۳۱ اردیبهشت ماه در تقویم کشورمان بهعنوان روز ملی اهدای عضو، اهدای زندگی نامگذاری شده است.
تاریخچه روز ملی اهدای عضو
روز ۳۱ اردیبهشت مصادف با سالروز فتوای تاریخی امام خمینی (ره) مبنی بر جایز بودن اهدای عضو با تلاش مسئولان واحد فراهم آوری اعضای پیوندی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و باهمت واحد اهدای عضو بیمارستان دکتر مسیح دانشوری و با تأیید و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی در تقویم ملی کشور به عنوان روز ملی اهدای عضو، اهدای زندگی به ثبت رسیده است.
اهدای عضو چیست
اهدای عضو به این معنی است که یک فرد یا، ولی دم او اجازه میدهد تا بافتها یا اعضای سالم او به شخص دیگری برای پیوند اهدا شود که این پیوند میتواند زمانی که فرد زنده است یا پس از مرگ او صورت گیرد.
پیوندهای متداول عبارتاند از: کلیهها، قلب، کبد، پانکراس، روده، ریهها، استخوان، مغز استخوان، پوست و قرنیه. برخی از ارگانها و بافتها را میتوان زمانی که شخص اهداکننده زنده است به شخص دیگری پیوند زد مانند یکی از کلیهها یا بخشی از کبد، اما در بیشتر موارد اهدای عضو زمانی صورت میگیرد که فرد اهداکننده دچار مرگ مغزی شده باشد.
هدف از اهدای عضو
برخی از افرادی که دچار مرگ مغزی شدهاند، پیش از مرگ بهصورت داوطلبانه تمایل خود را نسبت به اهدای عضو با دریافت "کارت اهدای عضو " اعلام میکنند، اما در صورت تأیید مرگ مغزی توسط چهار پزشک معتمد متخصص داخلی، متخصص بیهوشی، متخصص مغز و اعصاب و متخصص پزشکی قانونی در صورت اعلام رضایت قانونی خانواده متوفی نسبت به اهدای عضو، اعضای حیاتی مناسب به بیماران نیازمند اهدا میشود در این فرایند خانواده اهداکننده و گیرنده عضو هیچ هزینهای پرداخت نمیکنند.
اهدای عضو در ایران
دین مبین اسلام، اهمیت فوقالعادهای برای نجات جان انسانها قائل است. چنانچه در قرآن کریم در سوره مبارکه مائده آیه ٣٢ به تصریح اشاره شده است که "هرگاه کسی باعث بقای نفسی شود مانند آن است که باعث نجات جان تمام انسانها شده است".
اهدای عضو بر اساس قانون "پیوند اعضا بیماران فوتشده و یا بیمارانی که مرگ مغزی آنان مسلم است" مصوب ۱۷/۱/۱۳۷۹ مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان امری قانونی است.
در ایران، اهدای عضو از فرد مرگ مغزی به صورت رایگان انجام میشود و اگر فرد مرگ مغزی در بیمارستان دولتی بستری شده باشد، هزینههای بیمارستان نیز توسط دولت پرداخت میشود.
کارت اهدای عضو یکی از بزرگترین نمادهای فرهنگی در زمینه ارتقای فرهنگ اهدای عضو است، با توجه به اینکه کارت اهدای عضو صرفاً نشاندهنده رضایت قلبی هر شخص برای اهدای عضو در زمان مرگ است و جنبه قانونی ندارد؛ در سامانه http://ehda.sbmu.ac.ir/ به صورت مجازی ثبتنام و صدور آنی این کارت انجام میشود.
اطلاعات داوطلبان دریافت کارت بلافاصله وارد سامانه کشوری کارت اهدای عضو شده و در آن ذخیره میشود، این سامانه از طریق کلیه بیمارستانهای کشور قابل دسترسی بوده و امکان جستجوی نام افراد مرگ مغزی بستری در این بیمارستانها وجود دارد.