رواج قاچاق؛ آتشی بر جان تولید و اشتغال

در مسابقه‌ی اقتصاد جهانی، توان تولید یک ملت است که حرف آخر را می‌زند. این جمله به‌معنای کم ارج دانستن سایر ابعاد مانند علم و فرهنگ و سیاست نیست، زیرا قدرت تولید، گرچه ابتدا در شمایل اقتصاد خود را نشان می‌دهد، اما به‌محض ورود به‌سایر عرصه‌ها، آن مناسبات را نیز دگرگون و همساز می‌کند. مرحوم جلال درست تشخیص داده بود که فارق میان غرب و سایر ممالک، اهل تولید بودن یا مصرف کننده بودن است زیرا اقتصاد تولیدمحور، روحی تازه بر سایر جوارح اجتماع می‌دمد:

اول: اقتصاد طفیلی غرب یا شرق، نمی‌تواند سیاست مستقل از غرب یا شرق را پشتیبانی کند بلکه سیاستمدار را به زبونی و دریوزگی می‌کشاند. در تجارب جهانی، کشوری را سراغ نداریم که بدون ایستادن بر پای تولید ملی خود، پرچم و گردن مردمانش افراشته مانده باشد و هر چه تولیدات یک کشور، جهانگشاتر شده‌اند، سیاستمدارانش نیز اقتدار بیشتری در مذاکرات یافته‌اند. بی‌جهت نیست که غرب حاضر است محصول را با قیمت کمتر در اختیار ما بگذارد بدون آنکه اجازه دستیابی به فناوری و توان تولیدش را بدهد.

دوم: در باب تولیدات مادی فرهنگی نیز کمابیش چنین است، ملتی که در تولید و محصولات مصرفی خود، احساس هویت مستقل کنند و نام کشورشان روی کالاها با افتخار حک شود، «ما» ی جمعی قوی‌تر و اعتماد به نفس ملی بهتری دارند و بر هر تولید مادی از جمله کالای فرهنگی نیز تواناتر خواهند بود. صدور فرهنگ از طریق سریال‌های سابقا ژاپنی و اخیرا کره‌ای، پیامد قدرت اقتصادی ۴۰ سال پیش ژاپن و ۲۰ سال اخیر کره است.

سوم: از سوی دیگر چون توان تولید جز با علم و فن نمی‌تواند دوام داشته باشد، ملت اهل تولید، در بلندمدت باید اهل علم نیز باشند و تولید، علم را نیز در پی خود می‌کشاند تا با نوکردن علم و فن، مزیت‌های اقتصادی‌اش را از دست ندهد. اگر به درستی فرموده‌اند که علم، سلطان است، اقتصاد قائد سلطان است یعنی افسار در دست اوست.

در اقتصاد غیرمولدی که مانند برخی کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس از صدقه سری پول نفت، رونق هست اما توان تولید نیست، خبری از پیشگامی در علم هم نیست و در مقابل اقتصاد مولدی را سراغ نداریم که با گرمای علمی همراه نباشد. توان تولید بالاتر آلمان و انگلیس و فرانسه در میان سایر کشورهای اروپایی، به‌وضوح از تفاوت دمای محیط‌های علمی‌شان قابل شناسایی است و هر کشوری که حتی در میان کشورهای در حال توسعه، قوت علمی دانشگاه‌های چین یا مالزی را در آغاز جهش اقتصادش با امروز مقایسه کنید.

اینگونه است که نام‌گذاری اقتصادی سال آن هم بر مدار تولید، گرچه حاوی پیامی روشن از جهت سیاستگذاری اقتصادی مسئولان و رفتار اقتصادی ما مردم است اما شریان آب حیات تولیدمحوری، قلمروهای دیگر اجتماع را نیز سرسبز خواهد ساخت.

در همین راستا مقولۀ تولید و در پی آن رفع بیکاری و توسعۀ اشتغال برای بهتر شدن و روبه رشد بودن به شرایط و مؤلفه های مختلفی محتاج است که یکی از مهمترین آنها مسأله قاچاق بی رویۀ کالاست. قاچاق همچون آتشی که بر جان چوب خشکی می افتد مسأله تولید را دچار رکود می کند و اشتغال و کار آفرینی را با بن بست رو به رو می سازد. در حال حاضر اشتغال یکی از مهمترین معضلات کشور هر یک دهۀ اخیربوده است که تبعات فرهنگی و اجتماعی جبران ناپذیری هم داشته است و اگر عنایت جدّی به مبارزه با قاچاق در طول سالهای گذشته می شد طبیعتاً رشد کارآفرینی و تولید، رشد و توسعه اشتغال را هم به همراه داشت. بر همین اساس اینکه نام سال 96 دوباره ارتباط وثیقی با مسأله مبارزه با قاچاق کالا پیدا کرده است دال بر اهمیت این موضوع و حساسیت آن دارد.

 اگر کنترل کیفیت کالاها در کارخانه های داخل بالا برود و بهره وری و صرفه جویی اولویت باشد و استفاده از نیروهای کار کشته و پر انرژی جدّی شود در کنار سهیم کردن شرکت های دانش بنیان به طور طبیعی کیفیت کالای تولید داخل هم افزایش می یابد و، وقتی کالای ما استاندارد لازم را داشته باشند بازار کالای مصرفی قاچاق در داخل کشور بی اثر می شود. وقتی نهادهای فرهنگ ساز و برنامه های گفتمان ساز احساس کنند می توانند با نه گفتن به کالاهای برند و قاچاق اشتغال جوانانشان را توسعه دهند و عضو بیکار خانواده شان را به محیط کار فرا خوانند؛ به طور طبیعی نهضت سازنده با استفاده از کالای تولید داخل و مقابله با قاچاق کالا در کل کشور راه خواهد افتاد. در واقع آثار مقابله با پدیده قاچاق کالا به عنوان یه نهضت فراگیر ملی بایستی به گونه ای ملموس در زندگی افراد پدیدار شود و این بستر شکل گیری نهضت مقابله خواهد شد و الا اگر بخواهیم صرفا بدون پیامد سنجی و تاثیر آثار استمرار آن بر لایه های زندگی کاری صورت دهیم، مثمر به ثمر نخواهد بود.

پژوهش خبری صدا وسیما // پژوهشگر:مرتضی مفید نژاد، مدرس دانشگاه