روز شنبه ۱۴ فروردین ۱۴۰۱ را باید یکی از روزهای تاریخی آموزش و پرورش کشورمان نامید.
پس از کش و قوسهای فراوان و تکرار سریال بازگشایی و تعطیلی، سرانجام در نخستین شنبه سال ۱۴۰۱ با مصوبه ستاد ملی مقابله با کرونا قرار شد دانش آموزان و دانشجویان برای حضور در کلاسهای درس از ۱۴ فروردین آماده باشند.
فصلی برای بازگشایی
پاشایی مدیرکل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی میگوید: حدود ۸۵۰ هزار دانش آموز و نوآموز در ۸ هزار و ۵۰۰ مدرسه استان در کلاسهای درس حاضر شده اند.
اگرچه دهها هزار دانشجو نیز به دانشگاهها بازگشته اند، اما واقعیت این است که دغدغه اصلی والدین برای بچههای مدرسهای است.
وزیر آموزش و پرورش گفته است بیش از ۸۵ درصد مردم با اجرای این طرح موافق هستند، اما برخی هم در ارتباط با بازگشایی مدارس و حضور فرزندانشان در کلاسهای درس نگرانیهایی دارند.
با یکی از پدران که گفنگو میکنم تاکید دارد که هیچ چیز نمیتواند جای آموزش حضوری را بگیرد. مگر همه والدین تحصیلات مرتبط دارند که بتوانند در منزل به بچهها کمک کنند؟ تازه چشمهای فرزندم ضعیف شده از بس با تبلت و گوشی درگیر بوده است.
پدر میانسالی، اما منتقد بازگشایی است و میگوید: بهتر است همه نیازها و نواقص برطرف شود و با آمادگی کامل بچههای خود را از مهر ماه روانه مدرسه کنیم. سال تحصیلی فعلی که رو به اتمام است، به نظر نمیرسد که این تعویق مشکلی ایجاد کند.
مادری معتقد است: بازگشایی مدارس از فروردین اشتباه است، چون همه در تعطیلات نوروز در سفر و دید و بازدید بودند و قطعا موج بزرگی از کرونا شکل میگیرد.
همسایه شان هم با نگرانی میگوید: در این تغییر فصل و بروز آلرژی و از طرفی ماه مبارک رمضان، حضور اجباری در کلاسهای ۴۰ نفره به مدت ۵ ساعت چه عواقبی دارد را نمیدانند؟ دختر من حساسیت تنفسی دارد و با زدن مداوم ماسک، در یادگیری دچار مشکل میشود.
با این حال احمد و مریم، والدین جوانی که فرزندشان کلاس دوم میرود، اما هیچ تصوری از مدرسه ندارد عقیده دارند بهتر است مدرسه حضوری باشد تا شخصیت اجتماعی کودکان شکل بگیرد. یادگیری و کیفیت آموزش هم که جای خود دارد.
تحصیل مجازی، آموزش بدون پرورش
جمعی از کارشناسان میگویند تعطیلی طولانیمدت مدارس نه تنها تأثیر چندانی بر گسترش همهگیری کرونا در جوامع نداشته، بلکه این دسترسی نداشتن دانشآموزان به فعالیتهای آموزشی و پرورشی مطلوب، آسیبهای جسمی و روحی متعددی را برای دانشآموزان در پی داشته است.
شهیر، کارشناس تربیتی میگوید: در آموزش مجازی، صرفاً انتقال علوم یا تدریس شکل میگیرد و خبری از تربیت نیست. بر این اساس، نوآموزانی که ورودشان به مدرسه با شیوع کرونا همزمان شد اکنون در سال دوم و یا سوم ابتدایی تحصیل میکنند و شاید تاکنون پایشان به مدارس باز نشده باشد. آنها هیچ حس و درکی از حال و هوای مدرسه ندارند و از طریق رایانه و تلفن همراه آموزششان را دنبال کردند و حالا باید به مسایل روحی و روانی و آداب تحصیل در مدارس این گروه توجه کنند.
مدارس چرا و چگونه باید باز شود؟
یکی از مهمترین چالشهای دوران کرونا درطول ۲۵ ماه درگیری با این ویروس، افت یادگیری و تحصیلی دانش آموزان بوده است.
یک معلم و مشاور تحصیلی توضیح میدهد: افت تحصیلی و شکوفا نشدن استعدادهای دانش آموزان در ماههایی که تحصیل حضوری برقرار نبود، بسیار افزایش یافته و اگر روند مبهم تحصیل مجازی ادامه مییافت به طور حتم در بلند مدت اثرات منفی به جامعه تعلیم و تربیت کشور و استان وارد میشد.
مهیار تاکید دارد: دانشآموزان به طور عمده باخانوادههای خود در خانه بوده اند و هیچ تعامل دیگری با سایر همسالان خود و جامعه نداشتند و این موجب شده که رشد اجتماعی تا حدودی متوقف شود و با معیارهای استاندارد سنی آنان فاصله پیدا کند.
ستاریفرد معاون تربیتبدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش درباره اجزای مصوبه جدید ستاد مقابله با کرونا اظهار کرده است: تمام فعالیتهای تربیتی و آموزشی دانشآموزان در همه مقاطع تحصیلی و دروس باید به صورت حضوری باشد.
او تاکید دارد: با تمام این احوال رعایت بهداشت فردی، بهداشت محیط و استفاده مناسب از ماسک و تهویه کلاس مد نظر است.
ستاری فرد ادامه میدهد: دانشآموزان مبتلا به کرونا یا دارای علائم ابتلا به این ویروس و دانشآموزانی که دچار بیماری زمینهای هستند با تأیید پزشک و رضایت والدین میتوانند از بستر شاد، آموزشها را دنبال کنند.
