روز گار سخت سیستان

خشکسالی حدود دو دهه درشمال سیستان و بلوچستان که امسال شدت آن محسوس تر است کشاورزی، آب، هوا، اشتغال، بهداشت و سایر بخش های زندگی مردم رنج دیده این دیار را بشدت تحت تاثیر قرار داده است.

خشکیدن خوشه های طلایی سیستان

منطقه سیستان پنج شهرستان زابل، هیرمند، زهک، نیمروز و هامون را دربر می گیرد

عمده فعالیت اقتصادی و معیشتی مردم این منطقه بر کشاورزی اُستوار است که وابستگی کامل  به منابع آب رودخانه خارجی هیرمند سبب شده تا در این دو دهه  گرفتار خشکسالی ناشی از قطع آب این رودخانه شوند و وضعیت اقتصادی و معیشتی این مردم مرزنشین به حد بحرانی برسد.

گندمزارهای دشت وسیع سیستان با محصول مرغوب ، روزگارانی نام انبار غله ایران به این منطقه داده بود اما اکنون پس از حدود 20 سال خشکسالی رنگ و بوی زراعت در این منطقه از بین رفته است.

به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان : متوسط سطح زیرکشت منطقه سیستان در سالیان گذشته  160 هزارهکتاربوده که در مدت دو دهه خشکسالی ، اکنون به کمتر از 50 هزار هکتار تقلیل یافته است.

پیری می گوید : امسال 27 هزار و 500 هکتار از این  50 هزار هکتار سطح زیر کشت  به گندم اختصاص داده شد،  اما به علت خشکسالی شدید و بی سابقه، هیچ برداشت محصولی نداشتیم و تمامی  مزارع دچار خسارت شدند.

مجتبی پیری می گوید: خشکسالی سال زراعی 96-97  بیش از  700 میلیارد تومان خسارت به فعالان بخش کشاورزی منطقه سیستان وارد کرده است.

وی با بیان اینکه خشکسالی در این منطقه،  کاهش شدید تولیدات دامی و شیلات را نیز دربر داشته است ادامه داد: امسال  با نیامدن آب از رودخانه هیرمند ، شاهد وضعیت سخت و شکننده برای مردم سیستان هستیم.

اربابی یکی از کشاورزان زابل هم می گوید : اواخر پاییز آب از چاه نیمه ها رهاسازی و مردم اقدام به آبیاری و کشت گندم کردند به امید اینکه مراحل بعدی رها سازی آب انجام می شود.

وی افزود : نیامدن اب به رودخانه هیرمند و رها نشدن آب از چاه نیمه ها ، باعث شد محصولات کشت شده ما  که چند سانتی رشد کرده بود هم خشک شود.

این کشاورز می گوید  با توجه به آبیاری نشدن مزارع در مرحله  بعدی ، علوفه سبز شده شوری و نمک زمین را جذب کرده و شور و تلخ شدند ، بطوریکه حتی برای استفاده دام ها نیز مفید نبودند .

خشکسالی، وضعیت معیشتی مردم سیستان را درحد بحرانی قرارداده است

هر چند که در برخی نقاط دیگر از کشورمان نیز اثرات خشکسالی دیده می شود اما این استمرار بحران خشکسالی ، در این خطه از جنوب شرق کشور ،  سیستان و بلوچستان را به عنوان کم بارش ترین استان کشور، در وضع بحرانی قرار داده است و سبب شده تا در ماههای اخیر جلسات مرتبط به آب  در استان و کشور نمود بیشتری داشته باشد.

مجبی استاندار سیستان و بلوچستان اخیرا در یکی از همین جلسات گفته: همه ساله حجم زیادی آب در سیستان و بلوچستان تبخیر می شود که باید با اجرای طرح های علمی از هدر رفت این میزان آب جلوگیری کرد.

نمایندگان مردم سیستان و بلوچستان در مجلس نیز اظهارات متعددی چه در مجلس و چه در مصاحبه های خود در زمینه مشکلات ناشی از خشکسالی در سیستان و بلوچستان داشته اند اما باید دید نتیجه چه خواهد شد.

احمدعلی کیخا نماینده مردم شهرستان های زابل، زهک، هیرمند، هامون و نیمروز در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه  براساس آمار اعلام شده امسال بدترین سال آبی کشور در 50 سال گذشته است گفت:  برای عبور از این مشکل نیازمند مدیریت مصرف در آب هستیم.

کیخا اظهار داشت: در طول سال زراعی امسال تنها سه میلیون متر مکعب آب وارد رودخانه هیرمند شده در حالی که بر اساس معاهده باید 826 میلیون متر مکعب وارد منطقه سیستان می شد.

وی افزود: تا کنون هشدارهای بسیار زیادی در رابطه با خشکسالی در منطقه سیستان به رئیس جمهوری، معاون اول رئیس جمهوری، وزیر کشور، وزرای نیرو و جهاد کشاورزی  داده شده است تا در این زمینه اقدام عملی و فوری انجام شود.

همچنین به ‌گفته دهمرده ‌نماینده مردم زابل، زهک و هیرمند در مجلس شورای اسلامی : عمده فعالیت اقتصادی و معیشتی مردم سیستان برمبنای فعالیت‌های کشاورزی است که وابستگی 100 درصد منابع آب این دشت به رودخانه هیرمند و استمرار بیش از دو دهه خشکسالی سبب شده که وضعیت معیشتی مردم مرزنشین درحد بسیاربحرانی و سختی قرارگیرد و پیوسته شاهد مهاجرت جمعیت به سایر نقاط کشور هستیم.

‌حبیب الله دهمرده می گوید: باید با توزیع ارزاق و تأمین علوفه دام‌ها از کوچ مردم سیستان جلوگیری کرد و در میان و بلند‌مدت از ظرفیت‌های مهم منطقه از جمله ظرفیت مرز و گردشگری استفاده لازم را برد.

نماینده مردم سیستان در مجلس ‌گفته: دولت موظف است زیرساخت‌های موجود در منطقه را هر چه سریع تر فراهم کند و حق آبه هیرمند هم با جدیت دنبال شود.

وی با تاکید بر اینکه باید از تبخیر آب چاه نیمه‌ها که سالیانه 300 میلیون مترمکعب معادل تأمین 10 سال آب در منطقه است ، جلوگیری شود بیان کرد: یکی دیگر از ظرفیت‌ها، استفاده از آب دریای چابهار و انتقال آن به شهرهای استان به ویژه سیستان است.

با روند کنونی در صورت نیاندیشیدن چاره ای برای رفع خشکسالی و پیگیری حق آبه بزودی شاهد فجایع دیگری از جمله خالی شدن این منطقه از سکونت خواهیم بود ، برای مردم سخت کوش و مقاوم این منطقه  و رنج دیده از خشکسالی ، بیش از هر چیز نتایج چنین جلساتی  ، مهم است و انتظار دارند تا مسئولان فکری برای کاهش آلامشان داشته باشند.

ورود آب به این تالاب سبب سرسبزی منطقه و جلوگیری از حرکت شن های روان و گردوغبار و رونق کسب و کار و رشد شاخص های بهداشتی می شود.