وزیر علوم تحقیقات و فناوری با اشاره به مأموریت رئیسجمهور به وزارت علوم و دانشگاهها برای بررسی اعتراضات دی۱۴۰۴ و ارائه راهکار به دولت گفت: این اقدام از جنس اعتماد به نهاد علم است و دولت میتوانست صرفاً به گزارشهای اجرایی نهادهای وابسته بسنده کند، اما مسئولیت را به دانشگاه سپرد.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، حسین سیماییصراف امروز در آیین اختتامیه شانزدهمین جشنواره بین المللی فارابی ویژه تحقیقات علوم انسانی و اسلامی که در دانشگاه تهران برگزار شد، با تأکید بر ضرورت اصلاح حکمرانی بر پایه علم و پاسخگویی شفاف به افکار عمومی، گفت: امروز بیش از هر زمان دیگر ایران عزیز نیازمند همدلی، امید، انسجام و توسعه است؛ توسعهای که محور آن انسان است، نه اشیا و اعداد.
وی با بیان اینکه موضوع توسعه، انسان با همه نیازها، علایق و ارزشهای گوناگون و متکثر اوست، اظهار کرد: رویکردهای تکبعدی که توسعه را صرفاً در شاخصها و مثبت شدن آمار خلاصه میکنند و به لایههای فرهنگی، اجتماعی و انسانی آن بیتوجهاند، زیانبار هستند.
توسعه؛ فراتر از دوگانههای سیاسی و اقتصادی
این مقام مسئول با اشاره به مناقشه دیرینه تقدم و تأخر توسعه سیاسی و اقتصادی تصریح کرد: سالهاست در دوگانه عدالت یا آزادی گرفتار ماندهایم و از آبادانی بازماندهایم. برای آبادانی، نیازمند فهم مشترک و امید هستیم.
وی افزود: امید با حکمرانی علمی و اصلاح خطاها به نفع ذینفع اصلی سیاستها، یعنی مردم، شکل میگیرد. با گامهای مؤثر در اصلاح حکمرانی و عذرخواهی صادقانه و عملی میتوان همه را در همبستگی، که به تعبیر رهبر معظم انقلاب قیمتیترین سرمایه است، شریک ساخت.
سیماییصراف با استناد به نامه امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب(ع) به مالک اشتر بیان کرد: اگر مردم گمان ستم درباره حاکم بردند، باید عذر خود را آشکار و شفاف بیان کند تا سوءظن برطرف شود. این عذرخواهی و شفافسازی هم ریاضت نفس است و هم مهر و مدارا با مردم و حاکم را در سوق دادن جامعه به سوی حقیقت و عدالت یاری میرساند.
وی خاطرنشان کرد: در این بیان شریف، صرف اطلاعرسانی کافی نیست، بلکه پاسخگویی به افکار عمومی وظیفه حاکم است و حتی حرکت به سمت حقیقت و عدالت بدون اقناع وجدان عمومی ممکن نیست.
تداوم همبستگی ملی با سیاستهای فراگیر
وزیر علوم با اشاره به رخدادهایی چون تجاوز ظالمانه رژیم صهیونیستی اظهار کرد: این حوادث همبستگیآفرین بودهاند، زیرا حس تعلق جمعی را تقویت کردهاند. اکنون با تصمیمهای مؤثر و سیاستهای فراگیر که همه ایرانیان با هر نژاد، زبان، فکر، سلیقه و عقیده را دربر گیرد، میتوان آن همبستگی را تداوم بخشید.
وزیر علوم تأکید کرد: همه نهادهای قدرت باید نشان دهند که ایران خانه مشترک همه ماست. اگر میخواهیم همه پای کار ایران بیایند، هیچ گروهی نباید احساس طردشدگی کند و همه باید خود را سهیم در آبادانی کشور بدانند.
مقابله با نوستالژیسازی و تحریف تاریخ
سیماییصراف با اشاره به دیدگاه یکی از اندیشمندان علوم انسانی گفت: باید از گذشتهگرایی افراطی دست برداشت و اسیر گذشته نشد. برخی با نوستالژیسازی و اسطورهپردازی از گذشته و تحریف تاریخ، تلاش کردند نسل جوان را در حسرت گذشته فرو برند.
وی افزود: علوم انسانی به ما میآموزد اگر تاریخ را نه با حسرت و نه با نفرت، بلکه منصفانه و با همه قوتها و ضعفها روایت کنیم، مجالی برای اسطورهسازیهای تحریفشده باقی نمیماند.
سیاستگذاری بدون شنیدن، حدسزدن است
وزیر علوم با تأکید بر ضرورت توجه به یافتههای علمی تصریح کرد: باید به یافتههای علمی و نه سفارشی تکیه کرد و همه صداها را شنید. سیاستگذاری بدون شنیدن، به حدسزدن تبدیل میشود و حدسزدن برای اداره جامعه رهزن است. وای بر صداهایی که شنیده نشود.
وی در ادامه با اشاره به مأموریت رئیسجمهور به وزارت علوم و دانشگاهها برای بررسی اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و ارائه راهکار به دولت گفت: این اقدام از جنس اعتماد به نهاد علم است. دولت میتوانست صرفاً به گزارشهای اجرایی نهادهای وابسته بسنده کند، اما مسئولیت را به دانشگاه سپرد.
اعتراض؛ نشانه یک فرآیند اجتماعی
سیماییصراف با بیان اینکه هنگامی که برای فهم یک پدیده اجتماعی پیچیده، نهاد علم بهعنوان مرجع تحقیق انتخاب میشود، کشور تصمیم میگیرد با واقعیتهای درونی خود گفتوگو کند، نه آنکه صرفاً پیامدها را مدیریت کند، اظهار کرد: این رویکرد نشاندهنده بلوغ در حکمرانی است؛ زیرا مسئله اصلی، مدیریت رویداد نیست، بلکه شناخت فرآیند است.
وی ادامه داد: اگر اعتراض را صرفاً رخدادی خیابانی ببینیم، با آن همچون یک حادثه برخورد میکنیم؛ حادثهای که پس از مهار، گزارش آن نوشته و پروندهاش بسته میشود تا روزی دیگر و حادثهای دیگر. در حالی که اعتراض در ذات خود یک نشانه از فرآیندی در مناسبات اجتماعی است.
این مقام مسئول تأکید کرد: علم، نشانهشناس آگاه و امین است. باید به نشانهشناسی علم اعتماد و در عمل به درمانگری علم تمکین کرد؛ در غیر این صورت حوادث در پی یکدیگر تکرار خواهند شد.
وی با اشاره به نقش دشمنان در برخی رخدادهای اخیر بیان کرد: گرچه در حادثه اخیر، توطئه دشمن و بدخواهی معاندان بیش از هر زمان دیگری آشکار بود، اما باید لایههای گوناگون حادثه را از یکدیگر تفکیک کرد تا نشانهها گم نشوند و درمان به خطا نرود.
دانشگاه؛ مأمور فهم و پیشنهاد، نه داوری
وزیر علوم خاطرنشان کرد: اعتراض زمانی به بحران تبدیل میشود که جامعه زبان مشترکی برای بیان اختلافات نداشته باشد و علم میتواند این زبان مشترک را فراهم کند.
وی تأکید کرد: وظیفه دانشگاه در این مأموریت مهم، فهم و پیشنهاد است، نه داوری و نه توجیه. ورد زبان نهاد دانشگاه باید این باشد که هدف ما جز اصلاح، تا حد توان، نیست و توفیق نیز تنها از جانب خداوند است؛ بر او توکل میکنیم و به سوی او امید داریم.