جنگ يمن به شدت بر اوضاع اقتصادي عربستان تاثير گذاشته است

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا و سيما ، جمال خاشقجي در گفتگو با شبکه تلويزيوني الجزيره عربي گفت: سال 2017 به عنوان سالي که چهره عربستان را تغيير داد در تاريخ ثبت خواهد شد. چنانچه سال 1973 ميلادي لحظه تاريخي مهمي براي عربستان بود و در پي جنگ معروف اکتبر، قيمت نفت بالا رفت و درآمد عربستان چند برابر شد و چهره عربستان را کاملاً تغيير داد.

همچنين سال 1979 نيز يک نقطه عطف تاريخي براي عربستان بود، چرا که عربستان در اين سال به وهابيتش و تندروي هايش بازگشت و اختياراتي گسترده به علما داد. و حال در سال 2017 اوضاع نسبت به گذشته کاملاً تغيير کرد. هنوز زودهنگام است که راجع به تحولاتي که در اين سال رخ داد سخن بگوييم اما مسلماً عربستان در زمينه هاي مختلف تغييرات بسيار گسترده اي را شاهد خواهد بود. من اين تغييرات را در سه مساله بيان مي کنم.

مساله نخست راجع به خاندان حاکم بر عربستان و رابطه اين خاندان با پادشاه و رابطه اش با ملت است. هم اکنون محمد بن سلمان اين روابط را کاملاً تغيير داده است اما هيچکس نمي تواند بگويد که اين روابط چه تغييري نسبت به گذشته خواهد داشت اما همگان مي دانند که روابط جديد با روابط گذشته کاملاً متفاوت خواهد بود.

مساله دوم مساله نهاد ديني است. کاملاً زير پاي نهاد ديني خالي شده است، اما مساله رابطه دولت با اسلام ميانه رو مشخص نشده است و معلوم نيست که دولت چه اسلام ميانه رويي را مد نظر دارد اما به هر حال دولت براي مشروعيت حکومت خود نيازمند اسلام است.

مساله سوم مساله فساد در کشور است. فساد طي سال هاي گذشته سعودي را نابود کرده است و اساساً کارهاي کشور بر اساس همين فساد انجام مي شود و بر شاهزادگان و تجار اثر گذاشته است و بايد اين فساد را کاملاً از بين برد. معلوم نيست که اين فساد کي پايان مي يابد و مشخص نيست که دولت سعودي با چه فسادي مبارزه خواهد کرد و چه نوع فسادي از مصون برخورد خواهد بود.
به طور خلاصه بايد بگويم که ما در نقطه عطف تاريخي مهم قرار داريم و بايد منتظر آينده باشيم.

شوراي همکاري خليج فارس در اتاق سي سي يو 

خاشقجي گفت: بر عکس دهه هشتاد و نود ميلادي قرن گذشته که تحرکات و رويدادهاي در عربستان بسيار کند بايد و انگار که هيچ رويداد مهمي در اين کشور رخ نمي داد، هم اکنون اوضاع تغيير کرده است به گونه اي که هيچ روزي نيست که ما شاهد يک رويداد يا تحول مهم در عربستان هستيم. اين اوضاع در حال شکل گيري است و هنوز چهره مشخصي از آن پديدار نشده است. شما ببينيد شاهزاده محمد بن سلمان ده ها باب و پنجره را بر روي عربستان گشوده است و ده ها تن را تغيير داده است اما هنوز مشخص نيست که براي اين کارها طرحي روشن وجود داشته باشد. عربستان در حال زايمان و شکل گيري مجدد قرار دارد. و اين شکل گيري يک شکل گيري تاريخي است.

سياست خارجي عربستان زمينه آسان تري براي ايجاد تغييرات محسوب مي شود. سياست خارجي بر مبناي پيروزي و شکست بنا مي شود و چنانچه در يک سياست مشخص شکست بخورد بايد آن سياست را تغيير دهد. مثلاً ما اگر يمن را به عنوان نمونه مورد توجه قرار دهيم مي بينيم که به حاشيه راندن و بازي ندادن به حزب اصلاح يمن از همان آغاز کار يک اشتباه بود. من و ديگران نيز از همان آغاز جنگ يمن، به اين موضوع اشاره کرديم، اما رسانه هاي سعودي و مسئولان سعودي با اين نظر مخالف بودند و حزب اصلاح را متهم به خيانت مي کردند و مي گفتند که حزب اصلاح صنعا را فروخته است و متاسفانه بسياري از اين قبيل اتهام هاي نادرست را به حزب اصلاح وارد مي کردند. اما همين چند هفته پيش عربستاني ها بار ديگر حزب اصلاح را به آغوش پذيرفتند. آيا اين تحول محسوب مي شود؟ آيا مي توان از اين اقدام استنباط کرد که سعودي آماده است تا در خصوص موضعش درباره حزب اصلاح، اسلام سياسي و بهار عربي تجديد نظر کند؟

