پژوهشی جدید نشان میدهد هوش مصنوعی با ورود به حوزه حسابداری، در حال تغییر ماهیت این حرفه سنتی است و آن را به سمت تحول دیجیتال و نقشهای تحلیلیتر سوق میدهد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، حسابداری یکی از پایههای اصلی هر نظام اقتصادی است. از ثبت و نگهداری اطلاعات مالی گرفته تا تهیه گزارشهای دقیق برای مدیران و نهادهای نظارتی، همه به این حرفه وابستهاند.
در طول تاریخ، حسابداری همواره با تغییرات فناورانه همراه بوده است. از ابداع حسابداری دوطرفه در قرون گذشته گرفته تا ورود رایانهها و نرمافزارهای مالی در دهههای اخیر، هر تحول فناوری باعث شده روش انجام کارها سریعتر و دقیقتر شود.
اکنون با گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات و بهویژه هوش مصنوعی، موج تازهای از تغییر در این حوزه آغاز شده است. بسیاری از شرکتهای بزرگ جهان بخشی از فعالیتهای حسابداری خود را به سیستمهای هوشمند سپردهاند و این روند همچنان رو به افزایش است.
هوش مصنوعی مجموعهای از فناوریها مانند یادگیری ماشینی، پردازش زبان طبیعی و تحلیل دادههای حجیم را در بر میگیرد.
این فناوریها میتوانند الگوهای پنهان در دادهها را شناسایی کنند، پیشبینی انجام دهند و حتی در تصمیمگیری به مدیران کمک کنند. در حسابداری، این تواناییها میتواند به کشف تقلب، کاهش خطاهای انسانی و بهبود کیفیت گزارشهای مالی منجر شود. با این حال، استفاده گسترده از هوش مصنوعی بدون چالش نیست.
هزینههای پیادهسازی، نیاز به آموزش دوباره کارکنان و نگرانی درباره امنیت دادهها از جمله مسائلی است که سازمانها با آن روبهرو هستند. به همین دلیل، بررسی دقیق و علمی تاثیر این فناوری بر حرفه حسابداری ضروری به نظر میرسد.
در همین راستا، مریم بهمنی، استادیار گروه مدیریت و حسابداری دانشگاه ملی مهارت (فنی و حرفهای) کاشان، به همراه یکی از همکاران خود، پژوهشی را درباره تاثیر هوش مصنوعی بر حرفه حسابداری انجام دادهاند.
این مطالعه با تمرکز بر بررسی ابعاد مختلف بهکارگیری فناوریهای هوشمند در فعالیتهای حسابداری تلاش کرده است تصویری روشن از تغییرات ایجادشده در این حرفه ارائه دهد و نشان دهد که چگونه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی میتوانند نقش حسابداران را دگرگون کنند.
پژوهشگران در گام نخست با مرور منظم پژوهشهای پیشین و منابع نظری، چارچوب مفهومی تحقیق را طراحی کردند. سپس پرسشنامهای خاص را در اختیار ۸۰ نفر از کارکنان و متخصصان حوزه مالی و حسابداری قرار دادند که تجربه کار با فناوریهای نوین را داشتند.
پاسخدهندگان میزان موافقت خود را با گزارههای مختلف درباره تاثیر هوش مصنوعی بر کارایی، دقت و نقش حرفهای حسابداران اعلام کردند. در نهایت، دادههای جمعآوریشده با استفاده از روشهای آماری تحلیل شده و به صورت دقیق بررسی شدند.
نتایج این بررسیها نشان دادند که استفاده از فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی تاثیر مثبت و معناداری بر عملکرد حرفه حسابداری دارد. بهکارگیری این فناوریها باعث افزایش سرعت انجام کارها، کاهش خطاهای انسانی و حذف فعالیتهای تکراری شده است.
میانگین امتیاز مربوط به بهبود کارایی و دقت ۴.۲ از ۵ گزارش شد که رقم بالایی به شمار میرود. همچنین مشخص شد که سیستمهای هوشمند میتوانند کنترلهای داخلی را تقویت کرده و شفافیت مالی را افزایش دهند. دسترسی به اطلاعات لحظهای و گزارشهای دقیقتر از دیگر مزایای ذکرشده در این پژوهش است.
در بخش دیگری از نتایج آمده است که هوش مصنوعی نقش حسابداران را از انجام وظایف صرفا اجرایی به سمت فعالیتهای تحلیلی و مشاورهای سوق داده است.
به بیان ساده، به جای صرف زمان زیاد برای ثبت و بررسی دستی اسناد، حسابداران میتوانند وقت بیشتری را به تحلیل دادهها، تفسیر نتایج و ارائه پیشنهادهای راهبردی اختصاص دهند. همچنین ابزارهای هوشمند با امکان ردیابی دقیق تراکنشها و تفکیک مسئولیتها، احتمال بروز تخلف و کلاهبرداری مالی را کاهش دادهاند.
بر اساس یافتههای این تحقیق که در «فصلنامه مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار» وابسته به دانشکده مدیریت واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی منتشر شدهاند، بیشتر پاسخدهندگان نگرش مثبتی نسبت به پذیرش هوش مصنوعی داشتهاند و بهویژه حسابداران جوانتر تمایل زیادی به یادگیری مهارتهای فناورانه جدید نشان دادهاند.
این آمادگی میتواند مسیر اجرای موفق فناوریهای نوین در سازمانها را هموار کند. با این حال، چالشهایی مانند هزینههای اولیه، نیاز به آموزش مجدد کارکنان و نگرانیهای مرتبط با امنیت دادهها همچنان وجود دارد.
پژوهشگران تاکید کردهاند که غلبه بر این چالشها نیازمند برنامهریزی دقیق، سرمایهگذاری در آموزش و مدیریت درست تغییرات سازمانی است.
در مجموع، این پژوهش نشان میدهد که ادغام هوش مصنوعی در فعالیتهای حسابداری نه یک انتخاب اختیاری، بلکه یک ضرورت راهبردی برای حفظ رقابتپذیری در بازار امروز است و آینده این حرفه تا حد زیادی به میزان آمادگی سازمانها و حسابداران برای پذیرش فناوریهای نوین بستگی دارد.