ترامپ در دوران مبارزات انتخاباتی، بارها از تمايل خود براي بهبود روابط با روسيه سخن گفت و از پوتين تمجيد کرد. با اين همه روابط آمريکا و روسيه از زمان حضور ترامپ در کاخ سفيد پيچيدهتر شده است.
پژوهش خبری صدا وسیما: هنگامی که دونالد ترامپ به عنوان 45 امين رئیس جمهور ایالات متحده انتخاب شد، روابط واشنگتن و مسکو بيش از پيش مورد توجه تحليلگران قرار گرفت. ترامپ در دوران مبارزات انتخاباتی، بارها از تمايل خود براي بهبود روابط با روسيه سخن گفت و از پوتين تمجيد کرد. با اين همه روابط آمريکا و روسيه از زمان حضور ترامپ در کاخ سفيد پيچيدهتر شده است. در حاليکه رسانهها به طور مداوم نگراني و حتي ترس آمريکاييها از روسيه را بازتاب ميدهند، روسها با اعتماد به نفس، اين نگرانيها را به سخره ميگيرند. چرا آمريکا درباره روسيه نگراني دارد؟ آيا اين کشور چالش اصلي آمريکاست؟ حضور روسيه در سوريه و ادعاي مداخله اين کشور در انتخابات آمريکا چه تأثيري بر روابط دو کشور داشته است؟
آيا روسيه تهديدي عليه آمريکاست؟
کارشناسان سياست خارجي در خصوص نوع نگاه آمريکا به روسيه اختلاف نظر دارند:
جان میرشایمر، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو و از نظريهپردازان معروف روابط بينالملل، روسیه را قدرتي رو به افول ميداند که خطر آن براي ايالات متحده کمتر از خطر چين است. از منظر ميرشايمر، چين قدرتي نوظهور است که با گذشت زمان به رقيب ايالات متحده تبديل خواهد شد؛ بنابراين آمريکا بايد براي کنترل خطر چين به روسيه نزديک شود.
دیوید پترائوس، رئيس سابق سازمان سیا و فرمانده سابق نیروهای آمريکايي در عراق نيز بر اين باور است که چين، و نه روسيه بزرگترين تهديد ژئوپليتکي آمريکا به شمار ميآيد.
دیوید فروم، نويسنده متن سخنرانی جورج دبلیو بوش هم اگرچه روسيه را بدترین بازیگر ژئوپولتیک ميداند، اما با ناميدن آن به عنوان چالش اصلي آمريکا مخالفت ميکند.
استفان کوهن، استاد مطالعات روسیه در دانشگاه پرینستون هم روسیه را تهديدي براي آمريکا ميداند، اما تاکيد ميکند که آمريکا خود، روسيه را به چالش تبديل کرده است.
گروهي ديگر اما، روسيه کنوني را تهديدي عليه آمريکا تلقي ميکنند:
لئون آرون، مدیر مطالعات روسیه در موسسه امريکن اینترپرایز، روسیه را به دلايلي همچون ديدگاههاي ايدئولوژيک پوتين و نيز بها ندادن به آزادي اقتصادی و سیاسی، تهاجمی و خطرناک ميداند.
ایلان برمن، معاون ارشد شورای سیاست خارجی آمریکا هم پوتین را خطري دلهرهآور براي امنیت و منافع آمریکا توصيف ميکند.
پائولا دوبریانسکی، عضو ارشد پروژه آینده دیپلماسی دانشگاه هاروارد هم معتقد است مسکو به دنبال بیثبات کردن نظام بینالمللی است و تلاش میکند درگیریهای منطقهای را شعلهور، اتحادهای حامي ایالات متحده را تضعیف و از دشمنان آمریکا حمایت کند. از منظر وي روسيه چالش مهمي براي منافع و امنيت آمريکاست.
آگنیا گرگیس، عضو شورای آتلانتیک نيز، دخالت روسيه در انتخابات ریاست جمهوری آمريکا، تلاش براي دامن زدن به درگیریهای قومی، انجام حملات سایبری، تلاش برای بیثبات کردن اتحادیه اروپا و ناتو و همچنین ايجاد اختلاف در جامعه آمريکا را تنها برخي از اقدامات و اهداف روسيه ميداند که باعث ميشود اين در کشور در زمره دشمنان آمريکا و شاید بزرگترین دشمن اين کشور به شمار آيد[1].
