رویکرد آمریکا به رژیم خلع سلاح بین المللی

پژوهش خبری صدا وسیما:نیکی‌هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل در ابتدای سال جاری و قبل از نشست خلع سلاح هسته‌ای سازمان ملل اعلام کرد که پیمان منع سلاح‌‌های هسته‌ای و خلع سلاح قدرت‌‌های صاحب سلاح‌های هسته‌ای، کمکی به امنیت جهانی نمی‌کند. این موضع که از طرف فرانسوی‌ها و انگلیسی‌ها هم البته همراهی شده، بیانگر کاسته شدن اهرم‌‌های متعارف قدرت هژمونیک جهان غرب است و در واقع ابزارهای کلاسیک آنها، پاسخ نیازهای استکباری آنها را نمی‌دهد و لذا امنیت منافع نامشروع خود را در سایه گسترش سلاح‌‌های  هسته‌ای می‌دانند.

با وجود مخالفت‌های کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای،120کشورجهان در 16 تیرماه گذشته اولین « معاهده منع سلاح‌های هسته‌ای» را به تصویب رساندند. این معاهده، بعد از ماه‌ها مذاکره، علیرغم مخالفت‌های شدید کشورهای دارنده سلاح‌های هسته‌ای با 122 رأی موافق (از جمله ایران)، یک رأی مخالف و یک رأی ممتنع در یک رأی گیری تاریخی تصویب شد؛ معاهده‌ای که تصریح می‌کند ساخت، آزمایش، تولید، اکتساب، تملک، انباشت، انتقال، استفاده و تهدید به استفاده از سلاح هسته‌ای تحت هر شرایطی ممنوع است. با این حال آمریکا، فرانسه و انگلیس اعلام کردند همچنان به معاهده منع اشاعه هسته‌ای (ان.پی.تی) که هدف از آن جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته ای و همچنین وادار کردن کشورهای هسته‌ای به کاهش زرادخانه‌های هسته‌ای است، پایبند خواهند ماند.

طرفداران معاهده مذکور معتقدند تصویب آن در سازمان ملل، کشورهای دارنده سلاح‌های هسته‌ای را برای از بین بردن این تسلیحات تحت فشار قرار خواهد داد. آمریکا، روسیه، انگلیس، چین، فرانسه، هند، پاکستان و کره شمالی به عنوان 8 کشور دارنده سلاح‌های هسته‌ای، به علاوه رژیم صهیونیستی که دارای تسلیحات هسته‌ای نیز هست ولی هرگز بطور علنی به آن اذعان نکرده است از شرکت در مذاکرات برای تهیه این معاهده خودداری کرده بودند. با وجودی‌که تاکنون تاکیدهای زیادی بر خلع سلاح هسته‌ای شده است، اما معاهده منع تسلیحات اتمی بسیار دیر به تصویب رسید و باید در نظر داشت مصوبات مجمع عمومی سازمان ملل الزام‌آور محسوب نمی‌شوند.

البته باید در نظر داشت قبلا خلع سلاح جهان با توفیقاتی همراه بوده است و در اوج جنگ سرد آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق بیش از 60 هزار کلاهک اتمی در زرادخانه های خودشان داشتند که الان این تعداد به کمتر از 10 هزار کلاهک کاهش یافته است. با پایان یافتن نظام دوقطبی بر نقش سازمان های بین المللی در ایجاد صلح تاکید شد و با توجه به اینکه می توان یکی از اهداف سازمان انرژی اتمی را خلع سلاح هسته ای تفسیر کرد باید دید این سازمان بین المللی تا چه اندازه در دستیابی به این هدف موفقیت کسب خواهد کرد.

