الگوی سوم زن مسلمان، راهبرد تمدنساز انقلاب اسلامی است
دبیر ستاد فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده شورای عالی انقلاب فرهنگی، به تشریح ابعاد مختلف نقشآفرینی زنان در گفتمان انقلاب اسلامی، تبیین الگوی سوم زن مسلمان، و بازخوانی ظرفیتهای بینظیر بانوان ایرانی در مسیر پیشرفت و تمدنسازی نوین اسلامی پرداخت.
به گزارش
خبرگزاری صدا و سیما، فهیمه فرهمندپور، در تجمع زنان در مقابل دانشگاه تهران با بیان تسلیت به مناسبت رویدادهای تلخ اخیر و همچنین تبریک و تهنیت به واسطه وقایع مبارک حدود ۵۰ روز گذشته، اظهار داشت: شاید باشکوهترین چیزی که باید به خاطرش تهنیت گفت، بعد از انتخاب شایسته مقام معظم رهبری به عنوان رهبر جوان، انقلابی و شایسته، حضور پرافتخار و بینظیر مردم در صحنههای مختلف بود. به واسطه حضور این مردم، هم در محضر الهی شاکریم، هم به همدیگر تبریک میگوییم و هم به واسطه آن، در بلندای تاریخ همواره افتخار خواهیم کرد و با مباهات از این حماسه یاد خواهیم کرد.
ظرفیت زنان؛ از کشف امام راحل تا تبیین مقام معظم رهبری
دبیر ستاد فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده شورای عالی انقلاب فرهنگی با استناد به بیانات راهبردی مقام معظم رهبری درباره زنان تصریح کرد: حضرت آقا فرمودند: اولین کسی که در زمانه ما متوجه ظرفیت بینظیر بانوان شد و این ظرفیت را شناخت و فعال کرد، امام راحل ما بود؛ حضرت امام خمینی (ره) که این ظرفیت بزرگ را کشف کرد و تلاش نمود تا این ظرفیت به فعلیت برسد.
دکتر فرهمندپور با اشاره به این بیانات افزود: ما محصول این ابتکار عمل و این نگاه ژرف حضرت امام را در جریان انقلاب اسلامی، در لحظه پیروزی انقلاب، و بهویژه در دوران هشت سال دفاع مقدس به وضوح مشاهده کردیم. زنان ایرانی در آن روزهای سخت، نشان دادند که چه گنجینهای از ایثار، آگاهی و مسئولیتپذیری در وجودشان نهفته است.
وی با تحلیل مفهوم ظرفیت در گفتمان رهبر انقلاب توضیح داد: وقتی حضرت آقا تعبیر "ظرفیت" را به کار میبرند، من به عنوان شاگرد این مکتب دریافت میکنم که ظرفیت، یک وضعیت ایستا نیست؛ بلکه موقعیتی است که باید برایش برنامهریزی شود، تمدید گردد، تلاش شود و کار مستمر صورت پذیرد تا آن "قوه" به "فعل" تبدیل شود و به ثمر بنشیند.
فرهمندپور با ستایش از نگاه امام خمینی (ره) خاطرنشان کرد: گمان میکنم این امام شهید ما بود که این ظرفیت را به بهترین وجه ممکن شناسایی کرد و الگویی پایدار و روشنی برای به فعلیت رساندن آن ارائه نمود؛ الگویی که امروز چراغ راه ماست.
سه الگو برای زن در گفتمان انقلاب اسلامی: تحلیل موانع و ترسیم مسیر سوم
وی در ادامه به تبیین دقیق و تحلیلی سه الگوی مطرحشده برای زنان در گفتمان انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: وقتی در مورد ظرفیت صحبت میکنیم، باید بدانیم که برای هر ظرفیتی، موقعیتها و فرصتهایی وجود دارد، اما در مقابل، صدها مانع و چالش نیز وجود دارد. اگر به تاریخ حضور زنان در این کشور نگاه کنید، متوجه حداقل دو مانع بزرگ میشوید که مقام معظم رهبری به دقت به آنها پرداخته، تبیین کردهاند و مسیر سومی را پیش روی زنان انقلابی ایران قرار دادهاند.
دکتر فرهمندپور در تشریح الگوی اول اظهار داشت: الگوی اول، الگوی زیست سنتی زنانه بود. البته وقتی از سنتها صحبت میکنیم، بسیاری از ظرفیتهای ارزشمند را از دل همین سنتهای خوب تاریخی، ملی و دینی داریم. اما وقتی حضرت آقا از تعبیر "زن سنتی" یا "زن شرقی" یاد میکنند، ناظر به چالشها، محدودیتها و موانعی هستند که از به فعلیت رسیدن ظرفیت موجود زنان ممانعت میکرد.
