مقایسه ایران با مصر، پاکستان، عراق و اردن (با تاکید بر دو گفتمان سازش و مقاومت از نگاه رهبر انقلاب)

پژوهش خبري: سازش ( تسليم ) و مقاومت عنوان دو گفتماني است که رهبر معظم انقلاب همواره در بيانات خود بر آن تأکيد و مرز اين دو را با ادله‌هاي مستند مشخص کرده‌اند. پژوهش حاضر به مقايسه وضعيت فعلي کشور ايران با کشورهاي منطقه با تأکيد بر دو گفتمان سازش ( تسليم ) و مقاومت اختصاص دارد. اين مقايسه در حوزه‌هاي سياسي، بين­ الملل، امنيتي، دفاعي، اقتصادي، فرهنگي و علمي صورت گرفته است. 

مفروض اصلي تحقيق اين است که ايران بعد از انقلاب اسلامي با اتخاذ گفتمان مقاومت و ايستادگي و بهره‌گيري از توان داخلي، علي‌رغم وحدت دشمنان و ايجاد بلوکي عليه ايران و تحميل جنگ 8 ساله و همچنين اعمال تحريم‌هاي ظالمانه، در مسيري رو به رشد سير کرده و به درجه‌اي از توسعه يافتگي دست يافته است. در حالي که هر يک از کشورهاي منطقه غرب آسيا و شمال آفريقا مانند مصر، پاکستان، عراق و اردن، چه در گذشته و چه در بعد از برخي تحولات سياسي و انقلابي مانند وقوع رويداد بيداري اسلامي بدون توجه به ظرفيت‌هاي داخلي بر حمايت‌هاي خارجي به خصوص غرب و نزديکي به رژيم صهيونيستي متکي شده و علي‌رغم روابط مناسب با غرب نتوانسته‌اند؛ مشکلات اقتصادي، فرهنگي و سياسي خود را در حد قابل قبولي مرتفع سازند. محور اصلي اين تحقيق بررسي و محک فرضيه فوق خواهد بود که با استناد به داده‌ها و آمارهاي جهاني بررسي مي‌شود.

چارچوب نظري اين تحقيق ديدگاه ­هاي رهبر معظم انقلاب در خصوص دو گفتمان سازش ( تسليم ) و مقاومت است. از آنجايي که حضرت آيت‌الله خامنه‌اي داراي منظومه فکري مشخص و ديدگاه‌هاي ايشان در حوزه‌ گفتمان‌سازي از سوي بسياري از نظريه­ پردازان داخلي و خارجي پذيرفته شده است ما در اين تحقيق ضمن ارائه شاخص‌هاي سازش و مقاومت، چارچوب نظري و بناي اصلي تحقيق را مبتني بر ديدگاه ايشان قرار مي‌دهيم.

 از ديدگاه رهبر معظم انقلاب «خيانت و ذلت‌آميز بودن»، «سستي»، «خائنانه و ظالمانه بودن»، «خاموش کردن قيام مسلمانان» و «ترس از دشمن» اصلي‌ترين شاخص‌هاي گفتمان سازش است. شاخص‌هايي همچون «بيداري ملت‌ها»، «ايستادگي در برابر تحميل و نفوذ»، «برافراشتن پرچم اسلام و قرآن»، «احترام به کرامت و شرافت انساني»، « اعتماد به نفس ملي و اسلامي»، «حضور قوي و مومنانه جوانان»، «دفاع از مستضعفين و مظلومين» و «راه ندادن وسوسة سازش و تسليم به دل در برابر دشمن عنود و زياده‌خواه» از عمده‌ترين شاخص‌هاي گفتمان مقاومت از نگاه رهبر معظم انقلاب محسوب مي‌شود. 

با توجه به يافته­ هاي اين پژوهش که عمدتا مبتني بر داده­ هاي کمي است، کشور ايران در حوزه­ هاي سياسي بين‌الملل، امنيتي، دفاعي، اقتصادي و علمي فرهنگي نسبت به کشورهاي مصر، پاکستان، عراق و‌اردن، پيشتاز و چشم انداز آن در آينده اميدوار کننده است. اين پيشتازي ايران در مقايسه با کشورهاي عربستان و ترکيه که مدعي توسعه يافتگي هستند، نيز صادق است. بدين معني که ايران در حوزه­ هاي مختلف به خصوص حوزه فرهنگي، سياسي، دفاعي و امنيتي دست برتر نسبت به اين دو کشور دارد. 

اگر چه به ظاهر در برخي موارد تصور مي­ شود ترکيه يا عربستان از ايران جلوتر هستند، اما واقعيت اين است که اين دو کشور بيشتر به عنوان بازيگران وابسته در عرصه منطقه ­اي و بين­ المللي عمل مي­ کنند. به همين خاطر رشد آنان درون­زا نيست. به عبارتي بهتر به دليل اتکاء به قدرت­هاي خارجي، صنايع آنها بومي نيست و رشد اقتصادي آنها نيز در قالب نظريه «مرکز پيرامون» قابل تحليل است.

هر چند در طول سال­هاي پس از انقلاب اسلامي، ايران همواره با تهديدها و نقشه­ هاي دشمن مواجه بوده و با مشکلاتي همچون جنگ تحميلي، تحميل هزينه­ هاي ناشي از بازسازي­ هاي پس از جنگ،‌تحميل تحريم ­هاي ظالمانه و ... روبرو بوده، اما از همه اين پيچ­ هاي تاريخي با موفقيت عبور کرده و اين موفقيت مرهون بهره‌گيري از سياست استقلال­ جويانه و اتکاء به نيروها و ظرفيت­ هاي داخلي بوده که امروز در گفتمان ايستادگي و همچنين اقتصاد مقاومتي متبلور است. 

 متن کامل اين مطلب در آرشيو تحقيقات مديريت پژوهش هاي خبري معاونت خبر در دسترس است.