بدیهی است شناخت رویکرد آمریکا (به عنوان یکی از بزرگترین دارندگان سلاح‌های کشتار جمعی)درخصوص خلع سلاح دارای اهمیت فراوانی می‌باشد زیرا این مساله ارتباط مستقیمی با دکترین امنیتی آمریکا در نظام بین‌الملل دارد. در این پژوهش تلاش می‌شود رویکرد آمریکا درخصوص خلع سلاح به عنوان قدرتی جهانی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد؟   

 رژیم خلع سلاح و کنترل تسلیحات چیست؟        

محققان خلع سلاح و کنتـرل تـسلیحات، ریـشه هـای ایـده هـای مربوطـه را بـه دوران بـسیار گذشته و زمان پدیدار شدن رویکردهای ایده آلیستی و رئالیستی نسبت مـی دهنـد و در ایـن راسـتا، تفکـرات فلاسـفه و مورخـانی همچـون توسـیدید، ماکیـاولی و کانـت را الهام بخش می دانند.برگـزاری کنفـرانس هـای لاهـه در سـال 1899 و انعقـاد کنوانـسیون هـای لاهـه در خـصوص حـل و فـصل مـسالمت آمیـزاختلافـات و محدودسـازی جنـگ، اولـین رویکـرد چندجانبه در زمینه خلع سلاح و کنترل تسلیحات است کـه بعـداً بـا انعقـاد کنوانـسیون هـای متعدد برای خلع سلاح و کنترل سلاح های مختلف اعم از متعارف و غیرمتعارف ادامه یافت.

«خلع سلاح» در معنای دقیق آن به فرآیندی اطلاق می شود که در نهایـت بـه نـابودی کامـل،تمام یا یک دسته خاص تسلیحات  می انجامد و کنترل تسلیحات در معنـای مـضیق و سـنتی آن، ناظربرتحدید کمی یـا کیفـی برخـی از انـواع تـسلیحات اسـت. این دو، واژگانی قدیمی در ادبیات حقوق و روابط بین الملل هستند که بـر «مـذاکره پیرامون تسلیحات نظامی به منظور کاهش آنها تا حد صفر یا حداقل تا سطوح بـسیار پـایین یا « انهدام وهمچنین کاهش روشهـای اقـدام دولـتهـا بـه جنـگ اطلاق می شوند . به عبارت دیگـر، اصـطلاح کنترل تسلیحات و خلع سلاح دو اصطلاح مترادف اما متفاوت برای دستیابی به یک هـدف کلی یعنی امنیت ملی هستند که در عین این که هدف و وضعیتی مطلوب تلقی می شوند، در واقع ابزاری برای رسیدن به آن هدف نیز هستند. گرچه هدف مستقیم خلع سلاح و کنترل تسلیحات، کاهش و تحدید ذخایر موجود و خودداری از توسعه و گسترش سلاح­ها در آینده و نهایتـاً نـابودی تـسلیحات تولیـد شـده است لیکن این خود، از یک هدف غیرمستقیم ولی بنیـادین و اصـلی نـشأت مـی گیـرد کـه می توان آن را هدف نها یی خلع سلاح دانـست و آن چیـزی « جـز امحـای جنـگ» و تعلیم وضعیت صلح در سراسر جهان و برای همه زمانها نیست.این هدف اصلی برای خلع سلاح، از این جهـت مـورد اهتمـام جامعـه جهـانی قـرار گرفته است که ابزارهای جنگی با تبدیل شدن به موضوع مسابقه تسلیحاتی، منشا اختلافـات و خطرات را علیه دولت هـایی کـه از جنـگ افـروزی طـرف مقابـل واهمـه دارنـد، افـزایش می دهد. اما به هر حال، رویکرد خلع سلاح اعم از ایـن کـه بـه شـکل کامـل (حـذف کامـل تسلیحات مگر برای امنیت داخلی ) و یا جزئی (حذف نوع خاصـی از تـسلیحات ) باشـد، در هر صورت از طریق کاهش جنگ افزار به هدف خود خواهـد رسـید.[1]

