به گفته دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی ایران، افزایش نرخ ارز باعث شده قیمت مواد اولیه داخلی نیز به تبع آن افزایش پیدا کند و بسیاری از تولیدکنندگان مواد اولیه، قیمتگذاری محصولات خود را بر اساس نرخهای جهانی و نرخ ارز انجام دهند.
نسرین اوجاقی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار تحریریه صنعت خبرگزاری صدا و سیما، با اعلام این مطلب افزود: یکی از مهمترین عوامل، تغییر مبنای تأمین ارز برای واردات مواد اولیه و قطعات است و با انتقال تأمین ارز از تالار اول به تالار دوم، عملاً قیمت ارز مورد نیاز برای واردات مواد اولیه نزدیک به دو برابر شده است.
وی گفت: از آنجا که بخشی از مواد اولیه، قطعات، تجهیزات و حتی برخی اقلام واسطهای تولید، وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم به واردات دارند، این افزایش نرخ ارز مستقیماً هزینه تمامشده تولید را بالا برده است.
وی ادامه داد: افزایش نرخ ارز باعث شده قیمت مواد اولیه داخلی نیز به تبع آن افزایش پیدا کند و بسیاری از تولیدکنندگان داخلی مواد اولیه، قیمتگذاری محصولات خود را بر اساس نرخهای جهانی و نرخ ارز انجام میدهند، بنابراین فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان لوازم خانگی وارد کرده است.
دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی ایران با اشاره به موانع و چالشهای ساختاری تولید، گفت: یکی از مهمترین این چالشها، ناترازی انرژی است. قطعی یا محدودیت در تأمین برق و گاز باعث کاهش بهرهوری خطوط تولید، افزایش توقفهای ناخواسته، رشد هزینههای سربار و تحمیل هزینههای جایگزین مانند استفاده از سوختهای جایگزین یا ژنراتور شده است. این عوامل مستقیماً قیمت تمامشده هر واحد محصول را افزایش میدهد.
اوجاقی با اشاره به اینکه فولاد در بدنه یخچال، ماشین لباسشویی و بسیاری از قطعات ساختاری کاربرد دارد، افزود: قیمت فولاد که یکی از مواد اولیه اساسی در تولید بسیاری از محصولات لوازم خانگی است و از طریق بورس کالا تأمین میشود، در سهماهه اخیر تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
گرانی بی ضابطه لوازم خانگی در بازار
بر اساس این گزارش، بررسیهای میدانی از سطح بازار نشان میدهد در حالی که تقاضا به شدت کاهش یافته، روند رشد قیمتها متوقف نشده و حتی در برخی گروههای کالایی، افزایش قیمت به صورت مستمر و هفتگی تداوم دارد، روندی که فعالان صنفی آن را ناشی از نبود سازوکار شفاف قیمتگذاری و ضعف نظارت بر رفتار تولیدکنندگان ارزیابی میکنند.
داخلی سازی لوازم خانگی اتفاق نیفتاده است
چندی پیش رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی با انتقاد از وضعیت موجود، افزایش قیمتهای اخیر را غیرمنطقی و خارج از چارچوب واقعی هزینه تولید دانست و گفت: در حال حاضر فروش سبدی توسط تولیدکنندگان انجام میشود و عملاً بازار تحت فشار سیاستهای غیرشفاف عرضه قرار گرفته است.
اکبر پازوکی گفته بود: اکثر تولیدکنندگان، مواد اولیهی ۶ ماه گذشته خود را با دلار حدود ۷۰ هزار تومانی تهیه کردهاند، اما اکنون به بهانه اعمال ارز ۱۳۶ هزار تومانی محصولات نهایی را با افزایش شدید قیمت وارد بازار میکنند.
رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی یک سوال جدی مطرح کرده و میگوید: مواد اولیه وارداتی چه میزان در تولید داخل سهم دارد که قیمتها به صورت ناگهانی ۷۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته است؟
مصرف کننده؛ متضرر اصلی بازار لوازم خانگی
احسان فدایی، کارشناس صنعت لوازم خانگی درباره وضعیت فعلی این صنعت گفت: در تمام بخشهای مختلف صنعت لوازم خانگی، متضرر اصلی این افزایش قیمت، مصرفکنندگان هستند، چون این افزایش قیمت هماهنگ با افزایش قدرت خرید مردم نبوده است و اصولا در چنین شرایطی درگیر رکود تورمی میشویم.
وی با اشاره به اینکه تولید لوازم خانگی نیز مانند بخشهای دیگر صنعت، درگیر مقوله واردات مواد اولیه و نوسانات ارزی است، افزود: برای مثال ۸۰ تا ۸۵ درصد ارزش ریالی تلویزیون مربوط به پنل و نمایشگر آن است که مستقیما از چین وارد میشود و تنها ۱۵ درصد این محصول داخلیسازی شده است.
وی ادامه داد: اجاق گاز، که برخی برندها کیفیت بالایی دارند و حتی میتوانند با محصولات دنیا و مثلا محصولات ایتالیایی رقابت کنند، به صورت مستقیم هیچ وابستگی به واردات ندارد و این وابستگی به صورت غیرمستقیم در برخی مواد اولیه است.
این کارشناس صنعت لوازم خانگی تصریح کرد: در زمانی که لوازم خانگی از اولویت خرید مردم خارج شده است، شرکتها بدون وجود مشتری چگونه محصولات را با قیمت جدید بفروشند؟ برای مثال یخچال «سایدبایساید» ۹۰ میلیون تومانی به ۱۵۰ میلیون تومان رسیده است و مردم قدرت خرید همان یخچال ۹۰ میلیونی را هم ندارند!
ممنوعیت واردات لوازم خانگی از سال ۹۷
بر اساس این گزارش، یادآور میشود واردات لوازم خانگی از سال ۱۳۹۷ به کشور ممنوع است و عمده کالاهای خارجی در بازار، قاچاق هستند. در سالهای اخیر بارها موضوع رفع ممنوعیت واردات لوازم خانگی از سوی وزرای مختلف مطرح شد، اما در نهایت به نتیجه نرسید.
موافقان آزاد شدن واردات لوازم خانگی معتقدند این ممنوعیتها باعث محدود شدن انتخاب مصرف کننده شده و به عبارت دقیقتر حق مصرفکنندگان در اینگونه تصمیمات نادیده گرفته شده است.
همچنین نبود رقابت بین تولیدکنندگان داخلی با خارجیها، منجر به انحصار در صنعت لوازم خانگی و شبیه شدن این صنعت به وضعیت صنعت خودرو میشود و کالاهای ایرانی رشد و بهبود کیفیت لازم را نخواهند داشت.