ایرانیان برای نخستین بار در دنیا از انرژی هستهای برای درمان بیماریهای متاستازی و سرطانهای بدخیم بهره بردند.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکزی؛ سرطان از مهمترین چالشهای سلامت در جهان و ایران بهشمار میرود که سالانه میلیونها نفر را درگیر میکند و بخش قابل توجهی از توان نظام سلامت را بهخود اختصاص میدهد؛ موضوعی که سبب شده متخصصان در دنیا برای مبارزه با آن تلاش کنند.
در این میان، دانشمندان کشورمان موفق شدند با توسعه مراکز تحقیقاتی پیشرفته و بهرهگیری از فناوریهای نوین درمانی، گامهای مؤثری در مسیر تشخیص و درمان انواع سرطان بردارند.
امروز کشور ما نهتنها در زمینههای علمی همپای بسیاری از مراکز معتبر جهان پیش میرود بلکه در برخی حوزههای تخصصی از جمله درمان سرطانهای پیشرفته و متاستاتیک، در زمره پیشتازان منطقه قرارگرفته است.
پروفسور محمداسماعیل اکبری، فوق تخصص جراحی غدد وسرطان ورئیس مرکزتحقیقات سرطان در ادامه درباره میگوید:
کدام سرطانها بیشتر در کشورمان شایعند؟
شایعترین سرطان در مردان، سرطان پروستات و در خانمها، سرطان پستان است. بعد از آنها هم سرطان روده بزرگ، تیروئید، معده و تخمدان جزو شایعترین سرطانهای هر دو جنس بهشمار میروند.
از میان انواع سرطان، مرگبارترین سرطانهای کشور کدامهستند؟
متأسفانه براساس تازهترین آمارها، مرگ و میر ناشی از سرطان دومین عامل مرگ ومیر در ایران است و بعد از بیماریهای قلبی و عروقی قرار دارد. تا سال ۲۰۳۰ یعنی کمتر از پنج سال آینده، شاهد افزایش دوبرابری مرگ و میر ناشی از سرطان در جهان خواهیم بود. این افزایش بهدلیل گسترش و تنوع انواع سرطانهاست. برای مثال پیش از این تصور میشد سرطان پستان فقط یک نوع است، اما اکنون میدانیم بیش از ۳۰نوع مختلف سرطان پستان وجود دارد که هرکدام نیاز به تشخیص و درمان خاصی دارند.
این تنوع در سرطانها نشان میدهد علم و دانش ما باید بهسرعت و بهطور مداوم بهروز شود تا بتوانیم با این تغییرات مقابله کنیم. در غیر این صورت نمیتوانیم در برابر این بیماریها ایستادگی کنیم.
این اتفاق روی داده است؟
البته که روی داده. ما دارای علم و دانش خوبی در زمینه درمان سرطان هستیم و باید به خودمان افتخار کنیم؛ آنقدر که در حال حاضر در زمینههای علمی و از نظر توان پزشکی برای درمان سرطان تقریبا با دنیا همپایه و در برخی موارد حتی پیشتاز هستیم. این در حالی است که نسبت به سایر کشورهای دنیا، با محدودیتهایی در تجهیزات و امکانات روبهرو هستیم، اما این محدودیتها باعث نشده صاحب علم در این زمینهنباشیم.
بدین ترتیب میتوان گفت در درمان سرطان یکی از کشورهای موفق دنیا هستیم؟
بله، جالب است بدانید کل روال معمولی که برای درمان انواع سرطانها در دنیا انجام میشود، در ایران هم امکانپذیر است، اما حتی در دو نوع سرطان خاص یعنی پروستات و پستان، پایمان را فراتر گذاشتهایم و وضعیت پیشرفت علمی بهقدری خوب است که با وجود اینکه در اغلب موارد، بیماری در مراحل پیشرفتهتر تشخیص داده میشود، اما نسبت درمانپذیری و بقای بیمار در کشور ما نسبت به سایر کشورها بهتراست.
نمونههایی از این موفقیت را نیز مطرح کنید؟
باید بگویم در سال ۲۰۲۴ موفق شدیم روش درمانی خاصی را برای درمان بیماریهای متاستازی و سرطانهای بدخیم انجام دهیم که این روش در دنیا هم حتی انجام نمیشود و این اتفاق برای اولین بار در دنیا در کشور ما به سرانجام رسید. اتفاقی که با همکاری سازمان انرژی اتمی محقق شد و برای همین است که همچنان معتقدیم انرژی هستهای حق مسلم ماست. چون این انرژی حتی در درمان بیماریها هم به کمک ما آمده. بهطور کلی ایران از نظر درمان بیماری سرطان، با وجود محدودیتهایی در تجهیزات و امکانات نسبت به سایر کشورهای جهان، از نظر رشد علمی هیچ چیز کم ندارد.
