شهید سید مرتضی آوینی در شهریور سال 1326 در شهر ری متولد شد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه‌ی خود را در شهرهای زنجان، کرمان و تهران به پایان رساند و سپس به عنوان دانش‌جوی معماری وارد دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد. او از کودکی با هنر انس داشت. تحصیلات دانشگاهی‌اش را در رشته‌ای به انجام رساند که به طبع هنری او سازگار بود ولی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی معماری را کنار گذاشت و به اقتضای ضرورت‌های انقلاب به فیلم‌سازی پرداخت.

شهید آوینی فیلم‌سازی را در اوایل پیروزی انقلاب با ساختن چند مجموعه درباره‌ی غائله‌ی گنبد مجموعه‌ی شش روز در ترکمن صحرا)، سیل خوزستان و ظلم خوانین (مجموعه‌ی مستند خان گزیده‌ها) آغاز کرد.... او در سال 1367 یک ترم در مجتمع دانشگاهی هنر تدریس کرد، ولی چون مفاد مورد نظرش برای تدریس با طرح دانشگاه هم‌خوانی نداشت، از ادامه‌ی تدریس صرف‌نظر کرد.

سال‌های 1368 تا 1372 دوران اوج فعالیت مطبوعاتی شهید آوینی است. آثار او در طی این دوره نیز موضوعات بسیار متنوعی را شامل می‌شود. هرچند آشنایی با سینما در طول مدتی بیش از ده سال مستندسازی و تجارب او در زمینه‌ی کارگردانی مستند و به خصوص مونتاژ باعث شد که قبل از هرچیز به سینما بپردازد. ولی این مسئله موجب بی‌اعتنایی او نسبت به سایر هنرها نشد. او در کنار تالیف مقالات تئوریک درباره ماهیت سینما و نقد سینمای ایران و جهان، مقالات متعددی در مورد حقیقت هنر، هنر و عرفان، هنر جدید اعم از رمان، نقاشی، گرافیک و تئاتر، هنر دینی و سنتی، هنر انقلاب و... تالیف کرد که در ماهنامه‌ی "سوره" به چاپ رسید. طی همین دوران در خصوص مبانی سیاسی. اعتقادی نظام اسلامی و ولایت فقیه، فرهنگ انقلاب در مواجهه با فرهنگ واحد جهانی و تهاجم فرهنگی غرب، غرب‌زدگی و روشن‌فکری، تجدد و تحجر و موضوعات دیگر تفکر و تحقیق کرد و مقالاتی منتشر نمود.

اواخر سال1370 "موسسه‌ی فرهنگی روایت فتح" به فرمان مقام معظم رهبری تاسیس شد تا به کار فیلم‌سازی مستند و سینمایی درباره‌ی دفاع مقدس بپردازد و تهیه‌ی مجموعه‌ی روایت فتح را که بعد از پذیرش قطع‌نامه رها شده بود ادامه دهد. شهید آوینی و گروه فیلم برداران روایت فتح سفر به مناطق جنگی را از سر گرفتند و طی مدتی کم‌تر از یک سال کار تهیه‌ی شش برنامه از مجموعه‌ی ده قسمتی "شهری در آسمان" را به پایان رساندند ومقدمات تهیه‌ی مجموعه‌های دیگری را درباره‌ی آبادان، سوسنگرد، هویزه و فکه تدارک دیدند. شهری در آسمان که به واقعه‌ی محاصره، سقوط و باز پس‌گیری خرمشهر می‌پرداخت در ماه‌های آخر حیات زمینی شهید آوینی از تلویزیون پخش شد، اما برنامه‌ی وی برای تکمیل این مجموعه و ساختن مجموعه­ های دیگر با شهادتش در روز جمعه بیستم فروردین 1372 در قتلگاه فکه ناتمام ماند.

او که برای تولید مجموعه‌ای جدید از "روایت فتح" به فکه،‌ منطقه‌ عملیاتی و الفجر مقدماتی به همراه گروه رفته بود، براثر انفجار مین به شهادت رسید. "پیکر شهید سید مرتضی آوینی 22 فروردین با حضور مقام معظم رهبری و هنرمندان و نویسندگان تشییع و در بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد. "

مروری بر اخبار مرتبط با هفته هنر انقلاب اسلامی در اقصی نقاط کشور در سال 96

- رونمایی کتاب «شهدای هنرمند لرستان» طی هفته هنر انقلاب اسلامی 

- روز شمار هفته هنر انقلاب اسلامی در البرز

ـ مراسم روز «هنر انقلاب اسلامی» در شهرستان بافت 

ـ رییس حوزه هنری خراسان شمالی خبر داد؛ برگزاری 60 برنامه محوری در هفته هنر انقلاب اسلامی 

ـ 20 اثر تولیدی هنرمندان خراسان جنوبی در هفته هنر انقلاب اسلامی رونمایی می‌شود. 

