افغانستان، ادامه رقابت های انگلیس و امریکا

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما ،وزیر امور خارجه آمریکا، زلمی خلیل زاد سفیر پیشین این کشور در افغانستان را به عنوان نماینده ویژه خود در امور افغانستان معرفی کرد.پمپئو اعلام کرد با حضور خلیل زاد وزارت امور خارجه آمریکا نقش فعالتری در تحئولات افغانستان ایفا خواهد کرد .این موضوع با توجه به اینکه افغانستان در حال و هوای برگزاری انتخابات مجلس ملی و شوراهای ولایتی است مهم تلقی می شود .به عبارت دیگر وزارت امور خارجه آمریکا با تقویت موقعیت مهره های خود در افغانستان درصدد به پیروزی رساندن هوادران واشنگتن در انتخابات آتی افغانستان است .

چالش هاي ميلر
در این حال ژنرال اسکات میلر، نهمین فرمانده نظامی آمریکایی است که به عنوان فرمانده نیروهای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ناتو در افغانستان کار خود را آغاز کرد .وی در دیدار با محمد اشرف غنی رئیس جمهوری و عبدا... عبدا... رئیس اجرایی دولت وحدت ملی افغانستان متعهد شد برای تامین امنیت مردم افغانستان تمام تلاش خود را به کار بگیرد .
انتخاب اسکات میلر از آن جهت برای آمریکا مهم است که وی از جمله فرماندهان طرفدار حضور بلند مدت این کشور در افغانستان است .وی سابقه حضور در جنگهای آمریکا در افغانستان و همچنین عراق ،سومالی و بوسنی را دارد .میلر در سالهای 2013 و 2014 به عنوان رئیس واحد عملیات ویژه در افغانستان فعالیت کرده است .
اگر چه تغییر فرمانده ناتو در افغانستان می تواند رویه ای معمول درباره عزل و نصب فرماندهان نظامی آمریکا از سوی دونالد ترامپ رئیس جمهوری این کشور باشد اما محافل سیاسی و نظامی در منطقه ،تغییر ژنرال نیکلسون به عنوان فرماندهی قبلی ناتو در افغانستان و انتصاب اسکات میلر را در راستای تکمیل کادر جدید واشنگتن در امور افغانستان تلقی می کنند .تغییر سیاستهای واشنگتن در دوره ترامپ در قبال افغانستان و تلاش برای تجاری سازی جنگ این کشور باعث شده است.
کاخ سفید با تغییر مهره های خود در افغانستان ضمن تقویت موقعیت نمایندگان طرفدارش، در پیشبرد سیاستهای دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا در افغانستان و همچنین در رقابت با انگلیس و چین در عرصه سیاسی افغانستان دست پیش را داشته باشد .
علاوه بر اسکات میلر فرمانده نظامی آمریکا و طرفدار سیاستهای ترامپ در افغانستان انتخاب حمدا... محب سفیرافغانستان در آمریکا به عنوان مشاور جدید امنیت ملی افغانستان به همراه تعیین زلمی خلیل زاد به عنوان نماینده ویژه دولت امریکا در امور افغانستان سه مهره اساسی واشنگتن برای پیشبرد اهداف کاخ سفید در افغانستان محسوب می شوند.
سفر اخیر زلمی خلیل زاد به کابل و دیدار با گلبدین حکمتیار رهبرحزب اسلامی افغانستان به خوبی نشان می دهد که آمریکا در آستانه برگزاری انتخابات مجلس ملی و شوراهای ولایتی افغانستان برنامه ای سازمان یافته برای تحکیم موقعیت خود در ساختارهای سیاسی و امنیتی افغانستان دارد .در این حال انگلیس نیز که از سال 2001 بعد از حمله آمریکا به افغانستان و اشغال این کشور با حدود یک هزار نیروی نظامی حضوری فعال در افغانستان داشته است اکنون به عنوان قدرت رقیب در برابر آمریکا قرار دارد .سفر اخیر ویلیام سون وزیر دفاع انگلیس به کابل و دیدار با حمدا... محب مشاور جدید امنیت ملی افغانستان نشان می دهد که دولت لندن نگران تغییر مهره های طرفدار انگلیس درکابل و تقویت مهره های سیاسی امنیتی آمریکا است .
چرا که گفته می شود حنیف اتمر مشاور قبلی امنیت ملی افغانستان که به خاطر اختلاف با محمد اشرف غنی رئیس جمهوری این کشور استعفا کرد رابطه بسیار نزدیکی با انگلیس و سفارت این کشور در کابل داشت .به همین دلیل لندن فشارها بر اتمر برای استعفا را حرکتی سازمان یافته برای تضعیف موقعیت انگلیس در ساختارهای سیاسی و امنیتی افغانستان تلقی می کند .

