آمریکا برای هزینه جنگها، استقرار ارتش و خرید اسلحه از محل مالیاتهای عمومی استفاده میکند، اما همواره با کسری در هزینههای خود مواجه میشود.
پژوهش خبری صدا وسیما: یکی از نشانههای افول آمریکا، کسری بودجه کلان این کشور است.
رهبر معظم انقلاب در سخنان خود به مناسبت روز دانش آموز به این نکته اشاره کردند: « بنده عرض میکنم قدرت سخت آمریکا هم بشدّت ضربه دیده. قدرت سخت، یعنی قدرت نظامیگری، قدرت اقتصاد؛ اینها قدرت سخت است.... اقتصادشان هم همینجور... .قریب به هشتصد میلیارد دلار کسر بودجه آمریکا است در همین سال جاری؛ یعنی اینها درواقع عقبماندگیهای اقتصادی است. حالا با زرقوبرق، با شعار، با حرفهای گوناگون، با ظاهرسازیها روی اینها را میپوشانند امّا واقعیّتهای آمریکا این است؛ این قدرت سخت آمریکا است.»
شاخصها و آمار نهادهای رسمی آمریکا و دیگر نهادهای بین المللی هم بر کسری بودجه گسترده آمریکا تاکید میکنند. وزارت خزانه داری آمریکا در 16 اکتبر 2018 اعلام کرد، کسری بودجه آمریکا برای سال مالی منتهی به 30 سپتامبر 2018 به 779میلیارد دلار بالغ شد که بالاترین کسری از سال 2012 به این طرف و 113 میلیارد دلار بیش از سال مالی قبل است.
بر اساس گزارش خزانهداری، این کسری 3.9 ( سه ممیز نه) درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا را تشکیل میدهد. همچنین براساس گزارش بانک مرکزی آمریکا، این کشور به سمت بزرگترین کسری بودجه سالانه خود طی شش سال گذشته حرکت میکند و کارشناسان، قوانین مالیاتی ترامپ و بودجه نظامی سنگین آمریکا را دلایل ایجاد گرداب بدهی ملی معرفی میکنند. کسری بودجه هنگامی رخ میدهد که دولت (و یا هر نهاد دیگری) بیش از درآمد خود پول خرج کند. به کسری بودجه انباشته شده طی چند سال بدهی دولت گفته میشود. تأمین کسری بودجه معمولاً از طریق استقراض داخلی یا خارجی انجام میشود.
کسری بودجه، چالش بزرگ اقتصاد داخلی آمریکا
آمریکا برای هزینه جنگها، استقرار ارتش و خرید اسلحه از محل مالیاتهای عمومی استفاده میکند، اما همواره با کسری در هزینههای خود مواجه میشود. قانون اساسی آمریکا به دولت فدرال اجازه داده است که برای تامین هزینههای خود میتواند خود را بدهکار کند. به این بدهکاری هم براساس منطق بازار حاکم در آمریکا نیز بهره تعلق میگیرد. قانون اساسی آمریکا همچنین به دولت فدرال اجازه میدهد، از افراد، موسسات و همچنین کشورها قرض بگیرد. این بدهی، تحت عنوان بدهی عمومی است و بالاترین حدی که دولت میتواند آن را قرض بگیرد، صخره مالی نامیده میشود. هر بار که هزینههای دولت ممکن است از این صخره مالی عبور کند، در کنگره مجوزی برای افزایش این صخره مالی داده میشود و اگر کنگره این مجوز را ندهد، دولت ممکن است به تعطیلی کشیده شود. بودجه مالی در آمریکا همواره بالاتر از بدهی عمومي این کشور بود، اما در سال 1993، در دوره ریاست جمهوری ریگان به دلیل جنگ سرد طولانی، هزینههای دولت افزایش یافت؛ به طوری که کسری بودجه آمریکا در آن سال به هزار میلیارد دلار رسید.
