مریخ دوقلوی ماه را دزدیده است؟

نیروی جاذبه اجرام بزرگ آسمانی دنباله‌ای از اجرام کوچکتر را در پشت آن‌ها تشکیل می‌دهد که این دنباله را "ردپای گرانشی" (gravitational wake) می‌نامند. اکنون دانشمندان با مشاهده یک سیارک دوردست که در دنباله سیاره مریخ قرار دارد، در آن شباهت شگفت انگیزی با کره ماه پیدا کرده اند.

 

 

 

 

این سیارک "۱۰۱۴۲۹" نامیده می‌شود و به گروهی از سیارک‌های تروجان تعلق دارد که در مدار مریخ قرار دارند. یک سیارک تروجان اصطلاحی است که معمولاً برای سیارک‌هایی که در مدار مشترک سیاره مشتری قرار دارند، اختصاص دارد، اما نپتون، زمین و مریخ نیز نمونه‌هایی از آن را دارند. مدار آن‌ها ۶۰ درجه پشت یا جلوی جرمی است که دنبال می‌کنند.

 

سیارک "۱۰۱۴۲۹" در گروه خود ویژه است و مطالعه جدیدی که از سوی "رصدخانه آرماق و افلاطون" (AOP) انجام شده، دلیل آن را بررسی می‌کند.

 

دانشمندان با استفاده از یک طیف سنج در "رصدخانه جنوب اروپا" (ESO) به نام "X-SHOOTER" که بخشی از "تلسکوپ بسیار بزرگ" (VLT) در صحرای آتاکامای شیلی است، اندازه گیری و مقایسه کردند که نور خورشید چگونه از سیارک "۱۰۱۴۲۹" و خانواده آن منعکس می‌شود و مشخص شد که این سیارک شباهت‌های نزدیکی به قمر ما یعنی کره ماه دارد.

 

"گالین بوریسوف" منجم AOP توضیح می‌دهد: به نظر می‌رسد طیف این سیارک خاص تقریباً حلقه‌ای مرده برای قسمت‌هایی از ماه است.

 

محققان مطمئن نیستند که دلیل این شباهت چیست اما یکی از توضیحات ممکن این است که خانواده تروجان‌های L۵ از جایی دیگر و دوردست نشأت گرفته اند، در حالی که "۱۰۱۴۲۹" در واقع قطعه‌ای از آثار پوسته جامد اصلی کره ماه است اما اگر چنین است، چگونه؟

 

 

 

 

"آپوستولوس کریستو" نویسنده اصلی این مطالعه از AOP توضیح می‌دهد: «منظومه شمسی اولیه با مکانی که امروز می‌بینیم، بسیار متفاوت بوده است. فضای بین سیارات تازه شکل گرفته پر از آوار بوده و برخورد بین آن‌ها امری عادی بوده است. سیارک‌های بزرگ به طور مداوم به ماه و سیارات دیگر برخورد می‌کردند و یک ترکش از چنین برخوردی می‌توانسته به مدار مریخ برسد، یعنی زمانی که این سیاره هنوز در حال شکل گیری بوده و در ابر‌های تروجان گیر افتاده بوده است؛ بنابر این فضای بین این سیارات تازه شکل گرفته با آوار پر شده بوده و برخورد بین آن‌ها معمول بوده است. ماه و سیارات دیگر در معرض ضربات بی وقفه سیارک‌های بزرگ بوده اند. این احتمال وجود دارد که بقایای چنین تصادفاتی در مرحله شکل گیری به مدار مریخ رسیده و در ابر‌های تروجان آن اسیر شده باشند.»

 

اگرچه این ایده جذابی است، اما از نظر دانشمندان تنها توضیح ممکن از تاریخ "۱۰۱۴۲۹" نیست. همچنین این احتمال وجود دارد که این تروجان قطعه‌ای از مریخ باشد که با برخورد یک سیارک بزرگ با مریخ از آن جدا شده یا شاید این سیارک فقط یک قطعه سیارک عادی بوده که بعد از قرار گرفتن در معرض تابش اشعه خورشیدی به ماه شبیه شده است.

 

در اخترشناسی، تروجان یک جسم آسمانی است که مداری مشترک با یک سیاره یا یک جسم آسمانی بزرگ‌تر دارد اما با آن برخورد نمی‌کند، زیرا یکی از این دو به دور مداری در نقاط لاگرانژی ثابت در حال گردش است.

 

تروجان‌ها جزو اجرام با مدار مشترک محسوب می‌شوند. در این گونه آرایش مداری، ستاره یا سیاره بزرگ‌تر و سیاره‌های کوچکتر بر گرد مرکز سنگینی سراسری مشترک خود، (مکانی در فضا که گرانش دو جسم همدیگر را خنثی می‌کنند) می‌گردند.

 

 

 

 

جرم بسیار کوچکتری که در یکی از نقاط لاگرانژی قرار گرفته مورد تأثیر نیروی کشندی ترکیبی (ترکیب شده از همه نیروها) که در این "مرکز سنگینی سراسری" حضور دارند، قرار دارد. در نتیجه این اجرام کوچک‌تر می‌توانند به دور مرکز سنگینی سراسری همراه با اجرام بزرگتر با دوره تناوب مشابه به گردش درآیند و این ترتیب در طول زمان پایدار بمانند.

 

سیارک‌های تروجان، سیارک‌هایی هستند که در نقاط تروجانی یک سیاره قرار دارند. قمر‌های تروجان، قمر‌هایی هستند که در نقاط تروجانی، قمری بزرگتر قرار دارند. سیاره‌های تروجان نیز سیاره‌هایی هستند که در نقاط تروجانی دیگر سیارات قرار دارند.

 

در منظومه شمسی، بیشتر تروجان‌های شناخته شده در مدار مشتری، مشترک هستند. تصور می‌شود بیش از یک میلیون تروجان مشتری، بزرگتر از یک کیلومتر قطر داشته باشند که از این تعداد بیش از ۷۰۰۰ تروجان تاکنون فهرست بندی شده‌اند.

 

زحل دارای بیشترین قمر تروجانی شناخته شده ‌است. "تتیس" قمر زحل دارای دو قمر تروجانی (تلستو و کالیپسو) و قمر دیونه، دارای دو قمر تروجانی (هلنه و پولیدئوکس) است.

 

سال ۲۰۱۱ ناسا کشف اولین تروجان شناخته شده زمین را اعلام کرد.

 

این مطالعه در مجله Icarus منتشر شده است.