سرمایه گذاری هند در بندر چابهار در معرض مانع تراشی امریکا

هنوز چند روزی از اظهارات وزیر امور خارجه امریکا و بیانیه وزیران امور خارجه این کشور ومتحدان غربی اش مبنی بر اینکه واشنگتن مانع سرمایه گذاری دیگر کشورها در ایران نخواهد شد، نگذشته است که کاخ سفید از بررسی قراردادهای اخیر دهلی نو / تهران خبر می دهد.

در سفر نارندا مودی، نخست‌وزیر هند به ایران، دو طرف چند قرارداد تجاری امضا کردند و  مودی وعده  سرمایه گذاری 500میلیون دلاری در توسعه بندر چابهار را مطرح کرد تا کشورش به ایران، افغانستان و آسیای مرکزی دسترسی بیابد.

 شرکت دولتی نفت و گاز طبیعی (ONGC ) هند نیز اعلام کرد: این کشور آماده است 20 میلیارد دلار برای توسعه بندر چابهار ایران سرمایه‌گذاری کند و به راه اندازی کارخانه های پتروشیمی وتولید کود در این منطقه ویژه اقتصادی  علاقمند است.

پس از این قراردادها کمیته روابط خارجی سنای امریکا در جلسه ای از مقامات وزارت امور خارجه این کشور درخواست کرد که در مورد قراردادهای اقتصادی ایران وهند توضیح دهند که نیشا دسائی بیسوال،  دستیار وزیر امور خارجه آمریکا در امور جنوب آسیا و آسیای مرکزی تاکید کرد دولت آمریکا به دقت این پروژه را زیر نظر خواهد گرفت. 

این دیپلمات امریکایی با تاکید بر ادامه تحریمها علیه ایران و گفتگو با هندیها درباره تداوم محدودیت‌ها علیه فعالیت‌های مربوط به ایران،  اعلام کرد باید جزئیات توافق چابهار را بررسی کنیم تا ببینیم آیا شامل این مساله می‌شود یا خیر.»

هر چند برخی کارشناسان در ارزیایی خود از پاسخ این مقام امریکایی در کمیته روابط خارجی سنا، موضوع تلاش برای راضی کردن جمهوری خواهان را مطرح می کنند اما به نظر می رسد امریکا همچنان علی رغم وعده های خود،  در مسیر اجرای برجام سنگ اندازی  و سرمایه گذاران خارجی را با ارعاب از سرمایه گذاری در ایران منصرف می کند.

اینکه دهلی نو هنوز خود را در شرایطی دشوار برای پرداخت بدهی نفتی شش میلیارد و پانصد میلیون دلاری به ایران از طریق بانک های اروپایی می بیند یکی از نشانه های این مانع تراشی هاست و ممکن است که در آینده هم قراردادهای تجاری با هند با دشواری هایی مواجه شوند. 

اما از یک منظر دیگر احتمال مانع تراشی امریکا در مسیر سرمایه گذاری هند در بندر چابهار قابل بررسی است و آن اینکه امریکا با مانع تراشی سعی می کند از ورود هند به بازار افغانستان و آسیای مرکزی جلوگیری کند. 

هم اکنون هند یک کشور صنعتی مهم در جهان است که به شدت به انرژی نیاز دارد و سرمایه گذاری در چابهار  به این کشور کمک خواهد کرد تا کالاهای تولیدی خود را با کاهش چشمگیر هزینه که برخی تا 30 درصد  ارزیابی می کنند به ایران، افغانستان و  آسیای مرکزی صادر کند که این موضوع می تواند اولا/  سود سرشاری برای هند داشته باشد.  ثانیا/ شرکت های امریکایی در رقابت با هند قادر به رقابت نباشند و بازار را  به نفع رقیب از دست دهند.

ثالثا/ گفته می شود سرمایه گذاری هند در چابهار سبب جلب نظر شرکای راهبردی آن نیز شده است بطوریکه  ژاپن اخیرا به همکاری با هند در چابهار ابراز تمایل کرد و احتمالا نخست وزیر ژاپن در ماه اوت به ایران سفر خواهد کرد.

در این صورت این باید گفت این همکاری ها می تواند معادله مبادلات اقتصادی را به نفع آسیا تغییر دهد که این مسئله از منظر اقتصادی خوشایند امریکا نیست و در واقع مانع تراشی های این کشور به بهانه تحریم های ایران چیزی جز نگرانی از دست دادن  بازار آسیا نیست.

------------------

بررسی و تحلیل / رضا محمدمراد