شوکی که کردها بر بحران سوریه وارد کردند

از زمانی که بحران داخلی سوریه (در حدود 5 سال پیش) شروع شد تا اعلام خودمختاری کردهای این کشور در مناطق شمالی و استقبال آنها از طرح فدرال موردی را نمی توان یافت که  تا این اندازه اصطکاکی را در مواضع دولت این کشور و کردهای ان ایجاد کرده باشد.
در این مدت کردهای سوریه به امتیازات سیاسی که دولت مرکزی اعطاء کرده بود قانع و در مبارزه با تکفیری های داخلی و خارجی نیز پیشگام بودند. با اینحال روز پنج شنبه (27 اسفند) کردهای سوریه که پیش از این در سه کانتون جداگانه به صورت خودمختاری محلی اداره می شدند طی نشستی از اعلام نظام فدرال در مناطق تحت کنترل خود خبر دادند.
اعلام این مواضع در حالی صورت گرفت که پیش از این هم دولت سوریه و هم برخی از بازیگران منطقه ای و بین المللی از جمله ایران و امریکا مخالفت خود را با اجرای نظام فدرال در سوریه اعلام کرده بودند، نظامی فدرال که برای اولین بار برخی مقامات وزارت خارجه روسیه آنرا مطرح کردند. البته خود مقامات روسیه هم بلافاصله بعد از مخالفت سوریه به اصلاح آن پرداخته و مواضع خود را با دولت سوریه همسو کردند. باید به این مجموعه ترکیه را نیز اضافه کرد که با توجه به وضعیت داخلی خود بیش از هر کشور دیگری از اعلام نظام فدرال در نزدیکی مرزهای خود احساس خطر می کند.
حال سوالی که پیش می آید این است که کردهای سوریه با چه پشتوانه ای به اعلام نظام فدرال در مناطق تحت کنترل خود پرداخته اند؟ از بررسی واکنش های صورت گرفته و همچنین از انطباق نظام فدرال با منافع بازیگران دخیل در بحران سوریه تا حدودی می توان پاسخ این سوال را پیدا کرد.
از این دید همچنانکه ملاحظه شد اقلیم کردستان عراق به رهبری مسعود بارزانی اولین کسی بود که از درخواست کردهای سوریه حمایت کرد و این نشان می دهد که خود وی نیز به احتمال زیاد در طرح آن دست و نقش داشته است. به لحاظ انطباق منافع نیز می توان گفت منافع هیچ عضوی در منطقه و حتی خارج از آن به اندازه رژیم صهیونیستی با طرح فدرال و یا هر طرح دیگری که تجزیه بالقوه کشورهای منطقه را با خود به همراه دارد، منطبق نیست و از این دید احتمال دارد طرح فدرال اساسا از طرف این رژیم و به واسطه عوامل نفوذی آن مطرح شده باشد. آنچه این احتمال را تقویت می کند این است که رژیم صهیونیستی به شدت از برقراری آتش بس و حل سیاسی بحران سوریه به وحشت افتاده است و به انحاء مختلف برای شکست مذاکرات ژنو می کوشد.
از این دید یکی از تبعات اعلام خودمختاری کردهای سوریه ایجاد اخلال در مسیر مذاکرات ژنو است، کما اینکه می تواند در مسیر مبارزه با تروریسم تکفیری نیز مانع ایجاد کند. بر این اساس مشخص می شود که اعلام طرح فدرالیزه کردن سوریه بجز با منافع رژیم صهیونیستی با منافع هیچ کس دیگری مطابقت ندارد، ضمن انکه می تواند برای خود کردهای سوریه نیز درسرهای جدیدی ایجاد کند و اصطکاک میان آنها و دولت مرکزی را افزایش دهد و مسئولیت شکست مذاکرات ژنو و ایجاد وقفه در مسیر مبارزه با تروریسم تکفیری را نیز متوجه آنها سازد.
گذشته از اینها به نظر می رسد اعلام یک چنین درخواستی از سوی کردهای سوریه معادلات جدیدی را در منطقه ایجاد خواهد کرد و احتمالا زمینه اتحادها و ائتلاف های جدید را رقم خواهد زد.

..........................................
بررسی و تحلیل/ احمد کاظم زاده