نخستین نشست شورای سیاست گذاری مطالعه کودکی در ایران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی مؤسسه همنوای آوای رویش؛ "مطالعه کودکی در ایران" (Growing UpInIran.com) نخستین مطالعه طولی رشد و تحول کودکان و نوجوانان ایرانی است که با هدف بررسی عمیق و همه جانبه فرآیند رشد در دامنه سنی ۴ تا ۱۲ سال، واکاوی چگونگی تأثیر عوامل فردی، خانوادگی و آموزشی بر حیطه‌ها و ساحت‌های مختلف تحول و نیز بررسی محیط‌های یادگیری کودکان در سال ۱۳۹۲ توسط مؤسسه آموزشی پژوهشی هم‌نوا و با همکاری دانشگاه تربیت مدرس آغاز و با نام لاتین (Growing up in Iran: Longitudinal Study of Iranian Children (LSIC در انجمن بین‌المللی مطالعات طولی (Society for Longitudinal & Life Course Studies) ثبت شد. 

ساختار مطالعه «کودکی در ایران» بر پایه مرور مطالعات و مبانی نظری و تجربی، در نظر گرفتن شرایط فرهنگی و اجتماعی کشور، بررسی مطالعات مشابه در انگلستان (EPPE)، آلمان (NEPS، BIKS)، استرالیا (LSAC) و ایرلند (Growing up in Ireland) و نیز مشاوره با استادان و پژوهشگران داخلی و خارجی، در دو بخش کلی ارزیابی کودکان در ساحت‌های مختلف رشدی و سنجش محیط‌های مؤثر بر رشد، تدوین و به اجرا گذاشته شده است. 

محورهای مطالعاتی بخش نخست شامل ساحت‌های شناختی، جسمی- سلامت، فیزیکی، هیجانی- اجتماعی، معنوی، فرهنگی، اقتصادی - حرفه‌ای و محورهای مطالعاتی بخش دوم یعنی محیط‌های یادگیری، شامل محیط‌های خانه و مراکز آموزشی (مهدکودک/پیش دبستان/دبستان) می‌شود. 

نگاه این مطالعه به مدل رشد کودکان نگاهی بوم‌شناختی است که در واقع چارچوب نظری این مطالعه را تشکیل می‌دهد و در آن رشد و بالندگی فرد تابعی از برهم‌کنش‌های گوناگون و پیچیده طیف وسیعی از عوامل است، عواملی که از ویژگی‌های کودک، مدرسه، خانه، مجله، جامعه، رسانه و … سرچشمه می‌گیرد. از طرفی هر یک از این بافتارهای رشد ممکن است بر حوزه‌های مختلف رشد (فکری، فراشناختی، اجتماعی، معنوی، و …) تأثیرهای متفاوتی بگذارد. 

در نتیجه این مطالعه بنا دارد خط سیر کودکان را در گذر زمان و به ویژه در زمان‌های کلیدی زندگی دنبال کند، زمان‌هایی مانند ورود به پیش دبستان، ورود به دبستان، اتمام دبستان و ورود به دوران بعدی. 

برای دنبال کردن خط سیر کودکان در یک بازه زمانی بلندمدت، طرح مطالعه طولی انتخاب شد تا بتوان ضمن دنبال کردن کودکان، عوامل کلیدی مؤثر بر رشد آن‌ها را نیز آشکار کرد، عواملی که هم از ویژگی‌های فردی کودک و هم از بافتارهای دیگر سرچشمه می‌گیرد و هر یک از این عوامل ممکن است به رشد مطلوب کودک کمک کند یا برای آن موانعی به وجود آورد. 

مطالعه طولی به پژوهشگران کمک می‌کند به جای تمرکز بر عواملی که ممکن است خیلی زود تأثیرشان از میان رود تأثیرات بلندمدت‌تر و پایدارتر را ببینند و بفهمند، هم‌چنین به آن‌ها کمک می‌کند تغییراتی را که در مسیر رشد کودک اتفاق می‌افتد دنبال، پایش و از آن‌ها مدل‌سازی کنند. 

روش نمونه‌گیری در این طرح به صورت سهمیه‌ای است تا به پژوهشگران کمک کند تأثیرات مورد نظر در اجتماع را مطالعه کنند و داده‌ها را از چند سطح مختلف اجتماع به دست آورند. 

این روش از نظر اقتصادی نیز به صرفه است، به ویژه از این نظر که هدف، جمع‌آوری حداکثر داده در خلال مصاحبه‌های چهره به چهره، ارزیابی گروهی و فردی کودکان و جمع‌آوری داده‌های کیفی از برخی زیرگروه‌ها و خانواده‌ها و مراکز است. 

هم چنین بنا بر آن است که برخی مداخله‌ها هم در مورد کلیه مربیان و معلمان، کلیه مدیران مراکز و والدین یکی از شهرهای این طرح اجرا شود. 

نمونه پژوهش شامل ۵۰۰ کودک است که از ۵ شهر تهران، مشهد، زرند، بندرعباس و تبریز انتخاب شده اند. 

موج یکم تولید داده‌ها از فروردین ۱۳۹۳ و برای دو دوره سنی ۴ تا ۵ سال (پیش‌دبستان) و ۵ تا ۶ سال (پیش‌دبستان) آغاز شد. در این موج متغیر‌های استدلال کلامی و غیرکلامی، ویژگی‌های هیجانی/ اجتماعی، رشد زبان، محیط یادگیری خانه، و ارزیابی از محیط یادگیری مهدکودک اندازه‌گیری شده است.

اعضای این شورا شامل افراد زیر است: 

۱. دکتر رخساره فضلی مدیرکل دفتر آموزش پیش دبستانی وزارت آموزش و پرورش

۲. دکتر حمیدرضا پور اعتماد ریاست پژوهشکده علوم شناختی و مغز دانشگاه شهید بهشتی

۳. دکتر محمد نوذری مدیر گروه آموزشی فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

۴. دکتر مهدی نوید ادهم دبیر کل شورای عالی آموزش و پرورش 

۵. دکتر ابراهیم طلایی عضو هیأت علمی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس 

۶. دکتر عباسعلی اللهیاری رئیس سازمان نظام روان شناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران 

۷. دکتر محمد ابراهیم مداحی رئیس کمیسیون چشم انداز و امور نخبگان مجمع تشخیص مصلحت نظام

۸. علی ترقی جاه رئیس هیأت مدیره مؤسسه هم نوای آوای رویش

۹. دکتر علی محمد زنگانه مشاور و مدیر کل پیشگیری‌های فرهنگی اجتماعی قوه قضائیه

۱۰. دکتر محمدرضا واعظ مهدوی معاون توسعه امور آموزشی و فرهنگی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور

۱۱. دکتر سینا کلهر مدیر دفتر مطالعات فرهنگی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی