خصوصی سازی درصنعت نفت باید سریع تر شود

وی همچنین اظهارداشت: در ناملایماتی که حاصل از تحریم یک جانبه بر کشور تحمیل شد بخش خصوصی نتوانست از تمام ظرفیت های که در یک دهه قبل ایجاد و سرمایه گذاری شده بود ، بهره برداری کند.تحریم ها ناملایمات زیادی در کشور ایجاد کرد این ناملایمات در بخش خصوصی بیشتر خودش را نشان داد. 

پدیدار گفت : چون بخش خصوصی باید خود فعالیت و درآمد کسب کند، امرار و معاش کند تا کارها به پیش رود ، در این باره بخش خصوصی کار مهمی انجام داد. زمانی که ظرفیت تولید بخش خصوصی در اثر تحریم کاهش پیدا کرد به توسعه بخش تحقیق و توسعه پرداخت و شاید این رویکرد یک فرصت طلایی برای بخش خصوصی بود.

وی تصریح کرد: امروز که کشور از ناملایمات تحریم ها عبور کرده و دولت در حال دستیابی به یک ثبات سیاسی و اقتصادی در تعاملات جهانی است حالا این ظرفیتی که ایجاد شده است و توسعه ای که در بخش خصوصی صورت گرفته و نیروی جوان بسیار کارآمد که با یک دستمزد خیلی پائین در این شرکت ها مانده اند و با عشق و علاقه در حال کار هستند مجموع این موارد را اگر ارزیابی کنید درخواهید یافت که باید از توانمندی و پویایی بخش خصوصی استفاده شود که در غیر اینصورت کشور متضرر می شود.

پدیدار اذعان داشت : صنعت نفت ایران با بیش از یک قرن تجربه روبروست در این دوران ناملایمات زیادی در حوزه های دانشی، مدیریتی، تجاری و اقتصادی داخلی و بین المللی و حوزه فنی مبتنی بر خودکفایی و استقلال ناشی از تحریم ها و ... به خود دیده است.

وی گفت: بد نیست بدانید از 1287 تا 1329 که صنعت نفت ملی شد ایران نه مالکیت داشت، نه عاملیت داشت نه فاعلیت .ایران طی سه سال یعنی از سال 1329 تا 1332 در یک مبارزه خیلی سخت توانست به مالکیت برسد. از سال 1332 تا 1357 که یک قرارداد 25 ساله با شرکت موسوم به هفت خواهران بسته شد در این دوره 25 ساله که مصادف با پیروزی انقلاب اسلامی شد ایران در بخش مربوط به عاملیت و فاعلیت تجربه های هم کسب کرد.

رئیس هیئت مدیره انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران افزود : از سال 1358 می توان گفت ایران ضمن داشتن مالکیت ، عاملیت و فاعلیت را هم در دست گرفت ولی به دلیل تحمیل جنگ هشت ساله نتوانست برای صنعت نفت کار خاصی انجام دهد.

وی خاطرنشان کرد : ایران در اوایل دهه 1370 یعنی دوران برنامه اول توسعه اقتصادی (سال 1368 تا 1372) توانست سه عامل مهم مالکیت، عاملیت و فعالیت صنعت نفت را در دست گیرد ، به بیان ساده تولد صنعت نفت در ایران بعد از ملی شدن در اوائل دهه 1370 بوده است.

پدیدار تاکید کرد : زمانی می توان راجع به صنعت نفت ادعا داشت که خود در فعل و انفعالات این صنعت یعنی اکتشاف، تولید، توسعه، استخراج، بهره برداری، فرآینده پالایش ، انبار و توزیع نقش داشته باشیم.

وی گفت: برنامه اول توسعه که از سال 1368 تا 1372 بود به نتایج خاصی نرسید و سال 1373 تنها سالی بود که ایران برنامه نداشت. به عبارتی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی یک سال ایران برنامه توسعه نداشت. چرا ؟ چون مغایرت بین عملکرد و پیش بینی برنامه اول توسعه خیلی زیاد بود.

عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران در این زمینه می گوید : از 1374 تا 1378 برنامه دوم توسعه تدوین و اجرا شد در برنامه دوم توسعه بود که پایه های اصلی فرآیند توسعه در صنعت نفت ایران شکل گرفت. در این دوران ضمن توجه به تربیت نیروی انسانی و توجه به توسعه تکنولوژی به شرکت های تولیدی بها داده شد .

وی افزود : در دوران برنامه دوم توسعه بود که ضمن تزریق مالی به پیکره صنعت نفت ، ارتباط با خارج برقرار شد ، انتقال دانش فنی صورت گرفت و شرکت های بین المللی وارد توسعه صنعت نفت شد.

پدیدار بیان داشت: در حقیقت اولین گامها در منطقه پارس جنوبی ( عسلویه) که فاز های 1، 2، 3، 4، 5، 6 و 7 به صورت قراردادهای بای بک با خارجی ها همکاری شد. ضریب استفاده از توان بخش خصوصی در فاز اول 25 درصد بود در فاز 2 و 3 به 30 درصد افزایش یافت در فاز 6، 7 و 8 این عدد به مرز 40 درصد و در فاز 9 و 10 پارس جنوبی این عدد به 50 درصد رسید.

وی تصریح کرد: ایران در فاز 9 و 10 پارس جنوبی توانست به صنعت نفت مسلط شود به بیان ساده تر نقطه آغاز توسعه واقعی صنعت نفت، گاز ،پالایش و پتروشیمی کشور از فاز های 9 و 10 بوده است.

عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران یادآورشد: خوشبختانه ظرفیت ها خوبی در بخش خصوصی کشور ( پروژه های صنعت نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی ) حاصل شده و اکنون زمان بهره برداری از توان این بخش مهم است.

ناگفته نماند با توجه به اینکه خصوصی سازی چشم انداز روشنی بر تارک صنعت نفت ترسیم می کند متاسفانه این بخش دچار بیماری کوتوله گی شده و قد نمی کشد.

برنامه ششم توسعه برای بخش خصوصی در حوزه نفت و گاز نقش مهمی قائل است و تاکیدات سریع این برنامه در حوزه شرکت های دانش بنیان، بخش های طراحی، تاسیس، مهندسی، ساخت و نصب ، تولید تجهیزات، انتقال فناوری و ... به منظور افزایش خودکفایی در این بخش و توجه بسیار زیادی که برای رسیدن به افزایش سهم انرژی های تجدیدپذیر البته با تکیه بر تکنولوژی و همچنین توجه به فعالیت های اکتشاف و تاسیس شرکت های بهره برداری مجموعه نفت و گاز کشور همه و همه واژه های هستند که در استراتژی های خصوصی سازی، ابلاغیه اجرایی اصل 44 قانون اساسی و همچنین برنامه توسعه چهارم و پنجم به چشم می خورد اما تاکنون به منصه ظهور نرسیده است. 

برای مثال طبق قانون برنامه چهارم توسعه تا پایان سال 88 باید همه شرکت های خدماتی و تا پایان سال 93 همه شرکت مادر صنعت نفت به بخش خصوصی واگذار می شد. 

شفاف سازی در حقوق مالکیت و مرزهای عملیاتی بخش خصوصی در مراحل بالادستی ، میان دستی و پائین دستی و همینطور توجه به قیمت گذاری و تامین خوراک و فرآورده ها در بلند مدت می تواند راهکارهای برای تحقق اهداف خصوصی سازی درصنعت نفت باشد البته همه این موارد منوط به دقت نظر، توجه جدی و همه جانبه به پیاده سازی دقیق بندهای سیاست های برنامه ششم توسعه است. امید است برنامه ششم توسعه نقطه عطفی در اصلاح روش ها و اقدامات پیشین باشد .