 معاهدات موجود درخصوص کنترل سلاح‌های هسته‌ای

1- پیمان‌ منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، پیمان‌ عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای،پیمان‌ عدم اشاعه هسته‌ای، معاهده عدم اشاعه هسته‌ای، یا ان‌پی‌تی (Non-Proliferation Treaty )، در دوران جنگ سرد (۱۹۶۸ میلادی برابر با ۱۳۴۷شمسی) به صورت محدود بین چند کشور جهان منعقد شد. این پیمان کشورهای جهان را به دو طبقه برخوردار (کشورهای دارای سلاح هسته‌ای) و غیربرخوردار (کشورهای فاقد سلاح هسته‌ای) تقسیم می‌کند.طبق تعریف کشورهای برخوردار، شامل کشورهایی هستند که تا پیش از اول ژانویه ۱۹۶۷ (میلادی) برابر با ۱۱ دی ۱۳۴۷ سلاح هسته‌ای یا دیگر وسایل منفجره هسته‌ای را تولید و منفجر کرده باشند طبق این تعریف چین، فرانسه، روسیه، انگلیس و آمریکا (اعضای دائمی شورای امنیت) به طور رسمی دارای سلاح هسته‌ای شدند.تا کنون ۱۸۸ کشور جهان با امضای آن به پیمان‌نامه پیوسته‌اند. هند و پاکستان، و نیز اسرائیل این پیمان‌نامه را نپذیرفته‌اند. کره شمالی نیز پس از نقض پیمان در نهایت از این پیمان‌نامه خارج شد.

 2- پیمان منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای(Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty ) در ۲۰ شهریور ۱۳۷۵ معادل ۱۰ سپتامبر ۱۹۹۶ به عنوان یک معاهده چندجانبه به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید و از اواخر سپتامبر همان سال برای امضا در دسترس قرار گرفت. این پیمان کشورهای عضو را از هرگونه انفجار هسته‌ای در هر مکانی تحت قلمرو یا کنترل کشور عضو منع می‌کند. یکی از مهمترین ملزومات اجرای این پیمان، استقرار سامانه‌های نظارت بین‌المللی از جمله ایستگاه‌های لرزه‌نگاری فراصوت است. تاکنون بیش از ۱۶۰ کشور این معاهده را امضا و به تصویب مجالس خود رسانده‌اند.

 خلع سلاح در دوره تنش زدایی میان بلوک شرق و غرب

در دهه 1960میلادی جهان غرب شاهد گسترش قابل توجه تسلیحات دو ابرقدرت به خصوص در اتحاد جماهیر شوروی بود؛ امریکا که از عقب‌افتادگی تسلیحاتی خود با خبر شد به فکر گسترش تسلیحات استراتژیک خود افتاد و از آن پس جهان شاهد شروع مسابقات تسلیحاتی به خصوص در زمینه موشک‌های میان بُرد (دوهزار تا چهار هزار کیلومتر) و موشک‌های دوربرد یا موشک‌های بالیستیک بین قاره‌ای (ده هزار کیلومتر) بود که شامل موشک‌های قابل پرتاب از داخل زیردریایی‌ها هم می‌شد. دیری نپائید که امریکا و شوروی در ابتدای سال 1970 موفق به انباشتن زرادخانه قابل ملاحظه و محتملاً برابری شدند. با گسترش تهدیدات نظامی دوابرقدرت گفتگوهایی برای دستیابی به توافقی دوجانبه را آغاز کردند تا اینکه در 26 مه 1972 توافق های سالت یک را امضا کردند.

اینگونه بود که شوروی و امریکا برای اولین بار مشکل کنترل تسلیحات را از بین بردند و با ایجاد توافق های منطقی مشکلی را بر رقیب خود تحمیل نکرده و برای اولین بار تولید بعضی از انواع تسلیحات را محدود کردند.پیمان بعدی برای کاهش تسلیحات دو ابرقدرت در18 ژوئن 1979بنام سالت دو به امضای دو کشور رسید.

اما در سال ۱۹۹۱، سالی بود که روابط استراتژیک آمریکا و شوروی سابق، دستخوش چرخشی تاریخی شد و در همان سالی که شوروی دچار فروپاشی شد برنامه ویژه ای برای توقف و جمع آوری زرادخانه هسته ای شوروی به اجرا گذاشته شد. استارت، یا پیمان کاهش سلاح های استراتژیک، در روز سی و یکم ماه ژوئیه سال ۱۹۹۱ به امضا رسید.