ـ تشریح برنامه‌های هفته هنر انقلاب اسلامی در کرمانشاه

ـ تجدید میثاق کارکنان و هنرمندان حوزه هنری با شهدا و ... بخشی از برنامه­ های هفته هنر انقلاب اسلامی در استان سمنان 

مروری بر آثار به جا مانده از شهید آوینی

مهم‌ترین آثاری که به قلم شهید سید مرتضی آوینی یا درباره وی منتشر شده، عبارتند از:

ـ مرتضی و ما / سیدمحمد آوینی / کانون فرهنگی، علمی و هنری ایثارگران / 1373.

ـ مبانی نظری هنر از دیدگاه شهید آوینی / گروه مطالعات فرهنگی و هنری شهید آوینی / موسسه انتشارات نبوی (قم) / 1373.

ـ استعارات تأویلی (پ‍ژوه‍ش‍ی‌ در ان‍دی‍ش‍ه‌ه‍ای‌ ادب‍ی‌ ش‍ه‍ی‍د س‍ی‍دم‍رت‍ض‍ی‌ آوینی) / علی تاجدینی / نشر میثاق /1374.

ـ روایت محرم‏ / سیدمرتضی آوینی / مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی / 1374.

ـ همسفر خورشید (یادنامه سالگرد شهادت سیدمرتضی آوینی) / به کوشش علی تاجدینی / مرکز فرهنگی نشر قبله‏ / 1374.

ـ امام (ره) و حیات باطنی انسان‏ / سیدمرتضی آوینی / روایت فتح‏ / 1378.

ـ گنجینه آسمانی (متن گفتارهای مجموعه مستند روایت فتح‏) / سیدمرتضی آوینی / کانون فرهنگی هنری ایثارگران و موسسه فرهنگی روایت فتح‏ / 1376. و دهها و دهها اثر دیگر.

همچنین در کارنامه‌ فیلم‌سازی شهید سیدمرتضی آوینی آثار؛ شش روز در ترکمن صحرا؛ سیل خوزستان(1358)؛ خان گزیده‌ها (شش‌ قسمت ـ 1359)؛ مرد جهاد و شهادت (سه قسمت، 1359 ـ 1360)؛ خون بهای بیداری؛ فتح خون (سه قسمت)؛ حقیقت (یازده قسمت، 1359 ـ 1360)،هفت قصه از بلوچستان(1360)؛ قیام لله؛ اقتصاد صلواتی (شش قسمت)؛ شیرمردان خدا (چهار قسمت ـ 1362)؛ کربلا، جنگ، مردم (سه قسمت ـ 1363)؛ ویژه‌برنامه والفجر 8 (1366)؛ روایت فتح (شصت و سه قسمت ـ 1364 ـ 1367)؛ مرثیه؛ آمریکا تزویر، تجاوز؛ نسیم حیات، رایحه انقلاب اسلامی در لبنان (سیزده قسمت)؛ قاصد مهربانی‌ها (هفت قسمت ـ 1368)؛ فراق یار نه آن می‌کند که بتوان گفت (دو قسمت ـ 1368)؛ انقلاب سنگ (شش قسمت)؛ با من سخن بگو دوکوهه (دو قسمت ـ 1369)؛ سراب (هفده قسمت ـ 1369)؛ سه نسل آواره (سه قسمت ـ 1371) و شهری در آسمان (شش قسمت ـ 1371) دیده می‌شوند. 

نتیجه گیری

به عنوان سخن آخر می‌توان گفت تبیین مبانی انقلاب و دستاوردهای آن برای نسل سوم و چهارم و با استفاده از ظرفیت هنر می‌تواند از اهداف اصلی برنامه های هفته هنر انقلاب اسلامی باشد. با توجه به بیانات مقام معظم رهبری و تاکید ایشان بر مجموعه های فرهنگی خودجوش مردمی؛ که در سرتاسرکشور در حال انجام کار فرهنگی هستند و توجه به توسعه این مجموعه های خودجوش؛ به نظر می‌رسد می توان به بهانه روز هنر انقلاب اسلامی؛ از ظرفیت های هنر برای ترسیم افق آینده کشور استفاده کرد. ضمن اینکه نباید فراموش کنیم انتظاراتی را که امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری از جریان هنر در کشور داشته اند؛ تا چه اندازه توانسته‌ایم این انتظارات را برآورده کنیم و تا چه حد مسیر هنر ما هم طراز با انقلاب اسلامی است. این سوالی است که باید از خودمان بپرسیم.

پژوهش خبری//نرگس شامحمدی