ممنوعیت پوشش عبا در مدارس فرانسه برای مسلمان این کشور یادآور خاطراتی دردناک از محدودیتهایی است که تجربه کردهاند.
یک فعال حقوق بشری مسلمان میگوید که مجبور شدن به برداشتن روسری در مدرسه «تحقیرآمیز و ناامید کننده» است.
زمانی در سال ۲۰۰۶، «ماریا دکارتنا» تصمیم گرفت که حجاب داشته باشد؛ اما هر روز صبح، کارکنان دبیرستان او در «لیون»، این دختر ۱۳ ساله در آن زمان را مجبور به برداشتن حجاب میکردند.
«دکارتنا» میگوید: آنها در ورودی میایستادند تا مطمئن شوند که ما با سر پوشیده وارد محوطه نمیشویم؛ این تحقیرکننده و ناامیدکننده بود و احساس میکردم بخشی از وجودم را حذف میکنم... بسیار دشوار بود.
برای او و تعداد بیشماری دیگر، ممنوعیت اخیر عبا در مدارس دولتی فرانسه خاطرات دردناک گذشته را زنده کرده است.
در سال ۲۰۰۴، فرانسه انواع نمادهای مذهبی در مدارس دولتی را ممنوع کرد و ۲۰ سال بعد، دولت این کشور محدودیتهای جدیدی را برای دانشجویان دختر مسلمان اعلام کرد و حکم داد که در آغاز سال تحصیلی جدید در این ماه، آنها نمیتوانند عبا بپوشند.
«دکارتنا»، مشاور حقوقی و سیاستگذاری در «Perspectives Musulmanes»، یک سازمان ضد اسلامهراسی، تأکید میکند که این قوانین و ممنوعیتها در مورد لباسها و اعمال، تأثیر عاطفی دارند.
او گفت که از دختران مسلمان خواسته میشود در هنگام ورود به مدارس از پوشیدن عبا خودداری کنند.
به گفته وی ممنوعیت حجاب که بیش از ۲ دهه پیش اعمال شد بسیاری از مسلمانان را در فرانسه ناراحت و خشمگین کرده است.
«دکارتنا» میگوید: بسیار خشمگین بودم، زیرا این بیعدالتی نسبت به خود را درک نمیکردم، من برای ۶ سال، ابتدا در دبیرستان و سپس دانشگاه اجازه نداشتم حجاب داشته باشم.
این محدودیتها همچنین مانع از رفتن او و بسیاری از دانشآموزان مسلمان دیگر به سفرهای مدرسهای شده و بر تمام جنبههای زندگی آنها تأثیر گذاشته است.
برای دانشجویان جوان، این تصمیمات منجر به ناامیدی و ایجاد بیاعتمادی در مقامات دولتی میشود.
روند دامنهدار ضد مسلمانان
هر چند سال یک بار مقامات فرانسوی یک لباس مذهبی را که در کلاس درس «نامناسب» میدانند، ممنوع اعلام میکنند؛ این بار در آغاز سال تحصیلی جدید، بر سر تصمیم دولت مبنی بر ممنوعیت عبا بحث و جدل در مدارس دولتی به راه افتاده است.
برای مردم کشورهای دارای سنت چندفرهنگی، این ممنوعیت به نظر نقض غیرقابل قبول حق بیان مذهبی است؛ برای مدافعان نسخه سختگیرانه «سکولاریسم فرانسوی»، با ادعای محافظت در برابر مداخلات مذهبی است.
قانون جدید که از سوی گابریل آتال، وزیر آموزش فرانسه ارائه شد، در ۳۱ آگوست، ۴ روز قبل از شروع دوره جدید تحصیلی، رسمی شد؛ در روز نخست، ۲۹۸ دانش آموز در سراسر فرانسه با پوشیدن این لباس حاضر شدند.
شاید در میان ۱۲ میلیون دانش آموز فرانسه، این یک پدیده کوچک به نظر برسد، اما کارشناسان استدلال میکنند که این روندی است که باید متوقف شود.
تصویب قوانین با محوریت ضد اسلامی
رویکرد فرانسویها به دین در زندگی عمومی شکلی از سکولاریسم است که در سال ۱۹۰۵ طی یک قانون تصویب شد؛ ممنوعیتهای اخیر به ادعای تقویت قواعد حاکم بر بیان دینی مطرح شده است مانند قانونی که در سال ۲۰۰۴ معرفی شد و نمادهای مذهبی از جمله روسری را در مدارس دولتی غیرقانونی کرد.
مسلمانان فرانسوی اغلب احساس میکنند که چنین قوانینی اسلام و مسلمانان را ناعادلانه هدف قرار میدهد؛ از سویی دیگر دولت فرانسه ادعا میکند که سعی دارد «با دور نگه داشتن مذهب، تبعیض در مدارس را به حداقل برساند».
برخی از دختران مسلمان در شهر مارسی در جنوب فرانسه ماهها پیش به دلیل اینکه معلمان آنها را به دلیل پوشش عبا تحقیر میکردند، علیرغم وجود هیچ ممنوعیت رسمی، از رفتن به مدرسه دست کشیدند.
در ماه میگذشته، دانشآموزان دبیرستانی در مارسی به رفتار «اسلامهراسانه» با دختران مسلمان در پوشش عبا اعتراض کردند.
مسلمانان فرانسه همچنان تحت تعقیب عواقب وضعیت اضطراری هستند که از سوی دولت این کشور در نوامبر ۲۰۱۵ اعلام شد.
بیش از ۴ هزار یورش علیه مسلمانان
در این مدت بیش از ۴ هزار یورش با اکثریت قریب به اتفاق علیه خانوادههای مسلمان انجام شده و اینکه دولت فرانسه به هزاران خانواده و صدها شرکت تجاری و خیریه و رستوران حمله کرده است.
فرانسه تا حد زیادی به دلیل گذشته استعماریاش، یکی از بزرگترین جمعیتهای مسلمان اروپا را در خود جای داده است که حدود ۹ درصد از جمعیت این کشور را شامل میشود.
روابط بین جمعیت مسلمان و غیرمسلمان فرانسه همیشه آسان نبوده و ۴۲ درصد مسلمانان فرانسوی طی مطالعهای در سال ۲۰۱۹ گزارش کردند که احساس تبعیض میکنند.
به دلیل این تبعیض، جمعیت مسلمان فرانسه با آسیبهای اقتصادی فزاینده و فقدان نمایندگی در سطوح مختلف جامعه فرانسه مواجه است.
تلاشهای مختلفی در زمینه آگاهی عمومی در مناطق مختلف در سراسر جهان در تلاش برای کاهش تبعیض علیه مسلمانان آغاز شده است.