اماپیمان استارت نو، پیمان کاهش تسلیحات هسته‌ای دو جانبه میان ایالات متحده آمریکا و فدراسیون روسیه بود که در وی ۸ آوریل ۲۰۱۰ در پراگ به امضا رسید.

 رویکرد اخیر آمریکا

در سال 1994 در دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون برای اولین بار سیاست هسته‌ای آمریکا تنظیم و اعلام گردید برای دومین بار در سال 2002  در دوره ریاست جمهوری جورج بوش پسر نیز سند دیگری برای سیاست هسته‌ای آمریکا تدوین شد. ولی این اسناد هیچگاه به صورت کامل منتشر نشد و محتوای کامل آنها از دید مردم و سایر دولت‌های جهان محرمانه باقی ماند. البته خلاصه و فقط بخش‌هایی از آنها در مطبوعات و رسانه ها درج گردید.آخرین سند هم در دوران اوباما که با شعار تغییر برسر کار آمد منتشر گردیده است. معمولا هر یک از اسناد اعلام شده، سیاست هسته ای آمریکا را برای مدت 8 سال تنظیم و مشخص می‌کند.

سیاست هسته‌ای آمریکا در دوره اوباما پس از گذشت حدود یک سال از سخنرانی وی در آوریل سال 2009در شهر پراگ که در آن به خطرات هسته ای قرن 21 اشاره داشت و راه کار جهان عاری از سلاح هسته ای را به منظور غلبه بر این تهدید فزاینده و سهمناک مطرح کرده بود، منتشر گردید. ادبیات این سند نسبت به اسناد قبلی تغییر کرده و محورهایی به آنها اضافه شده است و در مجموع وضعیت بهتری را برای جهان ترسیم می کند. این سند، راهبرد مادر آمریکا و یک سیاست درازمدت نیست بلکه یک سند میان مدت و دوره ای است.این سند شباهت ها و تفاوت هایی با سیاست قبلی هسته‌ای آمریکا دارد و چند هدف را به شرح ذیل به منظور توسعه امنیت آمریکا وجهان به صورت متوازن دنبال می‌کند که عبارتند از[3]:

با تغییر ساکنان کاخ سفید به نظر می رسد این سیاستها با دگرگونیهایی همراه شود.دونالد ترامپ رئیس‌جمهور منتخب آمریکا در توییتر خود نوشت: "آمریکا باید قابلیت‌های هسته‌ای خود را تقویت کند تا آمادگی رویارویی با جهان هسته‌ای را داشته باشد."ترامپ در مناظرات ریاست جمهوری گفت "روسیه در حال گسترش سلاح‌های هسته‌ای است" و افزود: "این کشور سلاح‌ها و قابلیت‌های بسیار جدیدتری از ما دارد." به گزارش یک نهاد ناظر بر بمبهای هسته ای، آمریکا ۷۱۰۰ کلاهک هسته ای دارد در حالیکه این رقم برای روسیه ۷۳۰۰ کلاهک هسته ای است.

آمریکا با بزرگ دانستن فعالیت های هسته ای روسها در پی مشروع جلوه دادن اقدامات میلیتاریستی خود هستند.طبق گفته‌های "جفری لوئیس" مؤسس سازمان "Arms Control Wonk”، با اینکه روسیه اخیراً موشک‌ها و کلاهک‌های خود را ارتقا داده، اما باز هم این نظریه که مسکو قابلیت هسته‌ای برتری دارد "به‌طورقطع نادرست است."این در حالیست که "کینگستون ریف" مدیر انجمن سیاست‌های خلع سلاح هسته‌ای به بیزنس اینسایدر گفت که زرادخانه هسته‌ای آمریکا "بی‌مانند و غیرقابل قیاس" است، و گسترش ذخایر هسته‌ای آمریکا خطر "تشدید رقابت هسته‌ای در جهان و احتمال جنگ" را در پی خواهد داشت.[4]

