ماه رجب پيش از اسلام نيز داراي حرمت بوده است. پس از ظهور اسلام رجب ماه حرام قرار داده شد تا عمره کعبه بجاي آورده شود. البته زيارت امام رضا (ع) در اين ماه نيز حسنه عمره را دارد. اين ماه دالان ورود به رمضان است
ماه رجب يکي از ماه هاي بافضيلت است و روايات بسياري در فضايل آن بيان شده است. چراکه خداوند در قرآن چهار ماه را حرام معرفي مي کند که يکي از آنها ماه رجب است.
با مرور روايات برجاي مانده از امام باقر (ع) و امام صادق (ع) مي توان دريافت که منبع اصلي اين احاديث پيامبر اکرم (ص) است. از اين رو اين روايات در منابع اهل سنت نيز ديده مي شود. بنابراين ماه رجب و روايات مرتبط با آن مي تواند يکي از محورهاي مشترک ميان مذاهب اسلامي باشد.
حرمت ماه رجب تنها به مسلمانان اختصاص ندارد، پيش از ظهور اسلام نيز ماه رجب در ميان ساکنان جزيره العرب داراي حرمت و قداست بوده است. در روايتي آمده است که اهل جاهليت اين ماه را بزرگ مي شمردند. که اين احترام و تکريم پس از اسلام افزايش يافت. اين در حالي است که در دوران جاهليت بسياري از مسائل مهم و محترم شمرده نمي شد.
مردم در دوران جاهليت در ايام ماه رجب در امنيت کامل بسر مي بردند. بنابر روايتي از امام صادق (ع) که توسط شيخ کليني نقل شده خداوند رجب را ماه حرام قرار داده تا مردم عمره بجاي آورند چراکه خداوند هيچ بقعه اي را در زمين محبوب تر از کعبه خلق نکرده است. از اين رو رجب در کنار ماه هاي شوال، ذي القعده و ذي الحجه حرام قرار داده شد تا عمره کعبه بجاي آورده شود.
در کنار عمره اعمال ديگري نيز براي ماه رجب مورد تاکيد است،روزه داري کل يا بخشي از اين ماه از مستحبات موکد است. در برخي روايات آمده که اگر کسي توان روزه داري کل اين ماه را ندارد روزهاي نخست، مياني و پاياني ماه رجب را روزه بگيرد که روزداري اين سه روز همان پاداش روزه داري کل ماه رجب را دارد.
اما در ميان تمامي روزهاي ماه رجب بر روزه داري روز بيست و هفتم که همزمان است با مبعث پيامبر اکرم (ص) حسنه 60 سال روزه داري را دارد. در اين ميان استغفار و طلب آمرزش گناهان از ديگر اعمال موکد در ماه رجب است. چراکه پيامبر اکرم (ص) فرموده اند: "رجب ماه استغفار امت من است که خداوند غفور و رحيم است و از خدا بخواهيد در باقي عمر از گناه مصون بمانيد. شعبان نيز ماه من است و در اين ماه صلوات بسيار بفرستيد".
زيارت امام رضا (ع) از ديگر اعمال موکد در ماه رجب است .امام جواد (ع) مي فرمايند: زيارت امام رضا (ع) از اعمال افضل در ماه رجب است. حتي براي زيارت مزار ايشان در مشهد مقدس ثواب عمره کعبه بيان شده است.
وي با بيان اين مطلب که تمامي اين اعمال مستحبي مي تواند مقدمه اي باشد براي درک ماه شعبان و ورود به ماه مبارک رمضان به عنوان ماه ميهماني خدا گفت: انسان بايد در عيد فطر از گناهان پاک شده و به درگاه الهي تقرب جسته باشد. استغفار و روزه داري ماه رجب موقعيتي را فراهم مي کند تا از فضاي مستعد رمضان براي رسيدن به چنين مرتبه اي استفاده شود.
امام صادق (ع) به نقل از اميرالمومنين (ع) مي فرمايند: دوست دارم که مرد مسلمان چهار شب از سال را براي عبادت خالي بگذارد. شب عيد فطر، عيد قربان، نيمه شعبان و اول رجب؛ اين تاکيد نشان مي دهد که نخستين شب از ماه رجب از چنان جايگاهي برخوردار است که در نگاه ائمه (ع) در کنار سه عيد بزرگ قرار گرفته است.
علاوه بر شب نخست مناسبت هاي متعددي در ماه رجب قرار دارد که بر فضائل آن مي افزايد. شب جمعه نخست که ليله الرغائب نام گرفته و اعمال خاص خود را دارد. ميلاد امامان باقر (ع)، جواد (ع) و اميرالمومنين (ع)، آيين اعتکاف و مبعث رسول اکرم (ص) که همگي بر شان اين ماه به عنوان يکي از ماه هاي پرفضيلت افزوده است.