تجارت بدون کاغذ هزینه ها را به شدت کاهش می دهد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛ چگونگی پیاده سازی و عملیاتی کردن این شاخص در اقتصاد ایران همواره با چالش های جدی همراه بوده است و به ویژه در سازمان‌های دولتی کمتر می توان نمونه موفقی را پیدا کرد و به آن اشاره کرد.
فارغ از نتایج مثبتی که اجرای طرح ها و برنامه ها درگمرک برای سرپا کردن تجارت خارجی ایران و ساماندهی امور گمرکی به ارمغان آورد،فرآیندها و ساز و کارهایی در این سازمان متحول شد که شاید در اهداف اولیه و روی کاغذ در این حد و اندازه پیش بینی نشده بود. تسهیل تجارت، مستندسازی الکترونیکی،متحول شدن صادرات و عملیات ترخیص، ایجاد ارتباطات الکترونیکی میان سازمانهای متولی و نظارتی و افزایش شفافیت اگر چه درنگاه اول خود را نشان دادند، اما در مراحل بعدی اثرات مثبت دیگری هم خودنمایی می کنند که می توان آنها را ، مجموعه ای ازعوامل افزایش بهره وری و کمک به صرفه جویی در سازمان بر شمرد که شاید درنوع خودش در دیگر سازمان ها نمونه دیگری نداشته باشد.

استفاده بهینه از زمان و کاهش هزینه ها

آنچه که در میان این اثار بیشتر از همه خود را نشان می دهد و مهم ترین عامل در تجارت به شمار می آید، استفاده از زمان است.
بی جهت نیست که در بسیاری مواقع به سرعت و کارآیی به عنوان معیاری برای ارزیابی رویه های تجارت خارجی یک کشورو یا حتی اقتصاد کلان آن کشور نگاه می شود.
بر اساس تعریف بانک جهانی ، یک روز معطل شدن کالا یک درصد از ارزش کالا را کمتر می کند.
درحالی که ترخیص کالا در کشور از 26 روز به 3 روز کاهش پیدا کرده است، این تغییر تاثیرات قابل توجهی بر هزینه ها گذاشته است.
به گفته رئیس کل گمرک کشور اگر آمار واردات کشور 50 میلیارد دلار باشد، از آنجایی که 23 درصد از هزینه های واردکننده کاهش پیدا کرده است، این امر توانسته بیش از 10 میلیارد دلار یعنی در حدود 40 هزار میلیارد تومان کاهش هزینه به دنبال داشته باشد .موضوعی که عامل آن را فقط باید صرفه جویی در زمان دانست.
همچنین با راه اندازی سامانه جامع امور گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی صادرات از 7 روز به 1 روز کاهش پیدا کرد.
ارزش این فرآیند پیش رونده برای بازرگانانی قابل درک است که می دانند زمان چقدر برای آنها گران تمام می شود.
این تغییرهم چنین سهم قابل توجهی در درآمدهای دولت داشته است. گزارش های گمرک جمهوری اسلامی ایران در جزییات بیشتری نشان می دهد،اجرای سامانه جامع در بخش های مختلف توانسته کاهش هزینه را به دنیال داشته باشد. به طور مثال در سال 95 در بخش های ثبت دفتری ،بررسی احراز هویت و اسناد، جابه جایی اظهارنامه ها و پرونده های گمرکی ، کاغذ و چاپ، بررسی ورود اطلاعات و بدهی و ارزش کالا، 800 هزار دلار در این فعالیت های گمرکی هزینه ها کاهش پیدا کرده است.

تجارت بدون کاغذ

تجارت الکترونیک در ساده ترین عبارت، مبادله تجاری بدون استفاده از کاغذ تعریف می شود. موضوعی که امروزنه تنها دغدغه جوامع در حال توسعه که تمامی بشر است.
هدف های حفاظتی از محیط زیست استفاده از کاغذ را محدود کرده و الکترونیکی شدن سازمان ها درهمین جهت می تواند استفاده از این کالا را به صفر برساند. پیش از اجرای سامانه جامع در گمرک، هر بازرگان تقریبا 30 برگه کاغذ را که شامل فرمهای متعددی بود، پر می کرد.
همچنین باید چندین کپی از آن آنها تهیه کند. بدین ترتیب واردات و صادرات سالیانه در گرو مصرف انبوهی از کاغذ بود.
بر اساس آماری که گمرک جمهوری اسلامی ایران در سال 94 منتشر کرده است، مکاتبات الکترونیک در گمرک باعث صرفه جویی ارزی یک میلیون و 55 هزار و 280 دلار در واردات کاغذ و مصرف آن شده است. در حالی که پیش از این رویه های قدیمی ترخیص کالا، انبوه کاغذ بازی ها ازمهم ترین موانع در تجارت کشور بودند. تجار ناچار بودند، قبل از ترخیص محموله اطلاعات تقریبا مشابهی را در فرم های مستند مختلف برای ادارات متعدد ارسال کنند.