سخنان نیکی‌ هیلی نماینده آمریکا در سازمان ملل درباره ناکارامد بودن پیمان منع سلاح‌‌های هسته‌ای و خلع سلاح قدرت‌‌های صاحب سلاح ‌های هسته‌ای،حاکی از تمایل به چرخشی جدی در نگاه آمریکا به رژیم خلع سلاح است.این سیاست در ناتو هم دنبال شده است و  پیمان دفاعی آمریکای شمالی که 29 کشور عضو آن هستند، با پیمان منع سلاح‌‌های هسته‌ای مخالفت کرد.ناتو با سلب حق تصمیم گیری مستقل کشورهای عضو در خصوص پیوستن و یا رد پیمان مطرح شده از سوی سازمان ملل در خصوص نابودی سلاح های هسته ای، حاکمیت پارلمان های کشورها را نقض کرد.ناتو اعلام کرد که «ما از شرکای مان و تمامی کشورها می خواهیم ضمن حمایت از پیمان به طور جدی درباره مفاد آن فکر کنند. (یعنی این که ما از این کشورها می خواهیم که این پیمان را امضا نکنند.)ناتو خاطر نشان کرد که هدف بنیادین از در اختیار داشتن توان هسته ای ناتو حفظ صلح و بی میل کردن کشورها به اقدامات تهاجمی است و مادامی که سلاح‌های هسته‌ای وجود داشته باشند، ناتو یک ائتلاف هسته‌ای باقی خواهد ماند. البته این ائتلاف بر تعهد خود برای اجرای پیمان منع گسترش سلاح های هسته‌ای تاکید کرد. اما بمب های هسته ای بی 61 آمریکا که در پنج کشور غیرهسته ای ایتالیا، آلمان، هلند، بلژیک و ترکیه مستقر شده اند، با این گفته ناتو در تضاد است.علاوه بر این، بمب های نسل جدید بی 61  که قرار است از سال 2020 جایگزین بمب های بی 61 شوند، در مراحل پایانی ساخت و تولید قرار دارند و بر خلاف بمب های بی 61  می توان بمب های نسل جدید را با بمب افکن های غول پیکر و هواپیما حمل کرد.بودجه سلاح های هسته ای آمریکا در سال 2018 نسبت به سال جاری 15 درصد افزایش یافته است. [5]

همچنین گفته می­ شود دولت واشنگتن دنبال ساخت کلاهک ­های هسته ای است که قابلیت انهدام اهداف کوچکتر را دارند تا به این ترتیب، استفاده از تجهیزات اتمی را به امری متداول در ارتش آمریکا تبدیل کند. به نوشته پولیتیکو، دولت دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا به دنبال تسلیحات اتمی کوچک و تاکتیکی تر است که ظاهرا از قابلیت تخریب کمتری نسبت به انواع قدیمی تر بمب­ های هسته ای برخوردار هستند اما کاربردی تر بوده و استفاده از این نوع بمب را به امری متداول تبدیل می کنند. توسل به چنین تسلیحاتی که قابلیت حمل از طریق هواپیما، موشک یا حتی نیروهای ویژه را دارند، به منزله عقب نشینی از رویکرد دولت قبلی واشنگتن است که خواستار اعمال محدودیت بیشتر بر تسلیحات اتمی و ممنوعیت استفاده از هر نوع سلاح هسته ای جدید بود. در همین راستا، کمیته ای ویژه در حال بررسی گزینه های مختلف برای افزودن بمب های مدرن تر به زرادخانه اتمی آمریکا است.این کلاهک های مینیاتوری قابلیت انهدام اهداف کوچکتر را دارند و استفاده از بمب­های هسته ای را به امری متداول در ارتش آمریکا تبدیل می کنند. [6]

