کلسترول یک ماده طبیعی است که در بدن ساخته و ۷۵ درصد آن در جریان خون قرار دارد و توسط کبد ساخته می شود.
انواع کلسترول خون
LDL یا کلسترول بد: Low Density Lipoprotein
نوعی از کلسترول خون است که تمایل به رسوب در دیواره عروق دارد. بیشترین میزان قابل قبول آن در افراد در معرض خطر ۱۰۰ mg/dl است و در سایر افراد ۱۳۰mg/dl است. همچنین در افراد مبتلا به بیماری قلبی، این میزان باید به کمتر از ۷۰ mg/dl کاهش یابد.
HDL یا کلسترول خوب: High Density Lipoprotein
کلسترول خوب از تجمع کلسترول بد در خون و در دیواره عروق جلوگیری میکند.
مقدار ۴۰ mg/dl و بالاتر در مردان و ۵۰ mg/dl و بالاتر در زنان میتواند به کاهش خطر بیماریهای قلبی کمک کند.
عوامل موثر در افزایش کلسترول خون
عوامل موثر در افزایش کلسترول خون را میتوان به دو دسته عوامل قابل کنترل و غیر قابل کنترل تقسیم کرد.
عوامل قابل کنترل
· رژیم غذایی با چربی اشباع بالا، ترانس بالا و کلسترول بالا
· اضافه وزن و چاقی
· شیوه زندگی نشسته و بی تحرک
عوامل غیر قابل کنترل
موارد قابل توجه بیماران مبتلا به چربی خون بالا و پیشگیری کننده از افزایش چربی خون در افراد سالم
· رژیم غذایی حاوی فیبر بالا میتواند در کنترل چربی خون موثر باشد. مصرف زیاد سبزی و میوه، غلات کامل، حبوبات و دانهها باعث کاهش LDL و همچنین کاهش وزن میشود.
· برای کاهش LDL، توصیه میشود مصرف چربیهای اشباع را کاهش دهیم. تمام چربیهای گوشت قرمز و پوست مرغ را قبل از پخت جدا کنیم.
· مغز دانهها به کاهش کلسترول خون کمک میکند، البته باید در نظر داشت که به دلیل کالری بالا تعادل در مصرف آنها باید رعایت شود.
· روغنهای غیر اشباع مانند کانولا، زیتون و آفتابگردان سبب کاهش LDL میشود؛ اما به هر حال به دلیل کالری بالا باید تعادل رعایت شود.
· مصرف گوشت قرمز را کاهش داده و مصرف ماهی و گوشت بدون چربی ماکیان افزایش داده شود.
· بهتر است به جای سرخ کردن مواد غذایی، از روشهای آب پز، بخارپز، تنوری و یا کبابی برای طبخ استفاده کنیم.
· چربی موجود در خورشتها و آبگوشت را قبل از سرو کردن باید جدا کرد.
· تا حد امکان روغن کتلت و کوکو بعد از پخت به وسیله دستمال یا کاغذهای جاذب روغن گرفته شود.
· تا حد امکان از مصرف گوشتهای فرآوری شده مانند هات داگ، سوسیس، ژامبون، ناگت مرغ و گوشت، حتی با عنوان (کم چرب) خودداری شود.
· ماهیهای چرب مانند سالمون، ماهی آزاد، قزل آلا و کپور که حاوی امگا ۳ بالایی است، سبب کاهش تری گلیسرید خون و تنظیم HDL میشود.
· پروتئین سویا برخی اثرات مفید دارد و سبب کاهش LDL و تری گلیسرید و افزایش HDL میشود.
· غلات بدون سبوس مانند برنج سفید و نان سفید سبب افت سریع قند خون و گرسنگی زودرس میشود و اضافه دریافت آن سبب چاقی و تجمع در بدن به صورت چربی میشود.
· کاهش وزن بدن به کاهش کلسترول LDL و تری گلیسرید و افزایش HDL کمک میکند.
· پرهیز از مصرف دخانیات سبب کاهش HDL و کاهش خطر بیماریهای قلبی عروقی و سکته میشود.
· پیروی از یک برنامه منظم برای ورزش، سبب افزایش HDL و کاهش LDL میشود.( ۴۰ دقیقه ورزش مانند قدم زدن، شنا، دوچرخه سواری به تعداد ۳ تا ۴ بار در هفته)