هر سال چند نفر به دلیل ابتلا به سرطان جان خود را از دست میدهند؟
هر سال قریب به۱۷۰تا۱۸۰هزار نفر به سرطان مبتلا میشوند. دراین میان متاسفانه تقریبا ۳۰درصد این مبتلایان جان خود را از دست میدهند. اتفاقی که درسرطانهای پستان وتیروئید بسیارکمتر و درسرطان معده بیش ازسایرسرطانها رخ میدهد.
این روزها بیماران برای تهیه دارو و درمان با چه چالشهایی مواجه هستند؟
بهطورکلی، سرطانهایی که غدهای هستند، حدود۵۰درصد باجراحی،۴۰درصد با رادیوتراپی وحدود۱۱درصد با شیمیدرمانی درمان میشوند، اما در این میان، شیمیدرمانی که بیشترین بار مالی را به مردم تحمیل میکند و با استفاده از داروهای ایمنیتراپی کمترین اثر را دارد، جایگزین روشهای قبلی نمیشود؛ داروهایی که به دلیل اثرگذاری کم، از طرف دولت هم در لیست داروهای پشتیبانیشده قرار نگرفتهاند. این موضوع فقط مختص کشور ما نیست و درهمه کشورها صدق میکند، اما آنچه در این میان قابل توجه است، توضیح اصل موضوع به بیمار یا خانواده اوست. در برخی موارد بیمار برای اثرگذاری این روشها و استفاده از این داروها، ممکن است تمام زندگیاش را بفروشد اما با اثرگذاری کوتاهمدت وچندماهه روبهرو شود.
برای رفع این مشکل چه راهکاری وجود دارد؟
ما باید درباره احتمال تأثیرگذاری انواع روشها و اقدامات درمانی به بیمار و خانواده او توضیح بدهیم؛ آنوقت است که آنها با چشمان باز تصمیم میگیرند، اما با این وجود، ما تمام روشها و اقدامات مؤثر برای بیمار را انجام خواهیم داد؛ آنقدر که برای آن دسته از بیمارانی که به آخر خط رسیده باشند، یک مسیر جدید باز میکنیم. با این حال، پزشکان باید علمشان را درباره روشهایی که احتمال تأثیرگذاری کم ولی هزینه بالایی دارند، با مردم در میان بگذارند.
چالشهای مالی چقدر در مسیر درمان جدی هستند؟
براساس آمار، هزینههای سلامت و درمان بیماریها تا حدود ۹درصد افراد را زیر خط فقر میبرد؛ یعنی هرکسی که بیمار شود و نیاز به بیمارستان و درمان داشته باشد، در دایره قرارمیگیرد، اما تجربه نشان داده که این مقدار درباره بیماری سرطان به حدود ۱۳درصدمیرسد. طبیعتا این چالشها وجوددارد اماراهحلهایی نیزهست؛ چنانکه ماو چند پزشک متخصص دیگر در این زمینه، خیریهای راهاندازی کردهایم تا روند درمانی بیماران شهرستانی با وضعیت مالی ضعیف را بدون چشمداشت مالی پیش ببریم. این اتفاق تاکنون بهخوبی پیش رفته است؛ البته برنامههای حمایتی وزارت بهداشت نیز میتواند کمککننده باشد.
پیشگیری از سرطان در نگاه اول آسان به نظر میرسد، اما زندگی امروزی آن را دشوار کرده است؛ به نظر شما پیشگیری چطور محقق خواهد شد؟
در مرحله اول باید بگویم که پیشگیری از سرطان، یک امر فردی نیست که به تنهایی محقق شود بلکه در ابعاد کلان یک موضوع حاکمیتی است. برای پیشگیری از سرطان باید هوای آلوده استنشاق نکنیم، آبی که میخوریم فلزات سنگین نداشته باشد، میوه و سبزیجات ارزان و در دسترس باشد و همه مردم بتوانند به مقدار کافی گوشت و لبنیات مصرف کنند. اگر این نیازها محقق شود، آنوقت میتوانیم در قدم بعدی سبک زندگی فردی را هدف قرار دهیم. نمک موجود در فستفودها، شکر موجود در نوشابهها و مصرف دخانیات از مهمترین عوامل ایجاد سرطان هستند. متأسفانه ما در سبک زندگیمان استانداردهای علمی دنیا را رعایتنمیکنیم. البته فراموش نکنید که یکی از مهمترین عوامل ابتلا و استمرار سرطان، استرس مزمن است؛ استرسی که از همه دلایل پیشی گرفته و کنترل آن نقش مؤثری در پیشگیری دارد. ضمن اینکه تجربه سالها به من ثابت کرده پرداختن به معنویات، مهربانی، بخشندگی و ایثار هم نقش مؤثری در پیشگیری و کنترل بیماری سرطان دارند و نباید نادیده گرفتهشوند.