در میانِ دیوارهای شکسته و آوارِ خاموش، هنوز نوری سرخ از دلِ ویرانی بلند است و هنر، راویِ رؤیاهای دانشآموزان شهید مینابی میشود.
به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، همزمان با چهلمین روز شهادت دانشآموزان میناب در میانِ دیوارهای شکسته و آوارِ خاموش، هنوز نوری سرخ از دلِ ویرانی بلند است.
چیدمانی مفهومی متشکل از ۲۰۰۰ پروانه سرخ در ارتفاع ۹ متری مدرسه غرق خون شجره طیبه میناب همزمان در این مدرسه نصب شد تا روایتی ماندگار از این واقعه در حافظه جمعی ثبت شود.
میناب این روزها در ماتم است؛ اما در دل خرابههای مدرسه «شجره طیبه»، شکوهی از جنس هنر جوانه زده است. در آستانه چهلمین روز عروج دانشآموزانی، هنرمندان مرکز هنرهای معماری اسلامی در قالب یادمان شهدای میناب، ۲۰۰۰ قطعه سرخ شامل پروانه و برگههای سرخ را به آسمان این مدرسه فرستاد تا دفترهای نیمهپر و رؤیاهای معصومانه این کودکان، برای همیشه در حافظه جمعی ایران زنده بماند.
میناب، این روزها قلبش آهستهتر میزند؛ انگار باد هم وقتی از کوچههایش میگذرد، آواز نامهای شهدای کوچک این خطه را با خود میبرد و بر شانه نخلها مینشاند. در آستانه چهلمین روز پرواز کودکانی با دفترهایی نیمهپر و رؤیاهایی تازه، مرکز معماری اسلامی تصمیم گرفت تا سکوتِ سنگینِ خرابههای مدرسه «شجره طیبه» را با زبانی از جنس هنر و استعاره بشکند. یادمان «کودکان شهید میناب»، بهعنوان نخستین گام در زنده نگهداشتن یاد این شهدای عزیز، در محل حادثه نصب شد تا ادای دینی باشد به دانشآموزان و خانوادههای داغدار این دیار.
مصطفی مومنیراد، مدیر مرکز معماری اسلامی حوزه هنری، درباره شکلگیری این ایده اثرگذار میگوید: «از حدود یک ماه پیش، با وجود شرایط خاص جنگی و محدودیتهای زمانی، مصمم شدیم تا برای ایام چهلم این شهدا، یک چیدمان یا یادمان موقت در فضای مخروبه مدرسه برپا کنیم. هدف ما این بود که هم حال و هوای متفاوتی برای تسلی دل بازماندگان خلق کنیم و هم راویِ بخشی از این اندوه بزرگ باشیم.»
رسیدن به ایدهای که بتواند عظمت داغی را که بر دل یک مادر یا پدر نشسته به تصویر بکشد، کار آسانی نبود. خانههای میناب این روزها دیوارهایی از جنس اندوه دارند و پدرانی که با سکوتشان فریاد میکشند. مومنیراد درباره روند طراحی این اثر توضیح میدهد: «برای رسیدن به دقیقترین تصویر، عکسها و فیلمهای زیادی را بررسی کردیم، با افراد مختلف به گفتوگو نشستیم و با بهرهگیری از ابزارهای نوین طرح ابتدایی خود را تکمیل کردیم. از میان حدود ۱۰ طرح پیشنهادی، در نهایت ایدهای انتخاب شد که شاکله اصلی آن از «دفترها و کتابهای خونین بچهها» الهام گرفته شده بود؛ دفترهایی که به سمت آسمان کشیده شده و در نهایت به پروانههایی سرخ و معلق تبدیل میشوند.»
این طراحی که جزئیات اجرایی آن در تهران انجام شده، تقابلی لطیف با خشونت آوارها ایجاد کرده است. در اجرای این طرح، حدود ۲ هزار قطعه طلقِ سرخرنگ، روی ۷۲ رشته آویز در ارتفاع ۹ متریِ سقفِ فروریخته مدرسه نصب شدهاند. این پروانههای سرخ، نمادی از نام شهیدانی هستند که در غبار غم گم نمیشوند و رفتهاند تا چراغی در دل تاریکی باشند.
اما شاید مهمترین بخش این رویداد، پیوند عاطفی خانوادهها با این یادمان باشد. شکوه نهفته در این چیدمان هنری، تلاشی است تا اشک مادران را به تسبیح صبر بدل کند. مدیر مرکز معماری اسلامی در این باره میافزاید: «اگرچه طرح هنوز بهصورت رسمی رونمایی نشده تا بازخوردهای گستردهتری بگیریم، اما حضور برخی از خانوادههای شهدا در زمان نصب و ارتباط عمیقی که با نحوه بیان استعاری این ایده برقرار کردند، برای ما بسیار ارزشمند بود. آنها بازتاب حقیقتِ عروج فرزندانشان را در این طرح دیدند و این نشان داد که ما در مسیر درستی برای ترسیم این واقعه قدم برداشتیم.»
یادمان پروانههای سرخ، با نگاهی کوتاهمدت و بسیار سبک و منعطف طراحی شده است تا پس از ایام چهلم، قابلیت جمعآوری داشته باشد و مسیر برای بازسازی مدرسه و تبدیل آن به یک «موزه» هموار گردد. با این حال، خاک میناب این داغ را فراموش نخواهد کرد. به گفته مومنیراد، همزمان با اجرای این طرح موقت، مکاتباتی برای ساخت یک یادمان دائمی در فضاهای عمومی، میادین یا پلازاهای شهر میناب آغاز شده است.
نام شهدای دانشآموز میناب، حالا در قامت پروانههایی سرخ، مثل نوری آرام بر دیوارهای زمان نشسته است تا به ما یادآوری کند که بعضی لبخندها، حتی پس از رفتن، تا همیشه زندگی میبخشند.