دو کتاب «حکایتهای منطقالطیر عطار» و «گزیده رباعیات عطار نیشابوری» از مجموعه «ادبیات ایران از دیروز تا امروز» در سال ۱۳۹۲ توسط نشر پیدایش برای نوجوانان منتشر شده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، در تقویم رسمی کشور، ۲۵ فروردین ماه، روز بزرگداشت این عارف، شاعر و نویسنده ایرانی است. عطار نیشابوری را بیشتر با تذکرةالاولیا و مثنویهای پرآوازهای مانند منطقالطیر میشناسند. اما او رباعیهای خود را در کتابی با نام مختارنامه گردآوری کرده است. کتاب «گزیده رباعیات عطار نیشابوری» که گزیدهای از کتاب مختارنامه است، توسط مسعود علیا گردآوری و هدا حدادی تصویرگری شده است. بعضی از قالبهای شعری تا اندازهای تعیینکننده محتوای شعرهایی هستند که در آن قالبها سروده میشوند. مثلا قالب غزل معمولا بیانکننده اندیشهها و احساسات عاشقانه بوده، و همین باعث شده است که شاعرانی که در این قالب شعر میگویند غالبا از حال و هوای شعر عاشقانه خارج نشوند. اما رباعی قالب خوبی برای بیان لحظههای شاعرانه و اندیشهها و عواطف ناگهانی شاعران است.
این کتاب شامل رباعیهای عطار نیشابوری است. این شاعر و عارف اواسط قرن ششم در کدکن نیشابور متولد شد و اواسط نیمه اول قرن هفتم درگذشت. عطار همانطور که از نامش پیداست، شغل داروفروشی و طبابت داشت و از کودکی شیفته تصوف (آیین عرفانی جهان اسلام) بوده است. او در این زمینه کتابهایی به شعر و نثر نوشته است. آثار عطار در شکلگیری و بالندگی ادبیات عرفانی ایران سهم بسیاری داشته است. او شیوهای را که سنایی آغاز کننده آن بود، ادامه داد و توانست سنت عرفان اسلامی را از گنجینه ادبی پرباری بهرهمند کند. به همین دلیل شاعران و عارفان بزرگی مانند مولانا دین خود را نسبت به او یادآور شدهاند.
کتاب «گزیده رباعیات عطار نیشابوری» دارای ۴ بخش اصلی «باب آشنایی»، «گزیدهها»، «اشاره» و «فهرست الفبایی رباعیها» است.
****
منطقالطیر عطار، کتابی ارزشمند و یکی از شاهکارهای ادبیات فارسی است. منطقالطیر نقشهای از یک سفر عارفانه است؛ نقشهای که جغرافیای عرفان ایرانی را به خواننده نشان میدهد. کتاب «حکایتهای منطقالطیر عطار» هم توسط محمدکاظم مزینانی بازنویسی و توسط کمال طباطبایی تصویرگری شده است. همانگونه که عطار گفته، شوق و علاقه عجیبی به گردآوری حکایتها و قصههای عارفانه داشته است؛ علاقهای که سرانجام او را به نوشتن کتاب «تذکرةالاولیا» واداشت؛ کتابی که لبریز از ماجراهای عارفانه است. او با همین عشق و علاقه، به سرودن منطقالطیر پرداخت. این دو اثر، کتابهایی هستند که بیشتر شهرت عطار به خاطر آنهاست. عطار در کل آثارش، از هزار و ۸۸۵ قصه و حکایت بهره برده است.
بعد از پیشگفتار اول و پیشگفتار دوم از زبان عطار، ۳ بخش اصلی کتاب آغاز میشود. بخش اول شامل این حکایتهاست: گرد آمدن پرندگان جهان برای یافتن پادشاه، بهانه آوردن پرندگان و پاسخ هدهد به آنان، بهانه آوردن بلبل و پاسخ هدهد، بهانه آوردن طوطی و پاسخ هدهد، بهانه آوردن طاووس و پاسخ هدهد، بهانه آوردن مرغابی و پاسخ هدهد، بهانه آوردن کبک و پاسخ هدهد، بهانه آوردن هُما و پاسخ هدهد، بهانه آوردن باز و پاسخ هدهد، بهانه آوردن بوتیمار و پاسخ هدهد، بهانه آوردن جغد و پاسخ هدهد، بهانه آوردن گنجشک و پاسخ هدهد و حکایت شیخ صنعان از زبان هدهد.
بخش دوم کتاب هم شامل این عناوین است: برگزیده شدن هدهد به رهبری پرندگان و آغاز سفر، ترسیدن پرندگان در نخستین وادی و روی آوردن آنان به هدهد، حکایت آن مرد خارکن، حکایت آن مرد دیوانه، حکایت آن مرد گناهکار، حکایت آن مرد گورکن، حکایت شکفتن در برگریزان، حکایت آن مرد عابد و آن پرنده خوشآواز، حکایت آن عنکبوت و آن مگس بیچاره، حکایت گریستن آن مرد عاشق، حکایت آن پرنده شگفتانگیز، حکایت آن پادشاه و آن میوه خوشمزه، حکایت حضرت یوسف و آن پیرزن، حکایت آن دانشمند و آن درویش ژولیده، حکایت ریش آن مرد درویش، حکایت چوب زلیخا و آه یوسف، سخنان هدهد درباره هفت وادی عشق، حکایت آن شیخ اندوهگین، حکایت پوست و دوست، حکایت مردی که سنگ شد، حکایت تخته سرنوشت، حکایت دویی و تویی، حکایت آن کلید و آن در بسته و حکایت مهمانی پروانهها.
دنباله سفر دشوار پرندگان و رسیدن آنان به درگاه سیمرغ نیز موضوعی است که در سومین بخش کتاب مطرح شده است.