من معتقدم که آن چيزي که محمد بن سلمان را واداشت درباره حزب اصلاح تغيير موضع دهد اين بود که وي به اين امر نياز داشت نه اينکه سياست جديدي داشته باشد. شکست در سياست سابق و محقق نشدن خواست سعودي در سياست سابق، باعث شد که آنها سياست خود را تغيير دهند و خود را پايبند به سياست اشتباه گذشته نکنند. من تجديد نظر عربستان درباره اسلام سياسي را به عنوان مثال بيان کردم و ما مي توانيم اين مساله را به موارد ديگر همچون مساله فلسطين، مساله روابط ميان کشورهاي حوزه خليج فارس، رابطه سعودي با ترکيه و رابطه سعودي با پاکستان نيز تعميم دهيم و عربستان مي تواند در سياست هاي خود در قبال همه اين موضوعات تجديد نظر کند.
در موارد بسياري سياست هاي عربستان تغييري نکرده است. سياست عربستان در قبال بهار عربي تغيير نکرده است. سياست عربستان در قبال ترکيه نيز بسيار عجيب است. در حالي که بينعالي يلديريم نخست وزير ترکيه امروز و فردا به عربستان خواهد آمد روزنامه هاي عربستان به صورت عجيب و بي سابقه اي ترکيه را مورد حمله قرار مي دهند.
همچنين بحراني که ميان عربستان و قطر به وجود آمده است در چارچوب اختلاف ميان عربستان و قطر باقي نمانده است و به کويت و عمان نيز کشيده شده است و روابط عربستان با کويت و عمان به شدت سرد است.
شوراي همکاري خليج فارس تقريباً از بين رفته و در اتاق سي سي يو قرار دارد.

شکست سياستهاي سعوديها در قبال حزب الله لبنان
سياست سعودي در مورد لبنان که ديگر چيزي براي گفتن باقي نگذاشت. مقامات سعودي به دنبال اجراي طرح قطع دست حزب الله در لبنان بودند و همگان در روزهايي که سعد الحريري در رياض بود نفس شان را حبس کرده بودند و احساس مي کردند که جنگي رخ خواهد داد اما هيچ اتفاقي نيفتاد و همه چيز به سر جاي اولش بازگشت. تمام اين ها مي طلبد که کارشناسان راهبردي اي که اطراف محمد بن سلمان را گرفته اند نقشه منطقه را در پيش روي خود بگذارند و ارزيابي مجددي از سياست هاي سعودي داشته باشند، زيرا منطقه به سعودي نياز دارد و سعودي نيز به پيرامون خود احتياج دارد. از اين رو بايد با يک بازنگري سياست هايي را در پيش بگيريم که به نفع ما باشد. ما بايد نسبت به همه آن سياست هايي که ما را به نتيجه نرسانده اند تجديد نظر کنيم.

جنگ يمن موجب بدنامي بين المللي عربستان شده است

خاشقجي درباره تاثير جنگ يمن بر اوضاع امنيتي و اقتصادي عربستان گفت: جنگ يمن به شدت بر اوضاع اقتصادي عربستان تاثير گذاشته است. هيچ کس نمي داند که اين جنگ چه هزينه گزافي بر عربستان تحميل مي کند. هزينه جنگ يمن يادآور هزينه هاي گزافي است که جنگ عراق بر آمريکا تحميل کرد و چندين هزار ميليارد دلار هزينه به آمريکا تحميل کرد. تصور نمي کنم که عربستان بتواند از پس چنين هزينه هايي بر بيايد اما مسلماً جنگ يمن چند ميليارد دلار هزينه روي دست عربستان گذاشته است.
مساله ديگر اين است که جنگ يمن موجب بدنامي بين المللي عربستان شده است. عربستان هم اکنون به لحاظ بين المللي در تنگنا قرار دارد. موشک هاي انصارالله هم اکنون تهديد کننده و بسيار نگران کننده اند. اين امور مي طلبد که عربستان در مساله تجديد نظر کند اما در وضعيت کنوني عربستان نمي تواند سيطره انصارالله بر يمن را بپذيرد .