کرد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ فریبرز ثمینی، عضو هیات علمی و مدیر گروه جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به سهم محدود تومورهای سیستم عصبی مرکزی در میان کل تومورهای بدن گفت: سیستم عصبی مرکزی که شامل مغز، نخاع و اعصاب محیطی است، مجموعاً حدود یک تا دو درصد از تومورهای بدن را تشکیل میدهد. از این میان، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد تومورها بدخیم و در واقع سرطان هستند، در حالی که نزدیک به ۶۰ تا ۷۰ درصد آنها خوشخیم محسوب میشوند.
وی در توضیح عوامل مساعد کننده بروز تومورهای سرطانی افزود: عاملهای قطعی ایجادکننده این تومورها محدودند، چراکه برای بسیاری از آنها علت مشخصی شناخته نشده است. با این حال، برخی از عوامل شناختهشده شامل زمینههای ژنتیکی هستند؛ برای نمونه در بیماریهایی مانند نوروفیبروماتوزیس و توبروز اسکلروزیس، ارتباط تنگاتنگی با ژنتیک وجود دارد.
دکتر ثمینی ادامه داد: تابش اشعه (رادییشن) یکی از علل کاملاً اثباتشده بروز تومورهای سیستم عصبی مرکزی است و احتمال بروز تومور مغزی در افرادی که در معرض مقدار زیاد اشعه قرار میگیرند، بیشتر است. این خطر بهویژه در کودکان که ممکن است به دلایل پزشکی متعدد تحت تصویربرداریهای مکرر نظیر سیتیاسکن قرار گیرند، بسیار بالاتر است.
استاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد، سن و جنس را از دیگر عوامل مؤثر دانست و گفت: برخی از تومورها در سنین خاص بیشتر دیده میشوند؛ برای مثال، مدولوبلاستوم در کودکان شایعتر است، در حالی که تومورهایی مانند گلیوبلاستوم یا مننژیوم در سالمندان بروز بیشتری دارند. همچنین در خانمها احتمال بروز مننژیوم بالاتر است، اما در آقایان تومورهای گلیال بیشتر مشاهده میشود.
به گفته عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، اختلالات ایمنی نیز در افزایش خطر تومورهای سیستم عصبی نقش دارند. وی در همین ارتباط اظهار داشت: بیمارانی که به دلیل پیوند عضو یا بیماریهای خاص داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند، در معرض خطر بالاتر ابتلا به تومورهای مغزی و نخاعی هستند.
دکتر ثمینی عوامل هورمونی را نیز از عوامل شناختهشده دانست و تأکید کرد: در زنان مبتلا به مننژیوم، معمولاً رشد تومور در دوران بارداری سرعت بیشتری میگیرد.
وی همچنین به متاستازها اشاره کرد و افزود: تومورهای متاستاز یافته، از منشاء دیگری در بدن ایجاد شده و از طریق جریان خون یا مجاورت، به سیستم عصبی مرکزی از جمله مغز و نخاع گسترش مییابند. این نوع تومورها معمولاً بدخیم هستند.
دکتر ثمینی در مورد راهکارهای پیشگیری خاطرنشان کرد: برخی عوامل مانند سن و جنس قابل پیشگیری نیستند، اما مراجعه زودرس در صورت مشاهده علائم مغزی یا نخاعی میتواند در تشخیص و درمان مؤثر باشد؛ لذا شناسایی تومور در مراحل اولیه، امکان درمان سادهتر و موفقتر را فراهم میکند.
وی درباره علائم هشداردهنده توضیح داد: تومورهای مغزی بسته به محل درگیری علائم متفاوتی دارند؛ تومورهای ناحیه بینایی میتوانند باعث کاهش دید شوند، تومورهای ناحیه شنوایی موجب اُفت یا از بین رفتن شنوایی میشوند، تومورهای کورتکس حرکتی ممکن است ضعف یا فلجی ایجاد کنند و تومورهای ناحیه تکلم نیز اختلال در گفتار به همراه دارند.
در پایان، دکتر ثمینی بر اهمیت تشخیص زودهنگام تأکید کرد و گفت: در صورت وجود کوچکترین علامت مشکوک، مراجعه فوری به پزشک ضروری است. امروزه بسیاری از این تومورها با روشهای کمتهاجمی مانند جراحی ساده، رادیوتراپی، شیمیدرمانی یا روشهای استریوتاکتیک قابل درماناند و تشخیص پاتولوژیک و درمان در مراحل اولیه، شانس موفقیت را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.