البته در نگاه کلی تر، میتوان تاریخ کسر بودجه در آمریکا را به جانسون، رئیس جمهوری اسبق آمریکا نسبت داد که جنگی را در ویتنام آغاز کرده بود و مالیات دهندگان آمریکایی عملا هزینههای این جنگ را میپرداختند؛ وضعیتی که اقتصاد آمریکا را با بن بست جدی مواجه کرد. در دوره جانسون، کسر بودجه آمریکا به 44.8 میلیارد دلار رسید و تا پایان ریاست جمهوری جرالد فورد به 126.9 رسید و در نهایت تا پایان دوره ریاست جمهوری کارتر به 227 میلیارد دلار رسید. در دوره ریگان کسر بودجه به 1340 میلیارد دلار رسید و او دوره خود را با کسر بودجه 2600 میلیارد دلاری به پایان رسید. در پایان ریاست جمهوری جورج بوش پسر، کسر بودجه به پنج هزار میلیارد دلار رسید و در دوره اوباما به 10 هزار میلیارد دلار رسید. در اولین سال دوره ریاست جمهوری ترامپ، و دقیقا در تاریخ 31 اکتبر 2017، براساس گزارش مرکز حسابرسی بدهی فدرال رقم کسر بودجه آمریکا به 20400 میلیارد دلار رسید که بالاترین کسر بودجه در تاریخ آمریکا محسوب میشود. کارشناسان اقتصادی پیش بینی میکنند که این کسر بودجه تا پایان سال 2018 به 24100 میلیارد دلار برسد.
این کسری بودجه، توسط افراد، موسسات و دولتها تامین میشود. به طوری که 3200 میلیارد دلار از این بدهی فقط متعلق به دولت چین است که بزرگترین بدهی یک دولت به دولت دیگر محسوب میشود. اما مشکل بهرههای دیرکرد در پرداخت بدهی برمبنای اقتصاد بازار هست؛ به طوری که براساس گزارشها، روزانه 3.85 میلیارد دلار به عنوان بهره به بدهیهای آمریکا افزوده میشود.
تاثیرات کسری بودجه و بدهیهای دولت فدرال
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که شاید کسری بودجه همیشه بد نباشد، اما مهم این است که باید این بدهی سرانجام پرداخته شود. اگر این کسری بودجه همچنان افزایش یابد، اینده رشد اقتصادی در آمریکا را با خطر مواجه میکند. کسری بودجه دولت فدرال بر بسیاری از طرحهای توسعه تاثیر گذاشته است؛ به طوری که برخی از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که آمریکا دیگر قادر به مهار بدهی عمومی خود نیست و نمی تواند هزینه ای را برای طرحهای عمرانی و یا بهداشت عمومی اختصاص دهد. ضمن اینکه با افزایش بودجه دفاعی، میزان فقر در میان آمریکاییها افزایش یافته و نرخ بیکاری کاهش نخواهد یافت.
نحوه تامین کسری بودجه آمریکا و اتکای آمریکا به چین
در حال حاضر، چین و برخی از کشورهای عربی از جمله عربستان سعودی بزرگترین خریدار اوراق قرضه آمریکا است و همین اوراق قرضه یکی از روشهای تأمین کسری بودجه دولت آمریکا است. چالش ترامپ با چین میتواند پیامدهای منفی کسری بودجه در آمریکا را افزایش دهد. چین در حال حاضر بیش از هزار و دویست میلیارد دلار داراییهای خارجی خود را به شکل اوراق قرضه دولت آمریکا ذخیره کرده که در طول یک دهه اخیر بیش از دو برابر شده است. چین اخیرا اعلام کرد، خرید اوراق قرضه آمریکایی دیگر صرفه اقتصادی ندارد و روش مناسبی برای ذخیره داراییهای خارجی این کشور محسوب نمیشود.
برخی تحلیلگران معتقدند، این اقدام چین، واکنشی به سیاستهای حمایتگرایانه دولت آمریکا و اعمال تعرفههای دولتی علیه کالاهای چینی است. در آینده چین از دو طریق میتواند به اقتصاد آمریکا ضربه بزند. عدم تمایل چین برای خرید اوراق قرضه دولت آمریکا در کوتاه مدت منجر به افزایش نرخ سود اوراق قرضه انتشاری و در نتیجه افزایش هزینه اوراق قرضه خواهد شد. اما اگر این کشور به فروش اوراق قرضه دست بزند، میتواند منجر به بروز یک بحران مالی برای آمریکا شود. البته چین در زمینه فروش احتیاط خواهد کرد، چرا که کاهش قیمت اوراق قرضه، داراییهای چین را هم با مشکل مواجه میکند.
پژوهش خبری // تهمینه بختیاری