یک روانشناس کودک و نوروتراپیست گفت: کودکان در شرایط بحرانی بیش از دیگران به احساس امنیت، حمایت عاطفی و حفظ روال زندگی روزمره نیاز دارند و والدین و مدارس میتوانند با راهکارهای ساده به مدیریت اضطراب آنها کمک کنند.
وی افزود: در شرایط جنگ، مغز انسان وارد «حالت بقا» میشود؛ حالتی که در آن سیستم جنگ یا گریز فعال میشود و بخش منطقی مغز عملکرد کمتری دارد. در چنین وضعیتی احساس ترس، ابهام و اضطراب افزایش مییابد و به همین دلیل لازم است افراد با انجام برخی اقدامات ساده به آرامسازی ذهن و بدن خود کمک کنند.
روشهایی برای آرامش ذهن و بدن در شرایط استرس
این روانشناس کودک با اشاره به روشهایی برای آرامش ذهن و بدن در شرایط استرس گفت: «نخستین قدم، پذیرش شرایط است. باید بپذیریم که در وضعیت بحرانی قرار داریم، اما اجازه ندهیم افکار منفی بر زندگی ما مسلط شود. انجام فعالیتهایی مانند پیادهروی، گوش دادن به موسیقی آرام، انجام کارهای سادهای مانند آشپزی و حتی کمک به دیگران میتواند به آرام شدن ذهن و بدن کمک کند.»
وی ادامه داد: «نوشتن، نقاشی کردن و صحبت با یک فرد مورد اعتماد نیز از دیگر روشهای مؤثر برای تنظیم هیجان است. همچنین حفظ فعالیتهای روزمره و روتین زندگی مانند مطالعه قبل از خواب یا انجام کارهای معمول روزانه به مغز کمک میکند تا دوباره به حالت عادی بازگردد.»
نقش والدین در کاهش اضطراب کودکان
نیکاقبال با تأکید بر نقش والدین در مدیریت اضطراب کودکان عنوان کرد: «والدین باید درباره شرایط با کودک خود صحبت کنند، اما این گفتوگو باید آرام و متناسب با سن کودک باشد. همچنین بهتر است کودکان کمتر در معرض اخبار بحران قرار بگیرند و والدین نیز از صحبت درباره اخبار نگرانکننده در حضور آنها خودداری کنند.»
وی افزود: «در پاسخ به نگرانی کودکان بهتر است به جای جملات غیرواقعی مانند «هیچ اتفاقی نمیافتد»، از جملات اطمینانبخش استفاده شود؛ برای مثال گفته شود «میدانم شرایط ترسناک است، اما من در کنار تو هستم.»»
تمرینهای ساده برای آرامسازی کودکان
این متخصص حوزه کودک به برخی تمرینهای ساده برای کاهش اضطراب کودکان اشاره کرد و گفت: «یکی از روشها تمرین تنفس عمیق است. در این تمرین کودک چهار ثانیه دم، دو ثانیه نگهداشتن نفس و ۶ ثانیه بازدم را انجام میدهد. این تمرین میتواند در قالب بازیهایی مانند فوت کردن شمع یا حبابسازی انجام شود تا برای کودک جذابتر باشد.»
وی ادامه داد: «تمرکز بر حواس پنجگانه نیز میتواند به کاهش اضطراب کمک کند. از کودک بخواهید پنج چیزی که میبیند، چهار چیزی که لمس میکند، سه صدایی که میشنود، دو بویی که حس میکند و یک مزه را نام ببرد. این تمرین باعث میشود کودک به زمان حال بازگردد و از اضطراب فاصله بگیرد.»
مدرسه؛ محیطی امن برای حمایت از دانشآموزان
نیکاقبال با اشاره به نقش مدرسه در مدیریت بحران گفت: «مدرسه میتواند به یک محیط حمایتی برای کودکان تبدیل شود. حفظ برنامههای روزمره، برگزاری فعالیتهای هنری و بازیمحور و ایجاد فضای گفتوگو برای دانشآموزان میتواند به کاهش اضطراب آنها کمک کند. از طرفی معلمان با رفتار آرام، قابل پیشبینی و حمایتگر نیز میتوانند برای دانشآموزان به یک پایگاه امن تبدیل شوند و احساس امنیت را در محیط مدرسه تقویت کنند.»
نشانههایی که نیاز به کمک تخصصی دارند
این روانشناس کودک درباره نشانههای آسیب روانی در کودکان نیز توضیح داد: «اضطراب شدید، کابوسهای شبانه، شبادراری، کاهش تمرکز، اختلال خواب و تغییر اشتها از جمله نشانههایی است که ممکن است در کودکان پس از تجربه بحران دیده شود. اگر این علائم بیش از دو تا چهار هفته ادامه پیدا کند یا شدت آن افزایش یابد، بهتر است والدین از متخصصان حوزه سلامت روان کمک بگیرند.»
نیکاقبال خاطرنشان کرد: «پایان بحران لزوماً به معنای پایان اثرات روانی آن نیست و ممکن است برخی کودکان برای بازگشت کامل به شرایط عادی به زمان بیشتری نیاز داشته باشند. در این مسیر، حمایت خانواده، مدرسه و جامعه نقش مهمی در بازگشت آرامش و سلامت روان کودکان دارد.»