ضرورت نابودی تسلیحات شیمیایی

آمریکا و روسیه موافقت کرده‌اند باقی‌مانده سلاح‌های شیمیایی خود را که متعلق به دوران جنگ سرد هستند، منهدم کنند. بر مبنای اطلاعات منتشرشده توسط "سازمان منع سلاح‌های شیمیایی" دولت روسیه باید انهدام این سلاح‌ها را تا سال ۲۰۲۰ و آمریکا تا سال ۲۰۳۰ به پایان رساند.کنوانسیون بین‌المللی منع جنگ‌افزارهای شیمیایی در سال ۱۹۹۳ منع سلاح‌های شیمیایی را تصویب کرد و قرار شد موازین این کنوانسیون از سال ۱۹۹۷ اجرایی شود. برمبنای این کنوانسیون هرگونه توسعه، ساخت و تملک سلاح‌های شیمیایی و دادن آنها به کشوری دیگر ممنوع است.اخیرا روسیه سلاحهای شیمیایی خود را نابود کرده و ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه با انتقاد از پایبند نبودن واشنگتن به تعهد نابودی ذخایر تسلیحات شیمیایی، گفت: بر خلاف آمریکا، روسیه آخرین مانده جنگ افزارهای شیمیایی را از بین برده است. میخاییل بابیچ رئیس کمیسیون نابودی سلاح های شیمیایی روسیه در ارتباط مستقیم تصویری با کرملین، نابودی کامل زرادخانه شیمیایی این کشور را اعلام کرد.دفتر مطبوعاتی کاخ کرملین اعلام کرد: در این کنفرانس ویدیویی چند مقام ارشد از جمله دنیس مانتوروف وزیر صنایع و بازرگانی روسیه و حمیدعلی رائو معاون فنی دبیرکل سازمان منع سلاح های شیمیایی نیز شرکت داشتند. پوتین رئیس جمهوری روسیه با بیان اینکه امروز مناسبتی تاریخی است؛ افزود: حجم بسیار بزرگی از مهمات شیمیایی از دوره شوروی سابق به ارث رسیده بود که به گفته کارشناسان، با آن می شد چند بار تمامی موجودات زنده کره زمین را نابود کرد.پوتین گفت: این گام بزرگ برای متوازن کردن و امنیت بخشیدن به جهان امروز است. امیدواریم نابودی زرادخانه سلاح های شیمیایی روسیه، الگویی برای دیگر کشورها باشد.رئیس جمهوری روسیه در ادامه با بیان اینکه آمریکا و روسیه بزرگترین زرادخانه سلاح های شیمیایی را داشتند، اظهار کرد: متاسفانه واشنگتن از نابودی ذخایر تسلیحات شیمیایی خود شانه خالی می کند. وی افزود: آمریکا سه بار به بهانه کمبود منابع مالی، نابودی سلاح های شیمیایی را به تعویق انداخت که این استدلال عجیب می نماید، اما باز هم بردباری می کنیم.رییس جمهوری روسیه همچنین تصریح کرد که مسکو نه تنها به تعهدهای خود عمل کرد، بلکه در نابودی سلاح های شیمیایی سوریه هم نقش کلیدی داشت.پس از فروپاشی شوروی در سال 1991 و تشکیل روسیه نو، 40 هزار تن جنگ افزار شیمیایی به این کشور رسید که بزرگ ترین زرادخانه این جنگ افزارها بود، ولی مسکو متعهد شد کامل نابود کند.[7]

اما دولت آمریکا در واکنش به سخنان اخیر رئیس جمهوری روسیه درباره عدم پایبندی این کشور به تعهداتش برای نابودی سلاح‌های شیمیایی اعلام کرد، واشنگتن قصد دارد تسلیحات شیمیایی خود را تا پایان سال 2023 به طور کامل امحا کند. وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد، هنوز به تصمیم خود برای امحای کامل زرادخانه اعلام شده توسط این کشور از تسلیحات شیمیایی تا سال 2023 پایبند است. این وزارتخانه به این مسئله اشاره کرد که دولت آمریکا امحای باقیمانده تسلیحات شیمیایی خود را در انبارهای پوابلو در ایالت کلرادو و ریچموند، در ایالت کنتاکی ادامه می‌دهد. [8]

