با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و اوجگیری خانهتکانیهای نوروزی، ضرورت صرفهجویی در مصرف آب بیش از هر زمان دیگری احساس میشود؛ بهویژه آنکه آمارها نشان میدهد ذخایر سدهای کشور همچنان در وضعیتی شکننده قرار دارند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، به نقل از پایگاه اطلاعرسانی وزارت نیرو (پاون)؛ بر اساس دادههای ثبتشده از ابتدای سال آبی جاری تا ۲۵ بهمنماه، میزان ورودی آب به سدهای کشور ۹.۷۰ میلیارد مترمکعب بوده که در مقایسه با ۸.۴۸ میلیارد مترمکعب سال گذشته، رشد ۱۴ درصدی را نشان میدهد. در مقابل، خروجی سدها در این بازه زمانی ۷.۸۵ میلیارد مترمکعب ثبت شده که نسبت به خروجی ۱۰.۸۳ میلیارد مترمکعبی سال گذشته، ۲۷ درصد کاهش داشته است.
با وجود این، حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور اکنون ۲۰.۴۷ میلیارد مترمکعب است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۲۲.۱۳ میلیارد مترمکعب بوده و کاهش ۷ درصدی را نشان میدهد. در حال حاضر میانگین پرشدگی مخازن سدهای کشور تنها ۳۹ درصد است؛ عددی که بیانگر تداوم شرایط کمآبی در سطح ملی است.
بررسی وضعیت سدهای شاخص کشور نشان میدهد برخی منابع اصلی تأمین آب شرب در شرایط حساس قرار دارند. سد دوستی، بهعنوان اصلیترین منبع تأمینکننده آب شرب کلانشهر مشهد، تنها ۲۲ میلیون مترمکعب ذخیره دارد و با ۲ درصد پرشدگی، نسبت به سال گذشته ۸۳ درصد کاهش نشان میدهد.
سد امیرکبیر که نقش مهمی در تأمین آب شرب و کشاورزی استانهای تهران و البرز دارد، با ۸ میلیون مترمکعب ذخیره تنها ۵ درصد پرشدگی داشته و نسبت به سال قبل ۶۵ درصد کاهش را ثبت کرده است. در همین محدوده، سد لار با یک درصد و سدهای لتیان–ماملو با ۸ درصد پرشدگی، شرایطی کمسابقه را تجربه میکنند؛ بهگونهای که سه سد از پنج سد اصلی تهران و البرز کمتر از ۱۰ درصد پر هستند.
در استان گلستان نیز سدهای وشمگیر، گلستان و بوستان در مجموع تنها ۶ میلیون مترمکعب ذخیره داشته و با ۵ درصد پرشدگی، ۶۹ درصد افت نسبت به سال گذشته را نشان میدهند. سد رودبال داراب در فارس با ۴ درصد پرشدگی و کاهش ۵۳ درصدی و سد طرق در خراسان رضوی با ۶ درصد پرشدگی و افت ۴۸ درصدی، از دیگر نمونههای وضعیت شکننده منابع آبی کشور هستند.
این آمارها در حالی منتشر میشود که کشور در سالهای گذشته با دورههای متوالی خشکسالی، کاهش سرانه آب تجدیدپذیر و فشار مضاعف بر منابع زیرزمینی مواجه بوده است. هرچند ممکن است در برخی مناطق بارشهای مقطعی رخ دهد، اما الگوی کلی منابع آبی همچنان ناپایدار و نیازمند همکاری مشترکان است. در این بین با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال و آغاز خانهتکانیهای نوروزی، مدیریت مصرف آب بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
خانهتکانی نوروزی و ضرورت مدیریت مصرف
در چنین شرایطی، همزمانی خانهتکانیهای نوروزی با کاهش ذخایر برخی سدهای مهم، ضرورت مصرف مسئولانه آب را دوچندان میکند، چرا که بر اساس آمارهای موجود خانه تکانی تا ۲۰ درصد مصرف آب را افزایش میدهد. شستوشوی فرشها، حیاط، ماشین و نما با آب شرب و استفاده بیرویه از آب شرب خانگی میتواند فشار مضاعفی بر شبکه تأمین وارد کند.
کارشناسان حوزه آب تأکید میکنند شهروندان میتوانند با واگذاری شستوشوی فرش، ماشین و اقلام حجیم به واحدهای صنعتی دارای سیستم بازچرخانی آب، استفاده از سطل به جای شلنگ برای شستوشو، پرهیز از شستوشوی غیرضروری معابر و روشن نکردن ماشین لباسشویی و ظرفشویی با ظرفیت کم، سهم مؤثری در کاهش مصرف داشته باشند.
همچنین بهرهگیری از تجهیزات کاهنده مصرف نظیر سردوشهای کممصرف، شیرآلات اهرمی و کاهنده و فلاشتانکهای دومرحلهای میتواند در کاهش مصرف آب شهری نقش قابل توجهی ایفا کند.
در شرایط کنونی، مدیریت مصرف یک انتخاب نیست بلکه ضرورتی ملی است. همراهی مردم با پویشهای «نصفش کنیم» و «آب را دریابیم» میتواند نقش تعیینکنندهای در افزایش تابآوری شبکه تأمین آب کشور داشته باشد. کاهش حتی ۱۰ درصدی مصرف در بخش خانگی، میلیونها مترمکعب صرفهجویی ایجاد کرده و به حفظ ذخایر سدها کمک میکند.
امروز بیش از هر زمان دیگر، رفتار مسئولانه هر شهروند در مصرف آب مستقیماً بر پایداری تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت اثرگذار است. خانهتکانی نوروزی میتواند با رعایت اصول صرفهجویی، به سنتی همراه با مسئولیتپذیری تبدیل شود؛ چرا که امنیت آبی، پایه امنیت غذایی، سلامت و توسعه پایدار کشور به شمار میرود.