پیمانهای پولی دوجانبه ، تأثیرات زیادی بر جایگاه پول ملی، کاهش ریسک ناشی از نوسانات ارزی، توسعه تجارت دوجانبه و مانند آن دارد.
پیمان پولی دوجانبه چیست ؟
....................................
بروز بحران مالی در سال 2007 در سطح جهان، باعث گرایش کشورهای مختلف به رویکرد جدیدی در ساختار تجارت بینالمللی شد. کشورهایی که قبلاً از پولهای رایج مانند دلار و یورو در مبادلات خود استفاده میکردند، روش جدیدی را برگزیدند که به «پیمان پولی دوجانبه» معروف شده است.در این رویکرد جدید، تجارت با استفاده از پول های محلی انجام میشود. یعنی به جای استفاده از یک پول واسط مانند دلار و یورو، از پول کشورهای مبدأ و مقصد تجارت استفاده میشود و دیگر دلار واسط تجاری نیست.توجه به این راهبرد برای ایران علاوه بر اهمیت اقتصادی، ضرورت سیاسی با توجه به تحریمهای غرب دارد.
روند پیمانهای پولی در جهان:
....................................
در حال حاضر بیش از ۵۰ پیمان منعقد شده است. چین در این کار پیشتاز بوده و نزدیک به ۳۰ پیمان پولی دوجانبه با کشورهای شریک تجاریاش امضا کرده است. بعد از کشور چین روسیه دومین کشور پیشرو در این کار است.آخرین پیمان پولی کشورچین با گرجستان بوده است.
رویکرد ایران در قبال پیمان های پولی دوجانبه :
...........................................................
موضوع پیمانهای پولی دو جانبه در ایران با تشدید تحریمهای بانکی و خصوصا تحریم بانک مرکزی ایران مطرح شد. این راه کار برای کاهش فشارهای ناشی از تحریمهای بانکی از سال ۹۱ در محافل کارشناسی مورد بحث قرار گرفت.اما در دولت دهم مورد توجه قرار نگرفت. در دولت یازدهم موج جدیدی از مباحث پیرامون این موضوع آغاز شد.در تیرماه سال گذشته بانک مرکزی در واکنش به انتقادهای مطرح شده پیرامون عدم فعالیت بانک مرکزی درباره پیمان پولی دوجانبه خبر از تشکیل کارگروه پیمان پولی دو جانبه داد.«در اين رابطه کارگروهي در بانک مرکزي تشکيل و طرح اوليهاي در اين خصوص تنظيم گرديد. همچنين مقررات ارزي مورد نياز نيز در اين رابطه تدوين و به سيستم بانکي کشور ابلاغ گرديد.آبان ماه سال گذشته مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی با عنوان «بررسی ضرورت و امکان انعقاد پیمان پولی دوجانبه » را با داوری دکتر فرهاد نیلی رئیس پژوهشکده پولی و بانکی و مشاور رئیس کل بانک مرکزی منتشر نمود. قسمت هایی از این گزارش:
«اجرای این پیمانهای پولی ویژه شرایط تحریم نبوده و تأثیرات زیادی بر جایگاه پول ملی، کاهش ریسک ناشی از نوسانات ارزی، توسعه تجارت دوجانبه و مانند آن دارد؛ لذا در شرایط غیرتحریمی هم باید پیمانهای پولی با شرکای تجاری ایران امضا شده و پیگیری شود. این پیمانهای پولی میتواند یکی از محوریترین اقدامات در راستای پیادهسازی سیاستهای اقتصاد مقاومتی در حوزه تبادلات بانکی خارجی کشور باشد.
سخن آخر
............
بسیاری از کشورها و اقتصادهای مطرح دنیا برای رهایی از سلطه دلار از چند سال گذشته به چنین اقدامی روی آورده اند و تاکنون حدود ۵۰ پیمان دوجانبه پولی میان کشورهای جهان نظیر پیمان پولی چین و ژاپن، استرالیا و کره جنوبی، چین و هند، برزیل و آرژانتین، ژاپن و هند و... منعقد شده است . به نظر می رسد بانک مرکزی برای تحقق اهداف و سیاست های خود در حوزه اقتصاد مقاومتی و همچنین با هدف بهبود شاخص های مقاومت اقتصادی کشور با رویکرد درون زا و برون گرا باید توجه بیشتری به این موضوع داشته باشد.