رئیس مرکز تغییر اقلیم دانشگاه شهید بهشتی گفت: اجرای کامل قانون هوای پاک، توسعه حملونقل برقی و هماهنگی جدی میان دستگاهها تنها راهکار عبور از بحران مزمن آلودگی هوا است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، انوشیروان محسنی بندپی در کنفرانس بینالمللی مدیریت آلودگی هوا با استناد به گزارشهای جهانی گفت: آلودگی هوا سهم قابل توجهی در بروز بیماریها و مرگومیر دارد و در ایران نیز بخش عمدهای از بیماریها به آلودگی هوا مرتبط است.
محسنیبندپی با بیان اینکه طبق اعلام معاونت بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۸ هزار و ۷۵۰ مورد مرگ منتسب به آلودگی هوا ثبت شده است، تصریح کرد: بیش از ۹۵ درصد این مرگها ناشی از ذرات معلق بهویژه PM۲.۵ بوده و سهم آلایندههایی مانند اُزن بسیار کمتر است.
وی ادامه داد: مطالعات انجامشده در مراکز تحقیقاتی نشان میدهد میان مواجهه با ذرات معلق و بروز بیماریهای قلبی و تنفسی و برخی اختلالات عصبی از جمله طیف اوتیسم، ارتباط معناداری وجود دارد.
قانون هوای پاک؛ مترقی، اما با اجرای ناقص
محسنیبندپی با اشاره به تصویب قانون هوای پاک در سال ۱۳۹۶ گفت: این قانون در ۲۹ ماده و ۳۹ تبصره و با مشارکت ۲۳ دستگاه اجرایی تدوین شده و یکی از مترقیترین قوانین کشور در حوزه محیط زیست است، اما در اجرا با چالشهایی روبهرو بودهایم.
وی چهار محور اصلی این قانون را کنترل منابع ثابت آلاینده مانند صنایع و نیروگاهها، کنترل منابع متحرک شامل خودروها و حملونقل، ارتقای استاندارد سوخت و خودرو و همچنین ایجاد هماهنگی و نظارت ملی میان دستگاهها برشمرد و افزود: ضعف در همکاری بینبخشی موجب شده بخشی از اهداف قانون محقق نشود.
سهم بالای منابع متحرک در آلودگی هوا
رئیس کنفرانس بینالمللی مدیریت آلودگی هوا با اشاره به سهم منابع انتشار گفت: حدود ۵۹ درصد آلایندههای هوا ناشی از منابع متحرک است که به فرسودگی ناوگان حملونقل و کیفیت سوخت بازمیگردد. صنایع حدود ۲۴ درصد، تولید انرژی نزدیک به ۱۰ درصد و بخشهای تجاری و خانگی نیز سهم کمتری دارند.
وی تأکید کرد: استانداردسازی خودروها و سوخت میتواند علاوه بر کاهش مرگومیر ناشی از آلودگی هوا، در کاهش تلفات جادهای نیز مؤثر باشد.
چالشهای پیشرو
محسنیبندپی ناهمخوانی سرعت نوسازی با فرسودگی ناوگان، شکاف اجرایی در قوانین، ناترازی انرژی، تمرکز بر راهکارهای مقطعی، عقبماندگی فنی در کنترل انتشار و مدیریت نشدن کانونهای گرد و غبار را از مهمترین چالشهای موجود دانست.
وی با اشاره به آسیبپذیری برخی استانها در برابر گرد و غبار و تغییرات اقلیمی افزود: مدیریت کانونهای داخلی گرد و غبار بهویژه در استانهایی مانند سیستان و بلوچستان نیازمند توجه جدی است.
سلامت؛ اولویت نخست سیاستگذاری
محسنیبندپی با تأکید بر اینکه «سلامت نعمتی الهی است و قابل جایگزینی نیست»، گفت: در سایر حوزهها میتوان صرفهجویی کرد، اما در حوزه سلامت هیچگونه تأخیر و کمتوجهی قابل قبول نیست و کمبود منابع نمیتواند توجیهی برای بیتوجهی به مسائل زیستمحیطی باشد.
وی خواستار تغییر رویکرد از توسعهمحوری صرف به سمت توسعه زیرساختهای پاک، حملونقل سلامتمحور، توسعه مترو و ناوگان برقی و گذار تدریجی از سوختهای فسیلی به انرژیهای پاک شد.
نقش جامعه و رسانهها
رئیس مرکز تغییر اقلیم دانشگاه شهید بهشتی تأکید کرد: گذر از نگاه صرفاً فنی و مهندسی به رویکرد سلامتمحور، تقویت سازمانهای مردمنهاد محیط زیستی، مطالبهگری آگاهانه جامعه و شفافیت در پایش و گزارشدهی، از ارکان اصلی بهبود کیفیت هواست.
محسنیبندپی در پایان گفت: آلودگی هوا در ایران مسئلهای ساختاری، مزمن و بینبخشی است و اگر امروز برای اجرای کامل قانون و همافزایی میان دستگاهها اقدام نکنیم، در آینده با هزینههای بهمراتب سنگینتری در حوزه سلامت و اقتصاد روبهرو خواهیم شد.