واکسیناسیون مطلوب
برای اجرای طرح بازگشایی مدارس، زیرساختهایی لازم است که باید فراهم شود و در کنار آن با تحقق آمار مطلوب واکسیناسیون در بین جامعه هدف معلمان، کادر اجرایی مدارس و دانش آموزان و همچنین الزام استفاده از ماسک و رعایت فاصله گذاری اجتماعی در بین دانش آموزان و گردش هوا در کلاسهای درس، بازگشایی مدارس هیچ منعی ندارد.
طبق آمارهای موجود تا امروز، ۹۵ درصد فرهنگیان دز اول واکسن کرونا و ۹۰ درصد دز دوم و در حدود ۵۳ درصد معلمان دز سوم را دریافت کرده اند و نسبت به سایر اقشار، جامعه فرهنگیان در این کار پیشرو بودند. همچنین ۹۰ درصد دانش آموزان بالای ۱۲ سال نیز دز اول و ۸۰ درصد دز دوم را دریافت کردند. همه این عدد و رقمها نشان میدهد که تقریبا این قشر از جامعه آمادگی این را دارند که بتوانند مانند دیگر صنوف و مشاغل کار خود را به صورت حضوری آغاز کنند.
دانش آموزان چه میگویند؟
بعد از گذشت چند روزی از بازرگشایی مدارس سری به چند دبستان و دبیرستان دخترانه و پسرانه میزنیم.
همان بدو ورود با صدای شنیدن هیاهوی زنگ ورزش دختر بچهها به وجد میآیم. در حال یادگرفتن طناب زنی و بازی وسطی هستند.
کلاسها هم برقرار است. دانش آموزان کلاس سوم در کلاس عملی مشغول آموزش ریاضی هستند. یکی میگوید: داریم شکلها و اجسام را یاد میگیریم. امروز درسمان استوانه است.
از دوستش میپرسم کلاس حضوری خوب است یا نه؟ محکم میگوید: بله؛ و میخندد. علتش را میپرسم. جواب میدهد: در کنار دوستان درس خواندن خوب است. در ضمن خانم معلم مطمئن میشود که جواب تکالیف را خودم نوشته ام.
پسری که کلاس دوازدهم رشته ریاضی است صادقانه اعتراف میکند مشکلات اساسی در پایه دهم و یازدهم دارد. او میگوید: معلم در شاد نمیتواند همزمان به ۳۰ دانش آموز کمک کند. من حتی سوالاتم را نتوانسته ام به درستی بپرسم. سرعت اینترنت هم که باعث شده چند بار در امتحان رد شوم.
بهتر میبینم به هنرستان هم برویم و وضعیت آموزش رشتههای عملی را هم ببینیم. کلاس معماری داخلی را انتخاب میکنیم.
یکی از دختران در پاسخ به این سوال که چگونه ۲ سال چنین رشتهای را با آموزش مجازی ادامه داده فورا میگوید: به سختی.
او توضیخ میدهد: هیچ امکانی برای درک بعضی مطالب وجود نداشت و حتی دانلود فیلمهای اینترنتی هم کمکی نمیکرد. یقین بدانید جای معلم ما را اصلا نمیدهند.
و اما معلمان ...
آقای اصلی دبیر ریاضی است. او میگوید: مطمئنا همه میدانند که آموزش این درس چه ظرافتها و مهارتی میخواهد. اگر چه تلاش کردم محتوای مناسبی برای آموزش مجازی فراهم کنم، اما امکان نداشت تجربه کلاس حضوری و ارتباط رو در رو با دانش آموزانم را داشته باشم.
خانم مهتدی هم آموزگار پایه چهارم است. او که سرگرم تدریس علوم در آزمایشگاه مدرسه است میگوید: تنها ۲ نفر از کلاس ۴۰ نفری غایب هستند. پس دانش آموزان علاقه دارند سرکلاس باشند و این به معلم انگیزه مضاعف میدهد.
یک سوال، یک تصمیم
مدارس استان با رعایت شیوه نامههای بهداشتی به صورت حضوری فعالیت خود را آغاز کرده اند.
اکرمی، معاون آموزش و پرورش استان میگوید: ۲۸ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برای ایمن سازی و مهیا کردن مدارس استان هزینه شده است و مدیران و کادر اجرایی، شرایط و تمهیدات لازم را برای تحصیل حضوری دانش آموزان فراهم کرده اند.
اما اگر کرونا باز هم شیوع شدید پیدا کند و موجهای دیگری از بیماری بیایند، بازهم باید دانش آموزان به مدرسه بروند و حضوری شدن آموزشها اجباری میماند؟
پاشایی با بیان اینکه تأکید شده هرگونه تغییر احتمالی در خصوص نحوه آموزش حضوری تابع مصوبات ستاد کرونا است، میگوید: هر تصمیم جدیدی از طریق وزارت آموزش و پرورش به مدارس اطلاعرسانی میشود.
موضوع اجتماعی شدن دانش آموزان، فرایند رشد اجتماعی و عاطفی آنان که در نهایت منجر به تربیت همه جانبه و کسب مهارتهای زندگی میگردد، در گرو آموزش حضوری و ارتباط دوسویه و تعاملی دانش آموزان با یکدیگر و با معلمان و مربیان در مدارس است.
اگر همه در رعایت دستورالعملها مصمم باشیم، چه بسا تعطیلی مدارس به خاطر کرونا دیگر اتفاق نیفتد.
گزارش از: مهین انتظار ـ خبرگزاری صداوسیما ـ تبریز