وی افزود: در این الگو، زن کنار گذاشته شده از اثربخشیهای اجتماعی است؛ زنی که بر مقدرات جامعهاش تأثیر ندارد، که هیچ، حتی قادر به تعیین و تبیین مقدرات خودش هم نیست. زنی بیخبر، در حاشیه، و در واقع بدون هیچ ظرفیتی؛ نه برای جامعه، و نه حتی برای خودش و خانوادهاش. حضرت آقا فرمودند: الگوی زن سنتی، زنی به حاشیه رانده شده، الگویی ناپذیرفته است که ظاهراً در صحنه است، اما در کدام صحنه؟ ظاهراً اثر میگذارد، اما بر کجا اثر میگذارد و از چه چیزی اثر میگذارد؟ چه مقدراتی را در جامعه رقم میزند؟
دبیر ستاد فرهنگی اجتماعی زنان در تحلیل الگوی دوم گفت: الگوی دوم، الگوی زن غربی است. در این الگو، زن به ابزار و کالا تبدیل شده است. زنی که در خدمت سرمایهداری، در خدمت مردان دارای سوءنیت، و در مسیرهای انحرافی قرار گرفته است. این الگو هم قطعاً الگوی مورد نظر ما نبود و نیست.
فرهمندپور به تبیین الگوی سوم پرداخت: حضرت آقا در واقع طراح و معمار "الگوی سوم"؛ یعنی الگوی زن مسلمان انقلابی بودند. الگویی که از یک طرف نه میگوید به زن حاشیهرانده شده شرقی، و از طرف دیگر نه میگوید به زن ابزارشده و کالاشده غربی؛ او جریانی اثرگذار، وسیع و پایدار را شکل میدهد.
وی ویژگیهای این الگو را اینگونه برشمرد: زنی که از خود، ظرفیتهایش و مأموریتهایش آگاه است؛ و به خلاف آنچه که غربیها تلاش کردهاند به ما القا کنند که "زنی که بر حقوق خودش آگاه است، در مسئولیتهایش غافل میماند"، این الگو ثابت میکند که زن آگاه به حقوق، زن آگاه به مسئولیتهاست.
دکتر فرهمندپور تأکید کرد: زنی که خودش و تواناییهایش را بهخوبی بشناسد، فقط به دنبال گرفتن «حقوق زنانه» یا رسیدن به خواستههای شخصی محدود نمیشود. او تنها به فکر خودش یا زمان حال نیست، بلکه همیشه میپرسد: «من چه وظیفهای در قبال آینده جامعه و تاریخ انسانها دارم؟» این همان نگاه و الگویی است که مقام معظم رهبری، در ادامه راه امام خمینی (ره)، پیش روی زنان ایران قرار دادهاند.
آزمون بزرگ ۴۰-۵۰ روز اخیر: تجلی زیست زنانه انقلابی در عمل
وی با اشاره به رویدادهای اخیر کشور و آزمونهای پیشرو اظهار داشت: به گمان من، آنچه در این روزها بر جامعه گذشت و تصویری که از سبک زندگی زنانه، خانوادگی و اجتماعی شکل گرفته، نشان میدهد که مکتب امام خمینی (ره) ما را برای رویارویی با آزمونهای بزرگ آماده کرده است. ما این درس بزرگ را بهخوبی فرا گرفتیم و در امتحان آن موفق عمل کردیم.»
فرهمندپور با ابراز امیدواری افزود: امیدواریم در آزمونهای آینده نیز همچون گذشته موفق و سربلند باشیم.»
وی با تأمل در ابعاد گوناگون نقشآفرینی بانوان گفت: اگر مانند یک منشور از هر زاویهای به زنان بنگرید، داستانهای فراوانی برای روایت وجود دارد. زنی که هم توانایی حفظ کانون خانواده را دارد و هم نسبت به سرنوشت جامعهاش احساس مسئولیت میکند. در این چهلوپنجاه روز اخیر، زنان در هیچ سنگری کوتاهی نکردند و هر جا که به حضور و نقشآفرینی آنها نیاز بود، با اقتدار در میدان حاضر شدند.
زن؛ ستون خیمه خانواده و سنگر تابآوری اجتماعی
دبیر ستاد فرهنگی اجتماعی زنان با تأکید بر نقش محوری بانوان در حفظ کانون خانواده تصریح کرد: ما فرزندانمان را با آغوش باز پذیرفتیم و در کنارشان ایستادیم. در سختترین شرایط، نه از آرامش خانواده غافل شدیم و نه در تأمین تابآوری آن کوتاهی کردیم. همانگونه که در دوران دفاع مقدس و روزهای سخت جنگ، برای حفظ آرامش، متانت و توسعه جامعه کمکاری نکردیم، در این دوران نیز با همان روحیه ایستادگی کردیم.