 نتیجه گیری

در آغاز قرن بیست و یکم تکثیر تکنولوژی سلاح‌های هسته‌ای به یکی از اصلی ترین تهدیدات علیه بشریت تبدیل شده است. وضعیت بین‌المللی به گونه‌ای پیش رفته که تعداد بیشتری از کشورها قادر به تولید و تکثیر سلاح‌های کشتارجمعی هستند. اهمیت یافتن نقش بازیگران غیررسمی بین‌المللی هم در عصر جهانی‌سازی بر مخاطرات دنیای امروز افزوده و نگرانی از استفاده از تسلیحات کشتار جمعی از سوی گروه‌های تروریستی افزایش یافته است. استفاده از سلاح‌های هسته‌ای توسط تروریست‌ها نه تنها می‌تواند منجر به فاجعه انسانی خواهد شد بلکه این ظرفیت را دارد تا جهان را به سمت یک جنگ هسته ای تمام عیار سوق دهد که می تواند نتایج کابوس واری داشته باشد.تحولات ماه­های اخیر شبه جزیره کره نیز نشان داد نمایش قدرت مبتنی بر توانمندی هسته ای همچنان مورد توجه سیاستمداران است و هم کره شمالی و هم آمریکا یکدیگر را به حمله ای هسته ای تهدید می کنند.به نظر می رسد علیرغم مخالفت دولت آمریکا در تولید و تکثیر سلاح‌های هسته‌ای قابل اعتمادترین راه تقویت رژیم‌های بین‌المللی در این خصوص است. رژیمی که ضمن مقابله با دستیابی دیگر کشورهای جهان به سلاح‌های هسته‌ای از این قابلیت برخوردارباشد کشورهای دارای تسلیحات هسته‌ای را خلع سلاح کند. شواهد نشان می‌دهد تلاش کشورهای جهان برای نابودی تسلیحات شیمیایی موفقیت آمیز بوده و اجماعی بین‌المللی در این خصوص شکل گرفته است. نابودی کلیه سلاح‌های شیمیایی در روسیه گام بلندی در ایجاد صلح و ثبات بین‌المللی بود و حالا جامعه بین المللی خواهان اقدام مشابه از سوی واشنگتن است.با این حال چشم انداز خلع سلاح هسته ای از سوی کشورهای دارنده اینگونه سلاح‌ها امیدبخش نیست و اینگونه سلاح‌ها قابلیت استراتژیک خود را برای بازدارندگی همچنان حفظ کرده اند. پروفسور «متیو بان» مشاور وزارت انرژی آمریکا معتقد است قدرت‌های اتمی علاقه‌ای به خلع سلاح هسته‌ای ندارند. وی معتقد است قرارداد « منع گسترش تسلیحات هسته‌ای» بیان کننده امید اکثر کشورهای جهان برای ایجاد جهانی عاری از تسلیحات هسته ای است. اما 9 کشوری که واقعا دارای تسلیحات هسته ای هستند بر این باورند که در حال حاضر وجود تسلیحات هسته ای برای امنیت آنها مهم بوده، به همین علت هیچ یک از آنها در مذاکرات پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای شرکت نکردند. [9]

با این حال تلاش‌ها پایان نمی‌پذیرند و کشورهای بیشتری در جهان به دنبال کاهش و محدودسازی سلاح‌های راهبردی تهاجمی هستند. امروزه جهان ضرورت حیاتی حرکت بسوی جلو در مسیر خلع سلاح هسته‌ای را احساس کرده است و به دنبال سازوکارهایی است تا تهدیدات سلاحهای هسته‌ای را به حداقل کاهش دهد.

 پژوهش خبری // پژوهشگر: علی ظریف

--------------------------------------------------

[1] ـ (رضاپور،محمودرضا، رژیم های خلع سلاح و کنترل تسلیحات در نظریه های روابط بین الملل، ره آورد سیاسی زمستان 1388 و بهار 1389،شماره 26 و 27)

 [2] ـ دانشنامه ویکی‌پدیا

[3] ـ  علایی،حسین،سایت مرکز بین المللی مطالعات صلح،8/ 5/ 89

[4] ـ  پایگاه اطلاع رسانی روز پلاس، 5/ 10/ 95

[5] ـ  (پارس تودی،7/7/ 96)

[6] ـ (خبرگزاری مهر19 /6/ 96)

 [7] ـ (سایت العالم 5 /7/ 96)

[8] ـ  (اسپوتنیک،6 /7/ 96)

 [9] ـ  (خبرگزاری تسنیم،7/ 5/ 96)