کاهش رفت و آمدها

ارائه اظهار نامه های صادراتی ، وارداتی و ترانزیتی برای انجام مراحل گمرکی نیاز به ارائه ی فرم های متعدد داشت و انجام این مراحل بدون ارائه ی فرم های کاغذی توسط شخص اظهار کننده یا نماینده ی او درمکان و زمان تعیین شده، توسط گمرک امکان پذیرنبود واین مراجعات به ناچار در ساعات اوج ترافیک انجام می شد و هزینه های اقتصادی متعددی بر جامعه تحمیل می کرد.
اما سیستم الکترونیک و جامع گمرک این امکان را برای ارباب رجوع ایجاد کرده است که درهرزمانی و از هر مکانی بدون نیازحضوری امور گمرکی خود را انجام دهند. فرآیندی که صف های طویل و رفت و آمدهای اجباری به گمرک را از امور تجاری حذف کرده است. تحولی که نه تنها در زمان برای ارباب رجوع صرفه جویی کرده ، که سفرها و رفت و آمدهای شهری و بین شهری و آلودگی زیست محیطی را به طور چشم گیری کاهش داده است.
یک پژوهش در فنلاند نشان می دهد، روش پرداخت ها و خریدهای الکترونیکی توانسته بین 30 تا 90 درصد میزان انتشار گازهای گلخانه ای را کاهش دهد. این پژوهش می گوید، با الکترونیکی شدن مکاتبات اداری در کشور فنلاند 98 درصد مونوکسید کربن،95 درصد هیدروکربن و 75 درصد دی اکسید نیتروژن در هوا کاهش یافته است.
الکترونیکی شدن همچنین رفت و آمدهای متعدد به گمرک، سازمان های مرتبط، هم چنین پیگیری امور گمرکی ، سفرهای مربوط به ترخیص کالا و ... را از امور تجاری بازرگانان حذف کرده و بدین ترتیب سالن های انبوه از مراجعان امروز به سالن هایی کم تردد و خالی از ارباب رجوع تبدیل شده است.

بهره وری منابع انسانی

با کاهش مراجعات حضوری به گمرک نه تنها فعالیت های کارکنان این سازمان کمتر نشده است، بلکه آنها با وجود افزایش حجم تجارت زمان بهتری را برای بررسی اظهارنامه های گمرکی در اختیار دارند.
اگر در گذشته زمان زیادی برای این کار صرف می شد و یا مراجعان ناچار بودند چندین بار به گمرک مراجعه کرده و زمان زیادی برای یک فرآیند تلف کنند اما الکترونیکی شدن، ازآنجا که شفافیت و سرعت عمل امور گمرکی را بالا برده است، باعث بالا رفتن بهره وری کارمندان نیز شده است. برخورد و مشکلات حضوری که ممکن بود به خستگی و کلافگی دو طرف منجر شود حذف شده و رسیدگی به اظهارنامه ها و دیگر امور گمرکی با صرف زمان لازم و آرامش انجام می شود.
این سازمان در سال 95 در ششمین دوره جایزه ملی بهره وری از بین 83 سازمان دولتی به عنوان سازمان برتر بهره ور شناخته شد. هم چنین لوح تقدیر و تندیس طلایی سازمان بهره ور را از آن خود کرد.

درآمدهای گمرکی

ارمغان دیگری که سامانه جامع برای گمرک ایران داشته که شاید تا به امروز محقق نشده بود، افزایش درآمدهای گمرکی است. با وجود این که معافیت ها و تخفیفات گمرکی بیشتر شده و طبیعتا انتظار می رود در این وضعیت درآمدها کاهش یابد، اما تمرکز تجارت و بالا رفتن ریسک قاچاق ، تجارت به سمت و سوی مبادی رسمی را افزایش داده و منجر به افزایش درآمدهای گمرکی نیز شده است.
گزارش های این سازمان نشان می دهد الکترونیکی شدن گمرک در آغاز و در سال 93 توانست افزایش 78 درصدی درآمدها را نسبت به سال 92 برای این سازمان به دنبال داشته باشد. واین رقم در سال 95 رشدی 60 درصدی را نسبت به سال 94 تجربه کرد.