شاخص هاي استراتژي انگليس
انگلیس از چند جهت درصدد است در رقابت با آمریکا موقعیت خود را در افغانستان تحکیم بخشد

1-اگر خروج انگلیس از اتحادیه اروپا "برگزیت " قطعی شود دولت لندن از هم اکنون درصدد تقویت موقعیت خود در مناطق مختلف جهان به عنوان یک قدرت تاثیر گذار است. برگزاری رزمایش با ژاپن در شرق آسیا و تلاش برای ایجاد پایگاه نظامی در بحرین و نگرانی برای از دست دادن نفوذش در افغانستان در همین راستا قابل توجه است .

2-انگلیس که روزگاری استعمارگر افغانستان بود عقب ماندن از آمریکا در آن کشور را شکست بزرگ منطقه ای برای خود می داند .زیرا آشنایی دولت لندن به ویژگیها و فرهنگ قومی افغانستان بسیار زیاد است و آمریکایی ها در برابر تجربه حضور انگلیس در افغانستان نا آشنا و مبتدی تلقی می شوند.

3-گفته می شود انگلیس به رغم حضور دو دهه نظامیش در افغانستان فاقد پایگاه نظامی در این کشور است و می کوشد برای تثبیت موقعیت خود در افغانستان حضور نظامیش را در آن کشور ازطریق ایجاد پایگاهای نظامی تثبیت کند .

4-دولت انگلیس درصدد تسلط برمنابع معدنی افغانستان است که بیش از سه هزار میلیارد دلار ارزش آن تخمین زده می شود .بعد از سال 2001 نظامیان انگلیسی در ولایت هلمند در افغانستان مستقر شدند .منطقه موسی قلعه در این ولایت دارای معادن بکر و ارزشمندی از جمله اورانیوم است .ارتش انگلیس براساس قراردادی که با طالبان امضا کرد ضمن به رسمیت شناختن این گروه در افغانستان برای نیروهای نظامی خود حاشیه امنیت ایجاد کرد و طالبان نيز متعهد شد به نیروهای نظامی انگلیس مستقر در افغانستان حمله نکند .

5-گروه طالبان افغانستان ساخته و طراحی شده دولت لندن با همکاری اسلام آباد و برخی کشورهای عربی منطقه است .از اینرو برای دولت انگلیس تحقیر آمیز است که آمریکا با طالبان وارد گفتگو شود و انگلیس در حاشیه قرار بگیرد .

6-مساله تولید و قاچاق مواد مخدر در آن کشور است .سالانه میلیارد ها دلار عایدی سوداگران مرگ از تولید و قاچاق مواد مخدر در افغانستان است .یکی از راه کارها و منابع تامین مالی انگلیس و حتی آمریکا در افغانستان مشارکت در تولید و قاچاق مواد مخدر در این کشور است . به همین دلیل به رغم آنکه گفته می شود کشتزارهای خشخاش در افغانستان در نزدیکی پایگاههای ناتو و آمریکا و انگلیس در افغانستان قرار دارند اما تلاشی از سوی نیروهای خارجی برای ممانعت از کشت خشخاش در افغانستان صورت نمی گیرد.
براساس توافق کنفرانس سیاسی " بن " آلمان که بعد از سقوط رژیم طالبان در سال 2001تشکیل شد مسئولیت مقابله با تولید و قاچاق مواد مخدر در افغانستان بر عهده انگلیس گذاشته شد. اما در عمل نه تنها ارتش انگلیس برای مقابله با سوداگران مرگ اقدامی صورت نداد بلکه نیروهای غربی از جمله انگلیس در ترانزیت مواد مخدر با استفاده از فرودگاهها مشارکت داشته اند.
در حالی که بعد از حدود دو دهه حضور نظامی کشورهای غربی از جمله انگلیس در افغانستان ،قوای سه گانه نظامی این کشور از جمله نیروی هوایی فاقد تجهیزات لازم است. وزیر دفاع انگلیس در دیدار با حمدا... محب مشاور امنیت ملی افغانستان وعده داد دولت لندن برای تجهیز و تقويت نیروی هوایی افغانستان کمک کند .این نشان می دهد که انگلیس درصدد است با جلب نظر مقامات امنیتی و نظامی افغانستان و دادن وعده هایی که عملی شدن انها بسیار بعید به نظر می رسد نفوذ خود را در ساختارهای سیاسی و نظامی افغانستان حفظ و افزایش دهد .این موضوع با توجه به اینکه دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا با اتخاذ سیاست حمایتی از اقتصاد این کشور هر گونه عرصه همکاری از جمله با انگیس را نیز در افغانستان محدود و مسدود کرده است. اين واقعيت برای دولت انگلیس مهم است، زیرا لندن را ناگزیر کرده برای تقویت حضور نظامیش در افغانستان با ترفندهای مختلف تلاش کند و از گردونه رقابت با واشنگتن و حتی چین در افغانستان عقب نماند.
با توجه به اینکه گفته می شود برخی از مقامات دولت افغانستان تحصیل کرده انگلیس هستند این کشور را به تقویت نفوذش در افغانستان امیدوار کرده است
در هر حال مهمترین چالش مشترکی که باعث می شود آمریکا و انگلیس در افغانستان با هم همکاری کنند نگرانی از توسعه نفوذ روسیه و چین است. تمایل مسکو برای همکاری با طالبان و ارسال سلاح برای این گروه باعث شده است تا واشنگتن و لندن در کنار هم سیاست واحد امنیتی را در افغانستان پی گیری نمایند اما در بخشهای دیگر مانند مهره سازی در راس حاکمیت و قوای سه گانه همچنان مورد رقابت و اختلاف انگلیس و آمریکا در افغانستان است .

جمع بندي
به نظر می رسد در این رقابت فعلا انگلیس از آمریکا عقب است اما این به معنای پایان رقابتهای آمریکا و انگلیس برای تقویت حضورشان در ساختارهای سیاسی و امنیتی افغانستان نیست. زیرا در آستانه برگزاری انتخابات مجلس ملی و شوراهای ولایتی افغانستان گروههای مختلف قومی و مذهبی در افغانستان در حال ائتلاف سازی و یارگیری های سیاسی هستند .
ائتلاف بزرگ ملی افغانستان که حامد کرزای رئیس جمهوری افغانستان و بسیاری دیگر از سران حزبی قومی و مذهبی از آن حمایت می کنند از جمله این ائتلافها است .از آنجا که وزيران کشور و دفاع افغانستان که در پی استعفای حنیف اتمر آنها نیز استعفا دادند اما پذیرفته نشد پیشتربه همراه اتمر با کرزای همکاری داشته اند و اکنون در صورت پیوستن حنیف اتمر به همکاری با رئیس جمهوری قبلی افغانستان می تواند پلی برای نفوذ انگلیس در ائتلاف های انتخاباتی شود .هر چند آمریکا نیز با توسعه همکاری با محمد اشرف غنی رئیس جمهوری ؛ گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی، مثلثی را تشکیل داده است که زیر بنای آن تقویت موقعیت پشتونها در افغانستان و پیروزی همه جانبه در انتخابات آتی افغانستان است
با توجه به اینکه انگلیس به عنوان استعمارگر افغانستان در سال هاي دور شکست سنگینی را از مردم این کشور متحمل و ناگزیر به فرار از افغانستان شد اکنون با هدف انتقام جویی از مردم این کشور پا به عرصه تحولات این کشور گذاشته است.
به گونه ای که براساس گزارشهای منتشر شده سربازان انگلیسی با هدف تفریح و لذت بردن غیر نظامیان را در افغانستان هدف قرار می دادند برای اینکه آمار و تعداد قربانیان خود را در اختیار داشته باشند انگشتان آنان را قطع می کردند و به عنوان آمار تعداد کشته های غیر نظامیان در افغانستان نگهداری می کردند./
=====================================
نويسنده: مجيد وقاري-کارشناس سياست در آسيا.
.