وی با بیان خاطرهای از بازدیدهای میدانی خود افزود: در کنار ویرانههای خانههایی ایستاده بودم که با ددمنشی دشمن نابود شده بودند و زندگی و امکانات ساکنانشان زیر آوار رفته بود؛ اما صاحبخانه خم به ابرو نیاورد. اعتمادبهنفس کودکان خدشهدار نشد، غیرت و مسئولیتپذیری اعضای خانواده آسیب ندید و انگیزهشان کم نشد. اینجاست که نقش زن بهعنوان ستون خیمه خانواده آشکار میشود؛ زنی که حتی اگر خانهاش ویران شود یا همسرش در خط مقدم حاضر باشد و یا به شهادت برسد، با ایستادگی خود کانون خانواده را پابرجا نگه میدارد. شبهایی که در میدانها و مراکز مختلف تردد میکنم، میبینم که بخش عمدهای از فعالان، زنان هستند؛ زنانی که نهتنها خودشان حضور دارند، بلکه زمینه حضور سایر اقشار جامعه را نیز فراهم میکنند.
حضور گسترده زنان؛ از میدان عمل تا تقدیر از الگوها
وی با اشاره به حضور گسترده زنان در عرصههای مختلف اجتماعی گفت: شبهایی که در شهر و در میدانها و مراکز مختلف تردد میکنم، میبینم که بخش عمدهای از حاضران را زنان تشکیل میدهند؛ زنانی که نهتنها خود حضور فعال دارند، بلکه زمینهساز مشارکت سایر اقشار جامعه نیز هستند.
دکتر فرهمندپور افزود: با تمام وجود، تواضع و احترام خود را تقدیم آن بانوان، مادران و دخترانی میکنم که در این مسیر درخشیدند و شکفتند. آنان پرچمدار ارزشهای انقلاب و امام راحل (ره) هستند و میراث گرانبهای نزدیک به نیمقرن مجاهدت را به نسلهای آینده منتقل کردهاند.
دکتر فرهمندپور با تحلیل مفهوم «قدرتنمایی» تصریح کرد: اگر این مانور قدرت به این منظور بود که به دشمن نشان دهیم در صورت غفلت، تمام اقشار جامعه اعم از زن و مرد، پیر و جوان، آماده ایستادگی هستند، قطعاً اقدامی درست و روشی مؤثر برای نمایش انسجام و آمادگی ملی بوده است. این پیام را هم ما میدانیم و هم دشمن.
وی با یادآوری حماسههای دوران دفاع مقدس افزود: آیا فراموش کردهایم که در هشت سال جنگ تحمیلی، زمانی که دفاع به شهرها کشیده شد، زنان و دختران خرمشهر، آبادان، اهواز، قصر شیرین، دزفول و سایر شهرهای مرزی چگونه ایستادگی کردند؟ آیا داستانهای زنانی را از یاد بردهایم که با دندان به جنگ دشمن رفتند و از خود، خانواده، نوامیس، شهر و کیان کشور دفاع کردند؟
نقشآفرینی زنانه: تعریف دقیق، تمرکز بر مزیتهای ذاتی
دکتر فرهمندپور با تأکید بر تعریف دقیق از نقشآفرینی زنانه گفت: امروز نیز اگر شرایطی پیش آید که امیدواریم هرگز چنین نشود، ما همچون گذشته در میدان خواهیم بود. اما خواهش من این است که به این نکته ظریف توجه کنید.
وی با تبیین جایگاه واقعی زنان در دوران دفاع مقدس خاطرنشان کرد: مزیت و نقشآفرینی زنان در دفاع مقدس – چه اول، چه دوم و هر دفاعی که باشد – لزوماً به معنای حضور فیزیکی در خط مقدم نیست. چنین شرایطی نه تنها ضروری نیست، بلکه امیدواریم هرگز تکرار نشود. نقشآفرینی ما در این مسیر، جنس دیگری دارد.
فرهمندپور با تعریف دقیقتر از این نقشآفرینی افزود: نقشآفرینی ما این است که در غیاب همسرانمان در جبههها، با ایستادگی، کانون خانواده را استوار نگه داریم. این است که به فرزندانمان بیاموزیم چگونه پشتوانهای قوی برای پدران قهرمان خود باشند؛ و این است که در مسیر اقتصاد مقاومتی و اصلاح الگوی مصرف، که بخش عمدهای از آن بر دوش زنان است، با درایت و مسئولیتپذیری عمل کنیم.