چرا روسيه، چالشِ آمريکا محسوب ميشود؟
از منظر آمريکا، روس ها در سالهاي گذشته ضمن تقابل با منافع آمريکا، ارزش هاي غربي را نيز به چالش کشيدهاند.[2] مداخله در سوريه، کاهش همکاري در کنترل تسليحات استراتژيک، الحاق کريمه به خاک روسيه، دخالت در انتخابات رياست جمهوري 2016 آمريکا و ... از جمله مسائلي است که حاميان فرضيه روسيه "چالش اصلي آمريکاست"، به آن استناد ميکنند.
گزينههاي آمريکا چيست؟
بعد از بحران 2008 گرجستان، تلاشهايي براي بهبود روابط آمريکا و روسيه انجام شد؛ انعقاد معاهده استارت جديد بين دو کشور در سال 2010 و توافق بر سر کاهش تسليحات هستهاي، مداخله ناتو در ليبي، تحريم عليه برنامه هستهاي ايران و حمايت از روسیه براي پيوستن به سازمان تجارت جهاني از نتايج اين تلاشهاست که با آغاز دور سوم ريات جمهوري پوتين در سال 2012 به پايان رسيد. پوتين شخصا وزیر امور خارجه آمريکا را متهم به مداخله در امور اين کشور کرد و دو سال بعد در پي بالا گرفتن بحران در اوکراين، شبه جزيره کريمه را به خاک روسيه ضميمه کرد. حالا رابطه روسیه و آمريکا به پايينترين سطح خود در 27 سال گذشته (بعد از جنگ سرد تاکنون) رسيده است.
آمريکاييها مدعي هستند روسيه با استفاده از نیروی نظامی و سایر ابزارها در پي بازنويسي نظم موجود مورد حمايت آمريکاست.[11] برخي تحليلگران توصيه ميکنند آمريکا براي مقابله با روسيه از پيروزي اين کشور در سوريه جلوگيري کند؛ صدور فنآوریهای با کاربرد دوگانه را به تحريمهاي اين کشور بيافزايد؛ آلمان را براي ايفاي نقش بيشتر در ناتو و امنيت اروپا و نيز توقف پروژه نورد استريم دو[12] ترغيب نمايد. همچنين لغو تحريمها عليه روسيه را به اجراي کامل توافقنامه مينسک در مورد اوکراين و همکاري روسيه با آمريکا در سوريه مشروط نمايد.[13]
در مقابل برخي ديگر برجام را نمونه موفق همکاري دو کشور ذکر و تاکيد ميکنند آمريکا براي حل چالشهاي خود به روسيه نياز دارد و بايد به دنبال فرصتهایی برای همکاری با دولت روسیه باشد. بنابراين بايد حضور روسيه در منطقه غرب آسيا را غنيمت بشمارد، زيرا از هزينههاي آمريکا در اين منطقه ميکاهد.[14] همچنين روسیه باید اولویت اصلی ایالات متحده باشد؛ زیرا رفتار آن تاثیر عمیقی بر منافع آمریکا در حوزههاي هستهاي، تروريسم، انرژي، امور مالي و حتي مهار چين داشته باشد. [15]
بر اين اساس آمريکا بايد براي کاهش تنش با روسيه در چهار حوزه سایبر و اطلاعات، کاهش ریسک نظامی و آینده دو کشور سوریه و اوکراین تلاش کند که البته اين موضوع نبايد منافع متحدان آمريکا در اروپا و اوراسيا را به خطر اندازد.[16]همچنين ایالات متحده برای تسريع ادغام کشورهای همسایه روسيه در غرب تلاش کند.[17]
به طور کلي بررسي مسائل فيمابين روسيه و آمريکا بيانگر اين است که کاخ سفيد در مقطع کنوني نيز در چارچوب استراتژي کلان آمريکا درباره روسيه عمل خواهد کرد و اظهارات و مواضع مثبت ترامپ درخصوص پوتين و کشورش، تاثيري بر بنيان روابط واشنگتن- مسکو نخواهد گذاشت.
پژوهش خبری // پژوهشگر: دارابی