انواع حجب در ارث

حجب یکی از موانع ارث است. در مورد اقسام حجب می‌توان اینگونه بیان کرد که در برخی از موارد فردی که وارث را از ارث بردن محروم می‌کند ممکن است مواردی را تحت عنوان ارث به وارث بدهد، اما حق مالکیت را از او بگیرد.

به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سیما، حجب یکی از موانع ارث است و انواع مختلفی دارد. مبحث ارث از مباحث حقوقی مفصل است و قوانین خاص خودش را دارد. آشنایی با این مباحث بر هر فردی که به دنبال احقاق حقوق ارثی خود می‌باشد، ضروری است.
از آنجا که در زمینه ارث مواردی برای رسیدن وراث به ارث وجود دارد، مواردی نیز برای منع شدن وراث از ارث موجود است.
یکی از موانع ارث که باعث می‌شود شخص یا به طور کلی از موروث خود ارثی نبرد یا در صورتی هم که ارثی برد به طور جزئی باشد حجب ارث است.
حجب ارث

در تعریف حجب ارث می‌توان اینگونه بیان کرد که شخصی که مستحق دریافت ارث است بر اساس حجب از ارث منع می‌شود. به عبارت دیگر می‌توانیم این گونه بیان کنیم که بعد از مشخص شدن متوفی و وراث و تعیین نسبت آن‌ها با متوفی این سوال پیش می‌آید که آیا واقعاً همه آن‌ها از نظرارث بردن در یک رده قرار دارند؟ آیا همه آن‌ها به یک میزان ارث خواهند برد یا نه با یکدیگر تفاوت دارند؟
در واقع مبحث حجب جواب همه این سوال‌ها را می‌دهد، چرا که مبحث مهم حجب خود به تنهایی تعیین می‌کند که چه کسانی برای وارث بودن در اولویت قرار دارند و با تعیین اولویت افرادی که در رده‌های پایین‌تر قرار دارند ممکن است حذف شوند و در برخی از موارد به طور جزئی از ارث بهره‌مند گردند.
در علم حقوق شخصی که وارث را از ارث محروم می‌کند حاجب می‌نامند و فردی که محروم شده محجوب نامیده می‌شود.

 

حجب نیز مانند همه موارد حقوقی دیگر دارای انواع و اقسامی می‌باشد. در مورد اقسام حجب می‌توان اینگونه بیان کرد که در برخی از موارد فردی که وارث را از ارث بردن محروم می‌کند ممکن است مواردی را تحت عنوان ارث به وارث بدهد، اما حق مالکیت را از او بگیرد.
در بعضی از موارد نیز متوفی با دادن حق مالکیت مقدار ارثی که وارث طبق عرف باید ببرد را طبق خواسته خودش تغییر می‌دهد به گونه‌ای که وارث نداند که مقدار ارثی که نصیب او خواهد شد چقدراست.

در ساده‌ترین تعریف حجب حرمانی می‌توان اینگونه بیان کرد که در واقع متوفی شخصی که وارث است را به هر دلیلی می‌تواند از ارث بردن منع کند. به طور کلی از به فعلیت رسیدن وراثت شخص جلوگیری میکند. البته توجه به این نکته ضروری است که در این امر خود حاجب حضور دارد و خودش باعث این کار می‌شود. در واقع در حجب حرمانی هر شخصی که ارتباط نزدیک تری با میت داشته باشد مانع از ارث بردن شخصی که ارتباط دورتری بامیت دارد میشود، یعنی وارثانی که در درجه اول قراردارند وشامل پدروماد، فرزند، همسر میشوند مانع از ارث بردن طبقات پایین‌تر که شامل خواهر و برادرو خاله و عمو و…می شوند. برای مثال حذف شدن برادر زاده از لیست وراث به دلیل وجود خواهر و برادر متوفی.

 

 

در تعریفی ساده درمورد حجب نقصانی می‌توان گفت که در واقع به دلیل وجود یک شخص در میان ورثه اشخاص دیگر از مرتبه‌ای بالاتر که حق خوبی در ارث دارند به مرتبه‌ای پایین‌تر که حقشان کمتر می‌شود تنزل پیدا می‌کنند. برای مثال می‌توان گفت که پدر و مادر میت در حالت خوب و بالا از میت ارث خواهند برد. ولی اگر میت فرزندی داشته باشد فرزند او باعث می‌شود تا پدر و مادر میت کمتر از حالت عرف ارث ببرند.

 

 

محجوبین یا همان افرادی که از ارث یا به طور کلی یا بطور جزئی منع می‌شوند بر دو دسته هستند.

 

این دسته شامل افرادی می‌شود که ممکن است به طور کلی از ارث بردن به دلایلی مثل جزو طبقه‌های فرعی بودن، داشتن نسبت دور باحاجب و… از ارث به طور کامل منع و محروم میشوند.

 

این گروه معمولاً به طور جزئی از ارث بهره می‌برند ومنع شدن آن‌ها به طور کلی با درصد بسیار کمی صورت می‌گیرد که شامل پدر و مادر، فرزند، زوج و زوجه می‌شوند.

 

اگر بعد از تقسیم کردن اموال بین وارثان مقداری از اموال اضافه آمد، در این صورت این مقدارازمال که اضافه آمده است حتما باید بین وارثان که تعیین شده است تقسیم شود. مگر اینکه وراث برای زمانی که اموال اضافه آمد محجوب شده باشند که در این صورت ارث به آن‌ها تعلق نمیگیردکه اصطلاحا به آن (حجب از رد) می‌گویند.
برای مثال زوجه بیش از یک چهارم مال را مطلقا نمیتواند به ارث ببرد. زوج بیش از یک دوم را درصورت وجود وراث نسبی دیگر نمیتواند به ارث ببرد. مادر نمیتواند بیش تراز یک ششم نمیتواند ارث ببرد برخی موارد هم از حجب رد محروم میشود البته درصورتی که حاجب داشته باشد.
مثال‌های ذکرشده، برای تکمیل توضیح حجب رد آمده است که درواقع به این معنی میباشد که افرادی که دربالا نام برده شده اند، هرچقدر هم اموال موروث زیاد باشد فقط همین اندازه میتوانند ارث ببرندو از اضافه‌ی اموال ارثی نخواهندبرد.

درموارد منع ارث مخصوصا در بحث حجب به دلیل اهمیت حقوقی بالای آن توجه ویژه‌ای به موارد حجبی ارث میشود. چرا که دارای قوانین خاص و بسیار ریزبینانه میباشد، لذا فردی که خودش یا اطرافیانش به هردلیلی مورد حجب واقع شده اند به دلیل نداشتن اطلاعات کافی در این زمینه نمیتوانند به راحتی به سهم الارث خودشان دست پیداکنند. در بسیاری از موارد موجب ضایع شدن حقشان میشود بنابراین توصیه‌ی ما این است که درموارد حقوقی اینچنینی از فردی کار بلد و باتجربه کمک گرفته شود تا مراحل تقسیم و تعیین سهم الارث درمدت زمانی کوتاه و کاملا عادلانه انجام گیرد.